نویسنده: دکتر حسین فرخی

دکتر حسین فرخی

وقتی صدای گرم او را از تلفن شنیدم و برایم گفت که قرار است مراسم بزگداشتش را در خانۀ هنرمندان برگزار کنند نا خودآگاه ذهنم به سال  های گذشته پرتاب شد. مکالمۀ تلفنی ما تمام شده بود اما من هنوز در سال های دهۀ 60 سیر می کردم، سال 1363ش که دانشجوی گرافیک دانشگاه تهران شدم و یک  سال و نیم بعد که تغییر رشته دادم و به تئاتر رفتم. اولین بار در کلاس طراحی لباس با خانم دکتر زینلیان آشنا شدم. آن  چنان صادقانه و مهربان با دانشجویان برخورد می  کرد که احساس می  کردیم علاوه بر سمت استادی یک پشتوانۀ انسانی است برای ما. با چه احساس مسئولیتی درس را برایمان توضیح می داد و همیشه مهربانانه در حل مشکلات درسی بچه  ها می  کوشید. همین  طور در ذهنم آن سال ها را مرور می  کردم و جلو می آمدم.

سال 1379ش، من دانشجوی کارشناسی ارشد تئاتر بودم و برای اولین بار از استادم، خانم زینلیان، درخواست کردم که طراحی لباس نمایشی را که کارگردانی می  کنم بپذیرد و او بر من منت گذاشت و اولین همکاری  مان رقم خورد که تا به امروز هم ادامه دارد و من این افتخار را دارم که در بیشتر کار های صحنه ای و تلویزیونی  ام در خدمت ایشان بوده  ام.

دکتر زینلیان نزدیک به چهار دهه از زندگی اش را به منزلۀ طراح لباس در زمینۀ تئاتر، سینما و تلویزیون و استاد دانشگاه فعالانه در خدمت هنر ایران زمین بوده و به اعتقاد من یکی از ستون  های بی  بدیل و استوانه  های طراحی لباس در تئاتر ایران هستند. پس از مکالمۀ مسئولان محترم فصلنامۀ وزین پیمان با بنده و مطالعۀ چندین شماره از این فصلنامه، که جایگاهی ارزشمند در بازتاب فرهنگ و هنر ارمنیان عزیز کشور دارد، بر آن شدم تا به منزلۀ یکی از دانشجویان سابق خانم زینلیان، کارگردانی که طراحی لباس بیشتر کار  هایش را از هنر ارزندۀ ایشان دارد و به منزلۀ کسی که نزدیک به 25 سال است که افتخار دوستی و همراهی با این عزیز را دارد، با مروری بر زندگی و آثار استاد، ادای احترام و قدردانی کرده باشم.

من از دنیای اپرا و باله به دنیای نمایش پرتاب شدم

دکتر ادنا زینلیان

ادنا زینلیان در 16 اردیبهشت 1333ش، در خانواده  ای اهل فرهنگ و هنر، در تهران به دنیا آمد. مادرش، سدا قازاریانس، از فعالان عرصۀ هنر و دبیر هنر های دستی و از مشوقان اصلی او برای ورود به عرصۀ هنر طراحی بود. استاد وقتی دربارۀ مادرش صحبت می  کند اشتیاق عجیبی در چهره  اش موج می  زند و این علاقه و محبت و مهربانی را نسبت به مادر در لابه  لای حرف  هایش می  توان جست و جو کرد:

«فکر می  کنم خوش اقبال بودم که اساتید بزرگی در زندگی داشتم. اولین آن  ها مادرم بود. ایشان دبیر هنر  های دستی در چندین دبیرستان ارمنیان و مدیر آموزشگاه بودند، انسانی که نه تنها مادری نمونه و فداکار بلکه آموزگاری سخت  گیر و پر  توقع بودند. شاید، همین امر باعث شد که خود را در رشته  ای به جز طراحی لباس نبینم. آموخته  های هنری خود را همیشه مدیون مادر می  دانم».

پدر ادنا، رافائل زینلیان، از دیگر مشوقان او در ورود به عرصۀ هنر بوده. ارتباط عاطفی و تأثیرپذیری از پدر نقش پررنگی در زندگی وی ایفا کرده است. شاید، نوع زندگی پدر و پشتکاری که داشته و مقاومت و تلاش بی  وقفه در زندگی زمینۀ استمرار و تلاشی است که از همان کودکی در ذهن استاد نقش بسته و او را در رسیدن به مراحل بالاتر کمک کرده. خانم زینلیان وقتی دربارۀ پدرش حرف می  زند همواره بخش بسیار مهمی از زندگی او را وجوه اخلاقی و رفتارهای عارفانه و اخلاقیات مردم  دارانۀ وی می  داند. فکر می  کنم این خصوصیات مردم  داری و اخلاق  گرایی پدر به طور کامل به خانم زینلیان منتقل شده است. پدر برای ایشان جایگاه ویژه  ای داشته است:

«ایشان باور عمیقی به خدا داشت و تقریباً، تمامی ابعاد زندگی  اش در خودشناسی سپری می  شد. از پدرم آموختم که شکست  های زندگی را با خنده بپذیرم و با روحیۀ خوب شروع دیگری داشته باشم».

زینلیان دوران ابتدایی را در مدرسۀ هور و دبیرستان را در مدرسۀ کوشش ـ مریم طی کرد و بنابر علاقه و استعدادی که در وجود ایشان بود در 1351ش با ورود به رشتۀ طراحی لباس در دانشگاه فرح پهلوی سابق (الزهرا) پا به دوران تازه  ای از زندگی  اش گذاشت. او حالا وارد عرصه  ای آموزشی و دانشگاهی شده بود تا بتواند آرزو  ها و آرمان  هایش را در عرصۀ هنر بیازماید. سرانجام، این دوران دانشگاهی با موفقیت سپری شد. زینلیان درخرداد 1355ش فارغ  التحصیل شد. وی جزو اولین گروه از دانش  آموختگانی است که در مقطع کارشناسی موفق به اخذ مدرک طراحی لباس شده  اند. این تازه ابتدای راه او بود و اشتیاق و علاقۀ وافر وی برای ادامۀ مسیر، با کمک پدر و مادری که تمامی تلاش خود را برای موفقیت فرزندشان به کار بردند، ادامه یافت.

زینلیان در10 اردیبهشت 1356ش به استخدام تالار رودکی (اُپرا) در  آمد، جایی که می  توانست سکوی پرتاب او برای کار  های آینده  اش باشد. استاد از آن روز  ها با احساس خوبی یاد می  کند آن چنان  که ناخودآگاه مخاطب را به همان روز  ها می  برد:

«من 23 سال بیشتر نداشتم. وقتی شروع به کار کردم خودم را در کنار کسانی دیدم که هر کدام حداقل پانزده تا بیست سال از من بزرگ  تر بودند. طراحانی بزرگ و با سابقه که قرار گرفتن در کنار آن  ها برای من، با آن سن و سال، کمی سخت بود. خیلی راحت نبود حتی این  که در آن شرایط بتوانم با آن  ها گپ و گفت و گو داشته باشم. با پیشنهاد آقای زنگنه، مدیر وقت تالار رودکی، قرار شد برای شروع مسئولیت آرشیو لباس تالار را بر عهده گیرم، جایی که کتابخانه  ای پر از لباس برای آموختن داشت. لباس  های باله، اپرا و رقص  های فولکلور در آن  جا نگهداری می  شد. البته، در کنار این مسئولیت قرار شد کار اصلی خودم، یعنی طراحی لباس، را نیز ادامه دهم. در همان سال  ها از برونو سانتینی،[2]  طراح بزرگ انگلیسی، دعوت کرده بودند که برای طراحی لباس اپرای کارمن به ایران بیاید. من چون به زبان انگلیسی تا حدودی تسلط داشتم به ایشان معرفی شدم تا به منزلۀ مترجم همراهی  شان کنم. بعد که ایشان فهمیدند من طراحی لباس خوانده  ام در تمام کار  ها، در سمت دستیار ایشان، حضور پیدا کردم. این اولین تجربۀ جدی من با دنیای هنر و صحنۀ اُپرا بود».

در 1357ش، که انقلاب اسلامی به پیروزی رسید، فعالیت  های هنری، به خصوص، باله و اپرا در ایران متوقف شد و با تعطیل شدن این فعالیت  ها زینلیان در موقعیت تازه  ای قرار گرفت.

اولین نمایشی که زینلیان به منزلۀ طراح لباس در کارنامۀ کاری خود دارد نمایش مونتسرا،[3]  نوشتۀ امانوئل روبلس،[4] به کارگردانی محمد علی جعفری، است. این نمایش در 1358ش، در تالار وحدت، به روی صحنه رفت. در آن سال  ها، حضور در سالن  های حرفه  ای مانند تالار رودکی برای دانشجویان و نسل جوان بیشتر به یک رؤیا می  ماند. کار کردن با کارگردان  های بزرگ و بازیگران شاخص عرصۀ نمایش مانند خواب و خیال بود و در این شرایط ادنا زینلیان، در اوج جوانی، به منزلۀ طراح لباسی مطرح و شناخته شده در کنار یک گروه حرفه  ای حضور پیدا کرد. او در خصوص این تغییرات می  گوید:.

«دیگر قرار نبود باله و اپرا و کارهایی از این دست اجرا شود و من از دنیای باله و اپرا به دنیای نمایش پرتاب شدم. حالا باید چه می  کردم؟ بودن یا نبودن. یا باید وارد دنیای نمایش می  شدم یا این  که برای همیشه صحنه را ترک می  کردم. نمایش را پذیرفتم و شروع به آموختن زیر و بم و تفاوت  های آن با اپرا و باله کردم».

زینلیان در آبان 1358ش با ازدواج با مهندس ولادیمیر وارتاپتیانس فصل تازه  ای را در زندگی  اش آغاز کرد، مردی که به گفتۀ او یکی از اساتید علم و عمل و معرفت و انسانیت بود. زینلیان وقتی دربارۀ همسرش حرف می  زند به رفتار و منش او اهمیت ویژه  ای می  دهد:

«تحصیلات ولادیمیر در دو رشتۀ فیزیک و الکترومکانیک بود. زندگی او یاد گرفتن بود، مطالعه بود، کتاب و کتاب و کتاب. ایشان مدام می  گفتند: ,بخوان، بنویس، طراحی کن، و این یعنی یک عالمه حمایت از زاویۀ نگاه علمی به کارهای من. او جایگاه ویژه  ای برای زنان قائل بود و همیشه روز زن مهم  ترین روز زندگی  اش بود. می  گفت:  ,زن به جز این  که با مرد برابر است وقتی مادر می  شود جایگاه والاتری پیدا می  کند، . حرف اول و آخر متعلق به مادر است. او الگو و راهنمای زندگی من بود».

در 1359ش، سه نمایش مهم دیگر با طراحی لباس زینلیان به روی صحنه رفت. فیزیک  دان  ها، اثر فردریک دورنمات،[5]  به کارگردانی رضا کرم رضایی و با بازی بازیگران مطرحی چون جمیله شیخی، اکبر زنجانپور، فریما فرجامی و بهروز بقایی در تالار وحدت. فیزیک  دان  ها از آثار مطرح دورنمات به حساب می  آید و گروه کارگردانی و بازیگران این نمایش در آن دوره این امکان را به زینلیان، به منزلۀ یک طراح لباس جوان، داد تا بر تجربیات خود بیفزاید. جانشین، نوشتۀ غلامحسین ساعدی، به کارگردانی ایرج راد، در تالار وحدت و نمایش بوعلی سینا، به کارگردانی مصطفی اسکویی، در تالار مجموعۀ آزادی، شروعی پر  هیجان برای یک طراح لباس جوان بود. کار کردن در کنار سه کارگردان مطرح نمایش در آن سال  ها از اعتماد و اطمینان آن  ها به زینلیان، به منزلۀ یک طراح لباس جوان و آینده  دار در حوزۀ نمایش، خبر می  داد. روند کاری زینلیان در ادامۀ این سال  ها شتاب بیشتری گرفت. فعالیت هنری او با نمایش بکت،[6]  اثر ژان آنوی،[7]  که در 1360ش به کارگردانی مجید جعفری در تالار وحدت به اجرا درآمد، ادامه یافت. مجید جعفری، کارگردان با سابقۀ عرصۀ نمایش در مورد اجرای این نمایش و نقش ادنا زینلیان در طراحی لباس در مراسم نکوداشت او در 10 اردیبهشت 1392ش، روز جهانی نمایش، در خانۀ هنرمندان، گفت:

«بکت، نمایشنامه  ای سخت، پیچیده و طولانی است که گاهی با هاملت مقایسه می  شود. سال 1360ش با خانم زینلیان آشنا شدم، زنی جوان و جویای نام و به شدت فعال. از همان روزها می  توانستی آینده  ای درخشان را برای ایشان متصور باشی و واقعیت این است که همین اتفاق هم افتاد. نمایش بکت بیشتر از چهار ساعت زمان اجرایی داشت و 29 صحنه متعدد که باید مدام دکور ها تعویض می  شد. بعد از شب اول اجرا، احساس کردم که تماشاگر بابت طولانی بودن تعویض صحنه  ها به شدت خسته می  شود. شب دوم را هم تحمل کردم ولی از شب سوم کل دکور  ها را حذف کردم و با اتکا به طراحی لباس خانم زینلیان اجرا را ادامه دادم به حدی که با طراحی ایشان تمامی فضای نمایش برای مخاطب تداعی می  شد».

سال 1361 و 1362ش، اوج فعالیت  های طراحی لباس برای زینلیان بود. آمار جالب توجهی که با آن برخورد می  کنیم بسیار هیجان  انگیز و شاید باور نکردنی باشد. سیزده نمایش در 1361ش و شانزده نمایش در 1362ش آمار نمایش  هایی است که طراحی لباس آن  ها به دست ایشان در تالار وحدت، سالن اصلی تئاتر شهر، تالار چهارسو، تالار هنر، مجموعه آزادی، تالار سنگلج و با کارگردان  های مطرح و شناخته شده  ای چون استاد محمود محمد، احمد سپاسدار، هوشنگ توکلی، رضا صابری، سعید امیر سلیمانی، فرهاد مجد آبادی، رضا کرم رضایی، مجید جعفری، ایرج راد، مجید مظفری، صورت گرفته است. نکتۀ جالب و قابل توجه در مورد کار  های صحنه  ای ادنا زینلیان دقت نظر و ظرافت و سخت  کوشی ایشان در تمامی مراحل کار است؛ نوعی نظم آهنین که در طول طراحی تا اجرای کامل طرح  ها و آماده شدن لباس  ها وجود دارد و همۀ عوامل کار می  دانند که با چه طراح لباس دقیق و کاملاً جدی  ای مواجه هستند. ایشان در طول کار نمایش با کسی شوخی ندارد و بسیار جدی و منظم است و همین مسئله باعث می  شود که جدیت و نظم ایشان به تمام اعضای گروه سرایت کند. در عین جدی بودن او طراحی نیست که منتظر بماند تا همۀ شرایط آماده باشد و بعد کارش را شروع کند. بار  ها پیش آمده است در نمایش  هایی که با هم همکاری داشته  ایم ایشان خودشان هزینه کرده  اند و منتظر فراهم شدن بودجه نبوده  اند. مهم  ترین چیزی که او را از دیگران متفاوت می  کند دلسوزی و احساس مسئولیت شدید ایشان در نمایش است. این صداقت و تعهد نه تنها در مسئلۀ کاری که در مورد مفاهیم اخلاقی و انسانی هم خودش را نشان می  دهد.

در 3 آذر 1362ش دنیای مهندس ولادیمیر و ادنا با تولد نوزاد دختری به نام آنا شیرین  تر و جاودانه  تر شد. زینلیان، که سال  ها خود و همسرش برای به ثمر رساندن تنها فرزندشان تلاش کرده  اند، از آن روز  ها با اشتیاقی خاصی سخن می  گوید. آنا اکنون دانشجوی سال آخر دکتری در انگلستان است. استاد در این مورد می  گوید:

«بزرگ  ترین هدیه  ای که خداوند به من و همسرم اعطا کرد، تولد تنها فرزندم آناست.وقتی ولادیمیر دربارۀ مادر شدن حرف می  زد و من این هدیه الهی را در زندگی  ام به منزلۀ مادر احساس کردم تازه متوجه عمق اندیشه  ها و احساسات ولادیمیر شدم. آنا با آمدنش دنیای تازه  ای برای من به ارمغان آورد».

خانم زینلیان در 1363ش، برای تدریس در دانشگاه الزهرا (فرح پهلوی سابق) که خود سال  ها در آن دانش  اندوزی کرده بود دعوت و هم  زمان با طراحی لباس برای نمایش  های صحنه  ای، به تدریس در دانشگاه هم مشغول شد. زینلیان همراه با تدریس تجربه  ای تازه را در ادامۀ فعالیت  های خود آغاز و شروع به تحقیق و تدریس واحد  های درسی  ای چون تاریخ لباس، طراحی لباس صحنه، طراحی لباس مد، آشنایی با دوخت و طراحی لباس، آشنایی با لباس  های سنتی و دروس مرتبط با لباس کرد.

دکتر ادنا زینلیان

مرگ خوارزمشاه، به کارگردانی جواد خدادادی، در تالار هنر و ماهان کوشیار، به کارگردانی رضا قاسمی و قصۀ شب، به کارگردانی حسین جعفری، هر دو در تالار چهارسو، از جمله کار  هایی است که زینلیان در 1363ش طراحی لباس آن  ها را انجام داده.

در 1364ش، زینلیان طراحی لباس نه نمایش دیگر را در کارنامۀ هنری خود به ثبت رساند که از آن جمله  اند: ریشه  ها عمیق  اند به کارگردانی حسن مشکلاتی، آدم برفی به کارگردانی حسین پرستار، خاطرۀ دو دوشنبه به کارگردانی مجید جعفری و شهردار به کارگردانی فردوس کاویانی. در همین سال، استاد شروع به تدریس در دانشکدۀ هنر  های زیبای دانشگاه تهران کرد که تا به امروز ادامه دارد. همکاری با بخش فرهنگی جهاد دانشگاهی نیز، که از 1363آغاز شده بود، در این سال ادامه پیدا کرد. این فعالیت  ها در بخش فرهنگی با شکل  گیری جشنوارۀ تئاتر فجر، در 1360ش، در مرکز هنر  های نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ادامه یافت.

سال 1365 با طراحی لباس برای شش نمایش خودکشی، اثر چخوف، به کارگردانی محمد پورحسن؛ مرگ آوا و حکم، به کارگردانی سعید کشن فلاح؛ سی زوئه بانسی مرده است،[8]  اثر فوگارد،[9]  به کارگردانی مجید بهشتی؛ شهر آفتاب  گردان، به کارگردانی حمید لیقوانی، و دکتر کنوک،[10]  به کارگردانی ایرج راد به پایان رسید. در این سال  ها آرام آرام طراحان لباس تازه  ای به مجموعۀ طراحان لباس در تهران افزوده شدند و دانشجویانی که فارغ  التحصیل می  شدند اندک  اندک جذب بازار کار شدند اما او همچنان پر کارترین طراح لباس در نمایش ایران بود. در همین سال  ها، برای تدریس واحد طراحی لباس در مقطع کارشناسی ارشد کارگردانی نمایش به دانشگاه تربیت مدرس دعوت شد و تا 1371ش به تدریس در این دانشگاه پرداخت. زینلیان در دومین جشنوارۀ تئاتر دانشجویان کشور با عنوان جایگاه طراحی لباس در صحنه، که در 1371ش برگزار شد، به ایراد سخنرانی پرداخت و حاصل تجربیات چندین سالۀ خود را در اختیار دانشجویان قرار داد.

نخستین همکاری ادنا زینلیان با دکتر قطب  الدین صادقی، در 1366ش در نمایش آژاکس اتفاق افتاد. او در این سال همچنین با نماش ازدواج آقای دکتر می  سی  سی  پی به کارگردانی استاد سمندریان و با بازی هما روستا و رضا کیانیان و چند نمایش دیگر به طراحی لباس پرداخت. طراحی لباس برای دوازده نمایش در 1367ش بار دیگر سالی پر  کار را برای استاد رقم زد. استاد سمندریان، دکتر محمود عزیزی، استاد پری صابری، دکتر تاج  بخش فنائیان، استاد رضا کرم رضایی و دکتر پروانه مژده از جمله کارگردانانی هستند که در این سال طراحی لباس آثارشان را به وی سپردند.

واتسلاو،[11]  اثر اسلاومیر مروژوک،[12] به کارگردانی داوود دانشور و دکتر سعید کشن فلاح؛ مکبرد،[13] اثر باربارا گارسون،[14] به کارگردانی دکتر تاجبخش فنائیان؛ و آخر بازی، اثر زنده یاد دکتر پروانه مژده با طراحی لباس او در 1368ش به روی صحنه رفتند. در همین سال، در ادامۀ فعالیت  های آموزشی استاد، تدریس در دانشگاه آزاد هنر و معماری نیز آغاز شد. در 1369ش، روزنامۀ آلیک طی مصاحبه  ای با استاد به بازتاب فعالیت  های بانوی هنرمند ارمنیان در تئاتر ایران پرداخت. همچنین مجلۀ نمایش در مصاحبۀ دیگری با دکتر زینلیان، در همین سال، دربارۀ نحوۀ مدیریت و سرپرستی ادارۀ امور طراحی صحنه و کارگاه  ها به وسیلۀ ایشان به انعکاس فعالیت  های ادنا زینلیان به منزلۀ مدیر طراحی صحنه و سرپرست کارگاه طراحی صحنۀ مرکز هنر  های نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پرداخت.

زینلیان، در کنار طراحی لباس، در مورد کار  های صحنه  ای و تلویزیونی نیز نگاهی ملی به مقولۀ لباس دارد. ایشان در زمینۀ طراحی لباس برای نهاد  ها و ارگان  های سیاسی و نظامی نیز فعالیت در خور توجهی داشته است، از جمله طراحی لباس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و طراحی لباس کارکنان سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (در شانزدهمین نمایشگاه بین  المللی تهران)، هر دو در 1369ش.

من در 1369ش  در نمایش تراژدی اسفندیار، که در تالار وحدت به روی صحنه رفت، افتخار همکاری با دکتر زینلیان را داشتم. این نمایش در همایش بین  المللی هزارۀ فردوسی در تهران به روی صحنه رفت و در 1373ش نیز در تاجیکستان به مناسبت بزرگداشت فردوسی به اجرا درآمد.

در این نمایش پس از سال  های دانشجویی و کلاس  هایی که در دانشگاه با استاد زینلیان داشتم برای اولین بار این فرصت نصیبم شد تا همکاری تازه  ای با ایشان داشته باشم. اوائل با ترس و دل  شوره به این مسئله نگاه و احساس می  کردم چون ایشان استاد من در رشتۀ طراحی لباس در دانشگاه بوده  اند حالا چطور مرا به منزلۀ کارگردان می  پذیرند اما در همان جلسات آغازین همکاری آن  چنان مهربان و صمیمی بودند که آرامش کاملی را در گروه ایجاد کردند. از آن  جایی که نمایش تاریخی و مربوط به شاهنامه بود و از نظر لباس جایگاهی ویژه داشت ایشان با استفاده از عناصر رنگ و بافت پارچه و ارتباط عمیق بین لباس و پس  زمینۀ کار، که نقاشی  های زنده یاد اسماعیل زاده بود و با استفاده از عناصر نمادین و به صورت نمادین طرح  های چشمگیری را ارائه دادند، لباس  هایی که دقیقاً براساس نقاشی  های هنر باستانی ایران طراحی شده بود و ترکیبی از مینیاتور، نقاشی قهوه  خانه  ای و ایجاد فضایی باورپذیر و واقع  گرایانه بود.

در 1371ش، با دو نمایش پرندۀ سبز، به کارگردانی محمود عزیزی، در سالن اصلی تئاتر شهر و المیرا در آتش، به کارگردانی دکتر حسین فرخی در تالار وحدت شاهد هنرنمایی ادنا زینلیان بودیم. در همین سال، ایشان به ایراد سخنرانی  ای تحت عنوان «رئالیزم در تئاتر»، در نخستین هم  اندیشی آموزشی تئاتر جوانان کشور، با محوریت تاریخ تحولات لباس، در تالار مولوی دانشگاه تهران پرداختند که مورد توجه جوانان قرار گرفت.

زینلیان در 1372ش با دو نمایش ماهان کوشیار، به کارگردانی ایرج راد و آن شب که تورو زندانی بود، به کارگردانی مجید جعفری به همراهی خود با اجرای آثار حرفه  ای ادامه داد. در 1373ش نیز، در سفر به تاجیکستان، برای اجرای نمایش تراژدی اسفندیار حضور پیدا کرد.

حرا، کار نصرالله قادری؛ بایگانی، کار محمد کاسبی؛ و حکایت مطربان این دیار، کار رحمان سیفی آزاد آثاری هستند که زینلیان در 1377ش طراحی لباس آن  ها را به عهده گرفت. مجلس  نامه، به کارگردانی محمد رحمانیان و بازی استریندبرگ،[15] به کارگردانی استاد حمید سمندریان، که در تالار چهارسوی تئاتر شهر به روی صحنه رفتند، دو نمایشی بودند که استاد در 1378ش طراحی لباس آن  ها را انجام دادند. از دیگر نمایش  های اجرا شده، که طراحی لباس آن  ها به دست زینلیان صورت گرفته، می  توان به ماهان، به کارگردانی منوچهر یاری؛ هفت  کردار، به کارگردانی هرمز هدایت؛ ویتسک،[16] به کارگردانی دکتر مسعود دلخواه؛ مکبث و رومئو و ژولیت، به کارگردانی دکتر حسین فرخی؛ و سانتاکروز،[17] به کارگردانی هما روستا تا پایان سال 1384ش اشاره داشت. زکریای رازی، به کارگردانی مجید جعفری در 1384ش لوح تقدیر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، جایزۀ ویژه و تندیس بهترین طراحی لباس را در بیست و چهارمین جشنوارۀ بین  المللی تئاتر فجر نصیب زینلیان کرد. بدرود امپراتور، کار علی پویان؛ یادگار زریران، کار دکتر قطب  الدین صادقی؛ عیش و نیستی، کار استاد ایرج راد؛ سیر روز در شب، کار استاد اکبر زنجانپور؛ سمفونی بیداری، کار دکتر حسین فرخی؛ خدا در آلتونا حرف می  زند، کار دکتر مسعود دلخواه؛ در امتداد باد، کار فرشاد منظوفی نیا؛ و آی کچلا، کار صادق عاشور پور، دایی وانیا، کار اکبر زنجان  پور؛ سقراط، کار حمیدرضا نعیمی؛ اجرا  هایی هستند که تا پایان سال 1392ش به روی صحنه رفتند و طراحی لباس آن  ها به دست ادنا زینلیان صورت گرفت.

نکتۀ قابل توجهی که در طراحی  های زینلیان به چشم می  خورد تنوع گونه  ها و سبک  های اجرایی و همین  طور شیوۀ کارگردانی  های متفاوت هنرمندانی است که با او کار کرده  اند. با مروری بر نمایش  هایی که از 1358ش تا کنون به روی صحنه رفته و طراحی لباس آن  ها را دکتر ادنا زینلیان انجام داده است می  توان به اهمیت حضور ارزشمند او در سه دهۀ اخیر پی برد، بیش از 32 سال فعالیت بی  وقفه و تأثیرگذار که او را به منزلۀ شاخص  ترین طراح لباس تئاتر ایران مطرح می  سازد، اجرا  هایی کاملاً واقع  گرایانه و تاریخی، چه ایرانی و چه خارجی، نمایش  هایی چون الموت، مسلم  بن عقیل، خانات، دقیانوس، پاتریس لومومبا، رومولوس کبیر، توراندخت، تاجر ونیزی، تراژدی اسفندیار، ماهان کوشیار، تعزیه حر، تراژدی کسری و… با کارگردان  هایی متفاوت و متعلق به نسل  های مختلف تاریخ تئاتر ایران، از استادان محمد علی جعفری، مصطفی اسکویی، حمید سمندریان و رضا کرم رضایی گرفته تا مجید جعفری و هوشنگ توکلی و دیگران. ناگفته پیداست که این تنوع و گستردگی در نمایش  های ایرانی و خارجی و طیف  های متنوعی از کارگردانانی که ممکن است از نظر شیوۀ کاری کاملاً با هم متفاوت باشند تا چه اندازه می  تواند کار را برای طراح لباس دشوار سازد. در کنار نمایش  های تاریخی و واقع  گرایانه، گونه  های دیگری از آثار نمایشی نیز وجود دارد که طراحی لباس برای آن  ها، با سبک و سیاق متنوعی که دارند، تبحر، تجربه، دانش و نگرشی ژرف و عمیق و مطالعاتی گسترده و اشراف کامل طراح را در همه نوع سبک و شیوه  ای می  طلبد. بی  گمان اگر استاد این شناخت و مطالعه را در عرصۀ نمایش و طراحی نداشت، نمی  توانست با این همه کارگردان شاخص و طراز اول در عرصۀ نمایش ایران در طی این سه دهه همکاری کند. فیزیک  دان  ها، جانشین، شهردار، آژاکس، سلطان مار، من به باغ عرفان، ویتسک، مکبث، رومئو و ژولیت، واتسلاو و نمایش  های دیگری که با طراحی  های متفاوت و مدرن لباس به روی صحنه رفته  اند همگی گواه این مدعا هستند که وقتی ایشان وارد این عرصۀ هنری گسترده شده از همان ابتدا دشواری  های راه را شناخته و برای به دست آوردن این موفقیت  ها زحماتی طاقت  فرسا را تحمل کرده است. در تاریخ طراحی لباس تئاتر ایران، هیچ طراحی وجود ندارد که به اندازۀ ادنا زینلیان در گونه  ها و روش  های متفاوت اجرایی تجربه و با طیف گسترده  ای از کارگردانان صاحب سبک نمایش ایران همکاری داشته باشد. بیش از شصت کارگردان تئاتر ایران در فاصلۀ 1358ش تاکنون با ادنا زینلیان همکاری داشته  اند و مسئولیت طراحی و اجرای لباس  های نمایش  هایشان را به ایشان محول کرده  اند.

ادنا زینلیان در کنار طراحی لباس برای نمایش صحنه  ای تجربیات خود را در عرصۀ رسانه  های تصویری مانند سینما و تلویزیون نیز به کار گرفته و در این رسانه  ها هم حضوری پر رنگ دارد. فیلم ـ نمایش مرغ حق، به کارگردانی مجید جعفری، در 1367ش؛ فیلم سینمایی زندان دوله تو، به کارگردانی رحیم رحیمی پور؛ و سیوم حوت، به کارگردانی حسین مختاری از آثاری هستند که نخستین تجربیات تصویری طراحی لباس را برای او به ارمغان آوردند. این تجربه در سال  های بعد نیز ادامه یافت و از 1371 ـ 1378ش زینلیان طراحی لباس تله  تئاتر  های گاه خنکی سپیده دمان، دست  های آلوده، ارزش، پول و عشق به افق خورشید را به کارگردانی دکتر حسین فرخی، برای شبکه  های دو و چهار تلویزیون، بر عهده گرفت. مجموعۀ تلویزیونی ما می  توانیم، به کارگردانی مجتبی یاسینی و مجموعۀ ایوب پیامبر، به کارگردانی فرج الله سلحشور از دیگر آثار تصویری  ای هستند که طراحی لباس آن  ها را زینلیان انجام داده است.

طراحی و مسئولیت برگزاری نمایشگاه  های مختلف طراحی لباس برای سفیران و کاردار  های سفارت ایران در کشور  های گوناگون (به سفارش وزارت امور خارجه)؛ همکاری برای تأسیس موزۀ نظامی (بخش پوشاک نظامى ایرانیان از 2500 سال پیش تاکنون) در کاخ ـ موزه  هاى نیاوران؛ طراحی لباس برای راهنمایان مجموعۀ فرهنگی نیاوران، گروه کر مرکز سرود  ها و آهنگ  های انقلابی در جشنوارۀ مانهایم آلمان، افتتاحیۀ بازی  های ورزشی کمیتۀ المپیک در استادیوم آزادی؛ و نیز طراحی لباس برای ورزشکاران زورخانه  ای و باستانی از دیگر فعالیت  های زینلیان در سال  های اخیر است.

داوری مسابقات تئاتری و طراحی لباس را نیز باید به مجموعه فعالیت  های کارشناسانۀ زینلیان افزود. او داوری در چهارمین جشنوارۀ تئاتر کوثر در 1383ش، داوری پنجمین دورۀ جشنوارۀ تئاتر بانوان در 1384ش و جشنوارۀ لباس فولکلور کشور  های مختلف در انجمن فرهنگی هنری سیپان در 1384ش، داوری بالماسکه در انجمن فرهنگی باشگاه آرارات در 1385ش و داوری در مسابقۀ طراحی لباس دانشجویی در 1387 و 1388ش را نیز در کارنامۀ خود دارد.

راهنمایی و مشاورۀ بیش از پنجاه پایان  نامۀ دانشجویی در رشتۀ طراحی صحنه و لباس تئاتر در دانشگاه  های مختلف کشور، در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد، نیز از جمله فعالیت  های آموزشی ایشان است.

از دیگر فعالیت  های آموزشی استاد می  توان به تدریس در دانشگاه سورۀ تهران، راه  اندازی و تدریس کلاس  های آزاد دانشکدۀ هنرهای زیبای دانشگاه تهران، کلاس  های آزاد حوزۀ هنری سازمان تبلیغات اسلامی، کانون تئاتر بانوان و ادارۀ برنامه  های نمایشی از 1382ش تا کنون اشاره کرد.

این بانوی خستگی  ناپذیر عرصۀ هنر برای فعالیت  های پژوهشی نیز اهمیتی خاص قائل است و طی سال  های گذشته به ایراد سخنرانی  های تخصصی بسیاری در خصوص مقولۀ تخصصی طراحی صحنه و لباس، جایگاه مد و آسیب  شناسی طراحی لباس پرداخته که از جملۀ آن  ها می  توان به موارد زیر اشاره کرد:

ـ «پژوهش آسیب  شناسی لباس بازیگران زن در مجموعه  های ایرانی»، صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

ـ «پروژۀ تحقیقی ساماندهی پوشاک بانوان»، وزارت ارشاد، 1375ش

ـ «آسیب  شناسی طراحی لباس تئاتر»، خانۀ هنرمندان،1383ش

ـ «جایگاه مد و لباس در زندگی روزمره»، انجمن دانشگاهیان ارمنی، 1384ش

ـ «تفاوت  های طراحی لباس مد و صحنه»، دانشگاه شریعتی، 1385ش

ـ «طراحی لباس مد و تروکاژ»، در انجمن بانوان ارمنی تهران،  14 آبان 1392.

اگرچه بخش مهمی از فعالیت  های ادنا زینلیان در عرصۀ حرفه  ای نمایش تهران و مراکز آموزشی است، پیوند عمیق او با گروه  های ارمنیان هرگز قطع نشده است. همکاری با انجمن دانشگاهیان ارمنی ایران و انجمن  های فرهنگی و هنری باشگاه آرارات، سیپان و چهارمحال در نمایش  ها و برنامه  های اپرت هفت کوتوله، به کارگردانی لوریک میناسیان؛ خاموشی بزرگ، به کارگردانی سدا شاوردیان؛ درخت زردآلو، به کارگردانی آنوش آلکسانیان؛ نگاهی به تاریخ، به کارگردانی آیدا گریگوریان؛ سایات نوا، به کارگردانی مری هاکوپیان؛ بل بوقی، به کارگردانی مادام یلنا؛ دیر باشد و خوش باشد، به کارگردانی آنوش آلکسانیان و طراحی لباس برای گروه رقص  فولکلوریک ارمنیان، به رهبری اوهانجانیان نشان دهندۀ اوج احساس و عواطف و باور  های او در بارور کردن فرهنگ ارمنیان است.

در کنار طراحی لباس نمایش و تدریس در دانشگاه مسئولیت  های مختلف و مدیریت  های ایشان هم از جایگاهی خاص برخوردار است. از جمله مسئولیت  های ایشان می  توان به این موارد اشاره کرد: مسئول آرشیو لباس تالار وحدت از 1356ش، مسئول کارگاه  های لباس واحد طراحان صحنه و لباس و سرپرستی ادارۀ طراحی و کارگاه  های مرکز هنر  های نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در دهۀ 70 و عضویت در هیئت مدیرۀ انجمن طراحان صحنه و لباس تئاتر ایران.

ادنا زینلیان در 1364ش موفق به اخذ مدرک درجۀ دو هنری (معادل کارشناسی ارشد) و در 1376ش مدرک درجۀ یک هنری (معادل دکتری) در رشتۀ طراحی لباس از شورای ارزشیابی هنرمندان وزارت فرهنگ و ارشاد کشور شد.

دکتر ادنا زینلیان

در طی بیش از 37 سال فعالیت هنری، جوایز و دیپلم  های بی  شماری برای خلق آثار طراحی لباس به ادنا زینلیان تعلق گرفته است، از جمله سکۀ یادمان یونسکو (سازمان ملل) برای طراحی لباس نمایش هزارۀ بوعلی در 1359ش، لوح تقدیر سازمان گسترش و نوسازی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در 1369ش، تقدیرنامۀ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای نمایشگاه تاریخ صد سالۀ لباس بانوان در 1371ش، دیپلم افتخار و تندیس به خاطر فعالیت  های مستمر در سینما، تئاتر و تلویزیون از سوی باشگاه آرارات در 1371ش، لوح تقدیر نخستین نمایشگاه بین  المللی حجاب در روز جهانی تئاتر در 1374ش، دیپلم افتخار و تندیس جشنوارۀ بین  المللی فجر برای طراحی لباس نمایش زکریای رازی 1384ش، لوح سپاس پیش  کسوتان عرصۀ فرهنگ و هنر و جوایز متعدد از جشنواره  های مختلف تئاتر فجر و سایر جشنواره  های تئاتری که همگی نتیجۀ حضور پر  رنگ و تأثیرگذار این طراح لباس هنرمند است.

در 1371ش، موسسۀ ترجمه و تحقیق هور، در محل باشگاه آرارات در مراسم نکوداشت پرشکوهی که برای دست اندرکاران ارمنی ایرانی در عرصۀ سینما و تلویزیون برگزار کرد از ادنا زینلیان به منزلۀ بانوی هنرمند ارمنیان تجلیل به عمل آورد. دانشگاه سوره نیز به پاس فعالیت  های آموزشی و تدریس چندین ساله در زمینۀ طراحی لباس هم  زمان با روز جهانی تئاتر در مراسمی به یاد ماندنی، در 1388ش، از زحمات استاد قدردانی کرد. در 1389ش، فرصتی فراهم شد تا دانشجویان، استادان و مدیران پردیس هنر  های زیبای دانشگاه تهران، در دوازدهمین جشنوارۀ سراسری تئاتر تجربه، به پاس یک عمر تلاش در عرصۀ تدریس و فعالیت  های هنری با برگزاری مراسم نکوداشت استاد خود از زحمات چندین سالۀ وی قدردانی کنند.

نکوداشت دکتر ادنا زینلیان از سوی انجمن طراحان صحنه و لباس خانۀ تئاتر ایران

10 اردیبهشت 1392ش، هم  زمان با روز جهانی تئاتر و در روز طراحان صحنه و لباس، انجمن طراحان صحنه و لباس خانۀ تئاتر ایران، طی مراسمی شکوهمند، بزرگداشتی برای 36 سال فعالیت رسمی ادنا زینلیان در خانۀ هنرمندان ایران برگزار کرد. حضور اساتید و هنرمندان بزرگ سینما، تئاتر، تلویزیون و دانشگاهیان در این مراسم اهمیت احترام و ارزش  گذاری به فعالیت  های هنرمندان پیش  کسوت و ارزشمند هنر را صد چندان اعتبار بخشید. کشیش ساهاک خسرویان، نمایندۀ اسقف اعظم ارمنیان ایران؛ مهندس ادوارد باباخانیان، رئیس شورای خلیفه  گری ارمنیان ایران؛ مهندس روبرت بگلریان، نمایندۀ ارمنیان اصفهان و جنوب ایران در مجلس شورای اسلامی؛ ایرج راد، مدیر عامل خانۀ تئاتر؛ دکتر مجید سرسنگی، مدیر عامل خانۀ هنرمندان ایران؛ پروفسور احمد کامیابی مسک؛ بهزاد فراهانی؛ مجید جعفری؛ دکتر صنیعی پور؛ مجید مظفری؛ دکتر حسین فرخی؛ ژیلا سهرابی؛ نصرالله قادری؛ دکتر محمد حسین ناصربخت؛ دکتر نورایر ناظاریان؛ هما جدیکار؛ دکتر پروین کوثری؛ مهندس رحمانی لشکری؛ فریبرز قربانی؛ شهناز بارفروشانی؛ افسانه ماهیان؛ محسن ابراهیمی؛ فرشاد منظوفی نیا؛ ابراهیم اثباتی؛ منوچهر شجاع؛ خسرو احمدی؛ نسیم ادبی؛ احمد رضا آخوندزاده؛ منیره ملکی؛ پریدخت عابدین نژاد؛ و مژگان عیوضی و مقدی شامیریان، دو تن از دانشجویان ویژۀ استاد و کسانی که سال  هاست وی را همراهی می  کنند؛ و شمار بسیاری از دانشجویان به پاس سال  ها تلاش و هنرنمایی استاد در این مراسم قدردان زحمات او شدند.

نکوداشت دکتر ادنا زینلیان از سوی انجمن طراحان صحنه و لباس خانۀ تئاتر ایران

ایرج راد، مدیر عامل خـانۀ  تئاتر، نخستین سخنران این مراسم، دربارۀ زینلیان و همکاری  های او به منزلۀ طراح لباس گفت:

«من خانم زینلیان را خیلی سال است که می  شناسم. تمام کار  هایی را که من به منزلۀ کارگردان کار کرده  ام طراح لباس آن  ها ایشان بوده  اند. در زمینۀ لباس، این همه جدیت، ظرافت، احساس مسئولیت، شناخت و این همه تعصب را به واقع کمتر در طراح لباسی دیده  ام. ایشان باید با نمایشنامه انس و الفت پیدا کنند، با کارگردان وارد بحث و جدل شوند و شیوۀ اجرایی کارگردان را بپرسند، درباره طراحی صحنه، شخصیت  های نمایشنامه و همۀ عناصر به طور دقیق اطلاعات بگیرند و از همه مهم  تر بازیگران نمایش را بشناسند و با خصوصیات جسمی و عاطفی آن  ها آ شنا شوند تا بتوانند وارد مرحلۀ طراحی کار شوند. برای خانم زینلیان رنگ در فضای نمایش بسیار مهم است. رنگ را در ارتباط با حرکت، دکور، نور و همۀ عناصر بصری نمایش و ترکیب آن  ها را موشکافانه بررسی می  کنند و وارد مرحلۀ طراحی می  شوند. برای او همه چیز دقیق و محاسبه شده است. راحتی لباس در تن بازیگر، جنس پارچه و بافت آن و باورپذیر بودن لباس در تن بازیگر برای ایشان بسیار مهم است. در تمرین  ها حاضر می  شود و در هر مرحله نگاه تازه  تری به طراحی دارد و اگر لازم باشد، بارها و بارها برای بهتر شدن نتیجۀ کار تغییراتی را ایجاد می  کند. ایشان در کارش طراحی لباس را به رخ نمی  کشد بلکه لباس در خدمت اجراست. من به ایشان تبریک می  گویم و برایشان آرزوی سلامتی، موفقیت و ماندگاری در تاریخ تئاتر و هنر این مملکت می  کنم».

پیمان شیخی، مجری مراسم نکوداشت، در ادامۀ برنامه و پس از پخش تصاویری از خانم زینلیان، پیام دکتر کارن خانلری، نمایندۀ ارمنیان تهران و شمال کشور در مجلس شورای اسلامی، را برای حاضران به قرار زیر قرائت کرد:

«استاد گران  قدر، سرکار خانم زینلیان، با درود. حضور مستمر و ارجمند سرکار علیه در امر تدریس، تحقیق و تولید علمی در زمینۀ هنر طراحی لباس موجب مباهات ملی ایرانیان و مایۀ افتخار جامعۀ ارمنیان ایران زمین است. با تهنیت فراوان از خداوند خالق زیبایی  ها تندرستی و موفقیت روزافزون سرکار علیه را در راه خدمتگزاری به کشور مسئلت دارم».

مجید جعفری، کارگردان قدیمی تئاتر ایران، در ادامۀ این مراسم از زحمات ادنا زینلیان قدردانی کرد و از نحوۀ همکاری با او برای حاضران سخن گفت:

«عطر آن است که خود ببوید نه آنکه عطار بگوید. ادنا زینلیان نیازی به معرفی و تعریف ندارد چرا که کار  هایش در این سال  ها بهترین معرف اوست. من ایشان را از 1360ش می  شناسم. جوانی بودند جویای نام و به شدت فعال که از همان سال  ها می  توانستی آینده  ای درخشان برایش تصور کنی و این اتفاق هم افتاد. جناب آقای راد همه چیز را دربارۀ دقت نظر و ظرافت  های کاری ایشان بیان داشتند. من سابقۀ کار کردن با ایشان را در بیش از یازده نمایش صحنه  ای و تلویزیونی داشته  ام و همین  قدر می  توانم بگویم که حضورشان در تمامی کار  ها بسیار مؤثر بود. به جرئت می  توانم بگویم وقتی کارگردانی خانم زینلیان را به منزلۀ طراح لباس همراه دارد احساس آرامش می  کند».

پخش تصاویری از جوایز دریافتی و عکس  هایی از اجرای نمایش  های مختلفی که زینلیان طراحی لباس آن ها را بر عهده داشته و بیانات ایشان در مورد جوایز و سیر فعالیت  هایش از دیگر بخش  های این نکوداشت بود.

پس از آن نگارنده از آشنایی و همکاری با زینلیان سخن گفت:

«سال 1365ش، دانشجوی دانشکدۀ هنر  های زیبای دانشگاه تهران بودم و نخستین برخورد من با خانم زینلیان در کلاس طراحی لباس بود، استادی که در همان برخورد اول سرشار از عاطفه و مهربانی بود. سال 1369ش، برای نخستین بار این افتخار نصیب من شد که ایشان طراحی لباس نمایش تراژدی اسفندیار را برعهده گیرند و از آن پس، تقریباً در همۀ کار  هایی که کارگردانی کرده  ام به منزلۀ طراح لباس همراه و یاورم بوده  اند. بیش از پانزده نمایش صحنه  ای، تلویزیونی و فیلم با خانم زینلیان کار کرده  ام و آن  قدر ایشان در کارشان دقت و ظرافت دارند که قابل توجه است. جدای از تخصص و تجربۀ وافر ایشان همیشه وجوه انسانی را شاخص  ترین بخش کارشان می  دانند. عطوفت، مهربانی، صداقت، سلامت  نفس، دلسوزی و عشق واژگانی هستند که در وجود ایشان نهادینه شده  اند. خانم زینلیان نمونۀ کامل مسئولیت  پذیری در کار هنری است و در طول همراهی و طراحی کار تا مرحلۀ اجرا به شدت دقیق، منظم و محققانه به اجرا فکر می  کند. خوشحالم این مراسم برای نکوداشت کسی برگزار می  شود که با تمام وجود عاشق کارش و اعتلای فرهنگ و هنر ایران است و تئاتر را دوست دارد. امیدوارم همیشه سالم، سرزنده و شاداب باشد».

ژیلا سهرابی، از بازیگران قدیمی تئاتر، هم دربارۀ برخورد و تأثیر عمیق زینلیان در اولین کارش سخن گفت. او که نخستین بار در نمایش جان گابریل بورگمن (بدرود امپراتور)،[18] نوشتۀ هنریک ایبسن[19] با طراحی لباس ایشان آشنا شده بود، خاطرۀ جالبی از برخورد محبت  آمیز و در عین حال، صبورانۀ ایشان داشت:

«در سالن اصلی تئاتر شهر تمرین می  کردیم. روز اول برخوردم را با خانم زینلیان هیچ وقت فراموش نمی  کنم. گفته بودند طراح لباس ایشان هستند و وسط تمرین آمده بودند برای لباس  ها. بعد از تمرین، رفتیم سالن خیاطی. لباس را پوشیدم و شروع کردم به ایراد گرفتن، جنس لباس، رنگ لباس و همه چیز. ایشان فقط به من نگاه می  کردند و ساکت بودند. من همچنان در اوج یکه  تازی بودم و ایشان با صبوری و ملایمت نگاهم می  کرد و بعد، گفت حالا برویم آن چیزی که شما دوست دارید بگیریم. رنگ و بافت و جنس پارچه را من انتخاب کردم و چیزی نگفتند به حدی که من از این همه صبر و حوصله حیرت کردم. هر دو لباس آماده شد و به پیشنهاد ایشان قرار شد بعد از پوشیدن لباس انتخابی خودم آن لباس را هم بپوشم. در تمرین  ها چند بار لباس  ها را پوشیدم و کم  کم متوجه شدم لباسی که ایشان در نظر داشتند چقدر درست  تر و با کاراکتر من عجین است و مرا جذب می  کند، رنگش، بافت آن، جنس پارچه و طراحی. تازه متوجه اشتباه و گستاخی خودم شدم. رفتار ایشان در طول تمرین و اجرا باعث شد که مرا عاشق و شیفتۀ خودشان کنند، به حدی که اگر در اجرا  ها نبودند احساس کمبود می  کردم و نمی  توانستم بدون حضور ایشان به صحنه بروم. امیدوارم جوانان امروز ما بتوانند از این بانوی هنرمند الگوی خوبی بگیرند».

در این قسمت از مراسم نکوداشت جادوی کلام و تصویر به میان می  آید و حرف  هایی که استاد از کودکی و بزرگ  سالی در لا به لای تصاویری که پخش می  شود می  گوید. تصویر زینلیان را می  بینیم در خانه  اش کنار یک پیانو. او از خاطراتش و زندگی می  گوید:

«ما در موسیقی هفت نت داریم، هفت رنگ. هر وقت کسی نتی می  نوازد رنگ جان می  گیرد، بالا و پایین می  شود، با سیاه و سفید ارزش هر رنگ را تغییر می  دهیم. با آهنگ می  شود نقاشی کرد، با نقاشی می  توان نوشت، با ضرب  آهنگ می  توان رقصید. هنر، بافت، موسیقی، حرکت، این  ها زندگی هستند. کسی که در تمام عمرش عاشق نباشد نمی  تواند عشقی را خلق کند. ملودی، ریتم، آهنگ، موسیقی، ساز، پیانو، چیزی که از کودکی شنیدم و خوشبختانه شنوایی خوبی در موسیقی داشتم. سازم پیانو بود. دلیل این  که موسیقی را به منزلۀ حرفۀ اصلی ادامه ندادم این بود که موسیقی برایم تبدیل به فیزیک و صحنه می  شود. در من، از سنین کودکی صحنه و رقص جایگاه خاصی داشته است. آهنگ زندگی خودم را نزدیک به اثر رقص شمشیر استاد بزرگ آرام خاچاطوریان می  بینم. زندگی همین  طور جریان دارد، تولد، کودکی، نوجوانی، جوانی، ازدواج و در نهایت ادامۀ آن».

موسیقی با ضرب آهنگ فزاینده  ای ادامه می  یابد و تصاویر پی در پی زینلیان در سنین مختلف و عکس  های نمایش  های متعدد بر پرده جان می  گیرند. دوباره با کلام او در تصاویر همراه می  شویم. به دوربین نگاهی می  کند و حرف می  زند:

«چند وقت پیش رفتم دکتر. احساس می  کردم در ناحیۀ گردن دچار کمی مشکل شده  ام، دکتر می  گفت باید مراعات کنی، زیاد خم نشوی. به هر حال، برای هر چیزی باید تاوانی بپردازی. 36 سال کار مستمر در طراحی لباس و آموزش حالا این درد گردن را هم دارد. اگر هزار بار دوباره به دنیا بیایم همین طراحی لباس را انجام و ادامه می  دهم».

دکتر مجید سرسنگی، مدیرعامل خانۀ هنرمندان و از دانشجویان سابق استاد، از دوران دانشجویی  اش می  گوید:

« من افتخار می  کنم که بگویم از دانشجویان خانم زینلیان بوده  ام. خانم زینلیان به قطع و یقین فصل مهمی از تاریخ طراحی لباس در کشور ما هستند. اگر قرار باشد طراحی لباس را در این کشور تعریف کنیم، فصل مهمی از آن بی  اغراق به خانم زینلیان تعلق دارد. در سال  های اخیر، ثابت شده است که ما در حوزۀ طراحی صحنه و لباس صاحب هنرمندان با ذوق و سلیقه  ای هستیم که کار  هایشان چیزی از کار  های اروپایی و غربی کم ندارد و حتی بعضی کار  هایشان از آن  ها هم بهتر است. آثار بسیاری که خانم زینلیان طراحی کرده  اند کار  های جاودانه  ای است که در یاد  ها و خاطره  ها مانده است. درود می  فرستم به همت سرکار خانم زینلیان و همۀ کسانی که شاید نامشان کمتر برده شده اما تأثیرشان در تئاتر کشور عمیق و ژرف است و نتوانسته  ایم به اندازۀ کافی از زحمات این عزیزان قدردانی کنیم».

هدایا و لوح  تقدیر خانۀ هنرمندان ایران به استاد ادنا زینلیان به دست دکتر مجید سرسنگی به ایشان اهدا شد. هدیه  ای نیز از سوی مهندس حیدری، مدیر عامل افرا نت، تقدیم استاد شد. در ادامه، دکتر صنیعی پور، از اساتید دانشگاه تهران، به همراه بهزاد فراهانی و مجید مظفری به منزلۀ نمایندگان خانۀ تئاتر برای اهدای نشان خانۀ تئاتر و لوح یادبود به روی صحنه آمدند. دکتر صنیعی پور از همکاری خانم زینلیان در دانشگاه تهران به منزلۀ افتخاری برای این دانشگاه نام برد و گفت:

« خانم زینلیان عاشق هستند. مثل یک شمع سوختند، روشنایی دادند تا تمام دانشجویان طراحی لباس یاد بگیرند و رشد کنند و حالا، در جامعۀ تئاتری ما ثمر داده  اند. ایشان عاشق فعالیت  های آموزشی هستند و عاشقانه با دانشجویان مثل بچۀ خودشان برخورد می  کنند و آموزش می  دهند».

استاد بهزاد فراهانی، نویسنده، بازیگر و کارگردان تئاتر، نیز طی سخنان کوتاهی به فعالیت  های تئاتری خانم زینلیان و ویژگی  های اخلاقی ایشان اشاره داشت:

« من شاگرد شاهین سرکیسیان بودم و افتخار همکاری با آربی آوانسیان را هم داشته  ام. از جمع  بندی نظریات استادانی که در مورد خانم زینلیان سخن گفتند یک نتیجه  گیری کلی وجود دارد که می  توان گفت ادنای عزیز نماد آن است. علت این  که این اسم را تنها به کار می  برم به خاطر این است که به نظر من این اسم چیز دیگری لازم ندارد. خودش کامل است. این بانوی خوش لبخند و خوش  منش روزگار ما، با سخت  کوشی رعب  آوری که داشته، ثابت کرده که ما تئاتری  ها، در تخصص  های مختلف، باید کلاهمان را برداریم و جلوی این بانوی هنرمند تعظیم کنیم. تئاتر بدهکار ارزش  های والای عزیزان هم  وطن ارمنی است که جایگاه والایی را برای ما به ارمغان آورده  اند. ایشان قدر و منزلت بالایی برای ما دارند. من در کاری افتخار داشتم که طراحی ایشان را ببینم و بهت  زده شدم. ما بدهکار ارجمندان یکه  ای هستیم که در این ملک می  آیند و بی  صدا می  روند و من آرزو می  کنم روزی برسد که ما شایستگی این را داشته باشیم که حرمت این عزیزان را پاس بداریم و درود بر دوستان طراح لباس و صحنۀ خانۀ تئاتر که این مراسم را ترتیب دادند تا گوشه  ای از رنج عارفانۀ خانم زینلیان را تلافی کنیم».

نشان ویژه و یادمان خانۀ تئاتر به دست بهزاد فراهانی، مجید مظفری و دکتر صنیعی  پور به خانم زینلیان اهدا شد. در پایان، ادنا زینلیان لب به سخن گشود و گفت:

دکتر ادنا زینلیان

«پیـش از هر چیز سلام و عرض ادب دارم خـدمت شما. تشکر می  کنم از همۀ دست  اندرکاران این مراسم، مدیریت خانۀ هنرمندان، خانۀ تئاتر، شورای مرکزی انجمن طراحان صحنه و لباس و سرکار خانم مژگان عیوضی، خانم مقدی شاهمیریان، آقای مهدی عزتی، آقای بهمن سلطانی، خانم شهرزاد بارفروشان و خانم بیتا شکاری که هر کدام به نوبۀ خود زحمات بسیاری کشیدند. تشکر می  کنم و عرض ادب دارم نسبت به تمام کسانی که به من آموختند، از معلم کودکستان تا به امروز، دست همۀ آن  ها را می  بوسم از اولین استاد حرفه  ام، مادرم، سرکار خانم سدا قازاریانس، که بسیار مدیون ایشان هستم گرفته تا استاد دیگرم، شوهرم، ولادیمیر وارتاپتیان ،که حامی و مشوق من بودند و پدرم، رافائل زینلیان، که از ایشان آموختم شکست  های زندگی را با خنده بپذیرم و دوباره شروع کنم. متأسفانه، جسم این دو عزیز (پدر و همسرم) این  جا در کنار من نیستند اما روحشان همیشه با من است. یاد می  کنم از کارگردانانی که از آنها آموختم، مرحوم استاد محمد علی جعفری، مرحوم رضا کرم رضایی، مرحوم مصطفی اسکویی، مرحوم پروانه مژده، مرحوم استاد حمید سمندریان، همچنین خانم پری صابری، آقای ایرج راد، آقای قطب  الدین صادقی، آقای مجید جعفری، آقای اکبر زنجان پور، آقای حسین فرخی و دیگرانی که کار  هایشان باعث شد طراحی  های بنده در کنار نامشان جاودانه شود. از این  که به من باور داشتند تشکر می  کنم. همچنین، از بازیگرانی چون خانم هما روستا، آقای امین تارخ، خانم ژیلا سهرابی، آقای رضا کیانیان، خانم گوهر خیراندیش، آقای میکائیل شهرستانی، خانم نسیم ادبی، خانم افسانه ماهیان و بازیگران دیگری که با بازی  های بی  نظیرشان به بنده لذت تماشا و به طرح  هایم روح و جان بخشیدند متشکرم. تشکر می  کنم از تمام کسانی که در این سال  ها به نوعی کمک و همکاری  نکردند بلکه موانعی سر راهم قرار دادند و ارزش طراحی لباس را نادیده گرفتند و نیز از مدیرانی که هیچ وقت بودجۀ کافی برای این کار در نظر نگرفتند. از آن  ها ممنونم چون باعث شدند من بیشتر بیاموزم و بیشتر تلاش کنم. تشکر ویژه دارم از دخترم آنا وارتاپتیان، که راهی طولانی از انگلستان طی کردند تا در این مراسم حضور داشته باشند و می  دانم که به خاطر کار  های بیرون خانه شاید نتوانستم وقت زیادی را در کنارش باشم و این موضوع را مادران خوب می  دانند، مخصوصاً، مادرانی که بیرون از خانه فعالیت می  کنند. از حضور گرامی شما بزرگواران ممنونم. خوشحالم که یک بار دیگر شما را در کنار هم و خودم را در کنار شما خوشحال می  بینم. سپاسگزارم».

پایان  بخش مراسم نکوداشت دعوت مجری مراسم برای گرفتن عکس دسته جمعی هنرمندان با ادنا زینلیان بود، قابی که تا به ابد به یادگار می  ماند. حالا که به جمع نگاه می  کنم دانشجویان قدیم و شاگردان سال  های دور را می  بینم که هر کدام در دوره  ای شاگرد خانم زینلیان بوده  اند. به نام  ها که فکر می  کنم دانشجویان دیروز حالا هر کدام یا استاد شده  اند یا مدیر یا هنرمند فعالی در عرصۀ تئاتر. ابوالقاسم کاخی، مصطفی یارمحمودی، سیدرضا شانه ساز شیرازی، بهزاد آدینه، حسین فرخی، صادق صفایی، فرشاد فرشته حکمت، اردشیر صالح پور، نصرالله قادری، مجید سرسنگی، حمید رضا افشار، امیر دژاکام، پیام فروتن، مهدی سلطانی، فرشاد منظوفی نیا، فریبرز قربان زاده، فرزاد معافی، منیر ملکی، اکرم قاسمپور، حسن دولت آبادی، کتایون فیض مرندی، فرهاد مهندس پور، نورایر ناظاریان و… بعضی در این مراسم بودند و بعضی  ها نبودند و یا در خارج از ایران به سر می  بردند. این  ها بخش بسیار کمی از دانشجویانی هستند که خانم زینلیان تربیت کرده  اند و به نوعی حضوری فعال  تر در عرصۀ نمایش دارند. سهم هنرمندی چون ادنا زینلیان در تولید نمایش، آموزش و پژوهش بسیار ارزنده و جاودانه است. طراحی لباس در عرصۀ نمایش ایران با نام ادنا زینلیان گره خورده است و امیدوارم ایشان الگوی مناسبی برای جوانان ایران زمین باشد.

دکتر ادنا زینلیان در تاریخ حرفۀ خود، با برعهده گرفتن سمت  های مختلف، فعالیت  ها و کار  های متنوعی انجام داده است که در پایان این نوشتار به صورت خلاصه و فهرست  وار ارائه می  شود و خود به نوعی می  تواند مروری باشد بر تاریخ نمایش ایران در فاصلۀ این سال  ها و تنوع و گستردگی شیوه  های اجرایی کارگردانانی که دکتر زینلیان در طی این سال  ها با آن  ها همکاری داشته است.

گاه شمار زندگی دکتر ادنا زینلیان

1ـ طراحی لباس برای تئاتر

2ـ طراحی لباس برای تلویزیون

3ـ مدیریت و برگزاری نمایشگاه  های مختلف

4ـ طراحی لباس برای ارگان  ها و شخصیت  های سیاسی

5ـ مصاحبه  ها

6ـ داوری در مسابقه  ها و جشنواره  های مختلف

7ـ تدریس در دانشگاه  ها و مراکز آموزشی و فرهنگی مختلف

8ـ مشاوره و استاد راهنما برای دانشجویان

9ـ سخنرانی  ها، مقالات و تحقیقات علمی

10ـ سمت  ها و عناوین

11ـ همکاری  ها

12ـ لوح  های تقدیر و جوایز

13ـ نکوداشت  ها

1ـ طراحی لباس برای تئاتر

سال نمایش  –  محل نمایش  –  کارگردان  –  نویسنده  –  نام نمایش
1358 – تالار وحدت – محمد علی جعفری –  امانوئل دوبلس – مونتسرا
1359 – تالار وحدت – رضا کرم رضایی – فردریک دورنمات – فیزیکدان ها
1359 – تالار وحدت – ایرج راد – غلامحسین ساعدی – جانشین
1359 – مجموعه آزادی – آقای اسکویی – مهدی محقق – بوعلی سینا
1360 – تالار وحدت – مجید جعفری – ژان آنوی – بکت
1360 – سالن اصلی تئاتر شهر – مجید جعفری – حسین مختاری – الموت
1360 – مجموعه آزادی – احمد صادقی – احمد صادقی – مسلم بن عقیل
1360 – تالار وحدت – فرج الله سلحشور – فرج الله سلحشور – حر
1361 – تالار وحدت – احمد سپاسدار و حسن زارعی – گروه تحقیق آیت فیلم – دقیانوس
1361 – تالار وحدت – رضا صابری – رضا صابری – خانات
1361 – سالن اصلی تئاتر شهر – حسین مختاری – حسین مختاری – ملکوت
1361 – سالن اصلی تئاتر شهر – هوشنگ توکلی – امه سزر – لومومبو
1361 – سالن چهارسو – حسین عابد – اسماعیل سلطانیان – مات
1361 – سالن اصلی تئاتر شهر – مجتبی یاسینی – مجتبی یاسینی – قصۀ گل ها
1361 – سالن چهارسو – محمود استاد محمد – محمود استاد محمد – آن ها مأمور اعدام خود هستند
1361 – تالار وحدت – مجید جعفری – مهدی آفاق – عنکبوت
1361 – تالار چهارسو – علی نقی رزاقی – علی نقی رزاقی – راه طویل سیمرغ
1361 – تالار محراب – ابوالقاسم ثقفی – نسخه خطی مسلم بن عقیل
1361 – تئاتر شهر – سعید امیر سلیمانی – سعید امیر سلیمانی – پرستو ها
1361 – تئاتر شهر – کریم اکبری مبارکه – کریم اکبری مبارکه – میراب
1361 – تئاتر شهر – احمد طالبی نژاد – احمد طالبی نژاد – دیار غریب
1362 – سالن اصلی تئاتر شهر – عسگر قدس – عسگر قدس – کویر طبس
1362 – تالار سنگلج – فرهاد مجد آبادی – مجید شاه محمدی – مخمصه
1362 –  تالار وحدت – رضا شالچی – رضا شالچی – شکست غروب
1362 – تالار هنر – رضا کرم رضایی – رضا کرم رضایی – کمدی نطفۀ شوم
1362 – تالار هنر – کریم اکبری مبارکه – کریم اکبری مبارکه – حنایی و روباه مکار
1362 – تالار محراب – مجید مظفری – مجید مظفری – دشمن
1362 – تالار وحدت – محمد بلش مازندرانی – محمد بلش مازندرانی – کتل خاکی
1362 – تالار وحدت – سید کمال – حاج سید جوادی – بر اساس دوازده بند اشعار محتشم باز این چه شورش است ؟
1362 – تالار وحدت – کمال شهباز بگیان – م. الف. فجر – رحیل
1362 – تالار چهارسو – ایرج راد – مارلو – دکتر فاستوس
1362 – سالن اصلی تئاتر شهر – مجید جعفری – مجید جعفری – تراژدی کسری
1362 – تالار وحدت – محمود ابراهیم زاده – ابوالحسین ونده ور –
صیاد چگونه صید می شود؟
1362 – تالار چهارسو – مجید مظفری – مجید مظفری – سنگر
1362 – تالار وحدت – عظیم موسوی – عظیم موسوی – ما اهل کوفه نیستیم
1362 – تالار وحدت – محمد علی جعفری – جان بوینتن پریستلی – مستنطق
1362 – سالن اصلی تئاتر شهر – مجید جعفری – حسین مختاری – مدرس
1363 – تالار هنر – جواد خدادادی – جواد خدادادی – مرگ خوارزم شاه
1363 – تالار چهارسو – حسین جعفری – حسین جعفری – قصۀ شب
1363 – تالار چهارسو – رضا قاسمی – رضا قاسمی – ماهان کوشیار
1364 – تالار هنر – آقای مشکاتی – گوودوسو – ریشه ها عمیق اند
1364 – تالار چهارسو – حسین پرستار – حسین پرستار – آدم برفی
1364 – سالن اصلی تئاتر شهر – مجید جعفری – آرتور میلر – خاطرۀ دو دوشنبه
1364 – تالار محراب – علی ابوالقاسمی – محمد حسین اعلایی – سگ ساده لوح
1364 – تالار چهارسو – فردوس کاویانی ـ شهردار
1364 – تالار چهارسو – امیر سلیمانی – شون اوکیسی – پایان آغاز
1364 – تالار چهارسو – ابوالقاسم معارفی – ابوالقاسم معارفی – حادثه در صبح پاییز
1364 – تالار وحدت – ابوالقاسم معارفی – ابوالقاسم معارفی – گل طلایی
1364 – تالار وحدت – محمد حسین اعلایی – غلامحسین ساعدی – گاو
1365 – سالن اصلی تئاتر شهر – محمد پور حسین – آنتوان چخوف – خودکشی
1365 – سالن اصلی تئاتر شهر – مجید جعفری – ژان کوکتو – عقاب دوسر
1365 – تالار مولوی – سعید کشن – فلاح توفیق الحکیم – مرگ آوا
1365 – تالار مولوی – سعید کشن – فلاح آتول فوگارد – حکم
1365 – تالار هنر – مجید بهشتی – آتول فوگارد – سی زوئه بانسی مرده است
1365 – تالار هنر – حمید لیقوانی – حمید لیقوانی – شهرآفتابگردان
1365 – سالن اصلی تئاتر شهر – ایرج راد – ژول رومن – دکتر کنوک
1366 – سالن اصلی تئاتر شهر – قطب الدین صادقی – سوفکل – آژاکس
1366 – تالار چهار سو – شهره لرستانی – حسین احمدی نسب – نمایش زار
1366 – سالن اصلی تئاتر شهر – شهره لرستانی – بهرام بیضایی – سلطان مار
1366 – تالار مولوی – تاجبخش فنائیان – تاجبخش فنائیان – پرده برداری
1366 – تالار وحدت – حمید سمندریان – فردریک دورنمات – ازدواج آقای
می سی سی پی
1366 – سالن اصلی تئاتر شهر – مریم معترف – عباس معروفی – دیلی بای و آهو
1367 – تالار وحدت – حمید سمندریان – فردریک دورنمات – رومولوس کبیر
1367 – سالن اصلی تئاتر شهر – امیر سلیمانی – موریس هنگن – ناهار لعنتی
1367 – تالار چهار سو – محمود عزیزی – اعظم بروجردی – تبعیدی
1367 – تالار وحدت – پری صابری – پری صابری – من به باغ عرفان
1367 – سالن اصلی تئاتر شهر – رضا کرم رضائی – رضا کرم رضایی – توراندخت
1367 – مولوی و تالار وحدت – تاجبخش فنائیان – ویلیام شکسپیر – تاجر ونیزی
1367 – تئاتر شهر، سالن2 – هایده حائری – کارل فالنتین – بلیت تئاتر
1367 – تئاتر شهر، سالن2 – مسلم قاسمی – مسلم قاسمی – گرگ گرگ است
1367 – تئاتر شهر سالن2 – حسین جعفری – حسین جعفری – خداحافظ
1367 – باشگاه آرارات – یلنا یقیازاریان – آبلیان –
بل بوقی
1367 – تالار وحدت – علی نقی رزاقی – علی نقی رزاقی – خلوت نشین پر هیاهو
1367 – سالن اصلی تئاتر شهر – رکن الدین خسروی – آرمان گاتی – تولد
1368 – تالار چهارسو – پروانه مژده – ساموئل بکت – آخر بازی
1368 – سالن اصلی تئاتر شهر – داوود دانشور و
سعید کشن فلاح – اسلاومیر مروژوک واتسلاو
1368 – تالار وحدت – تاجبخش فنائیان – باربارا گاراسون – مکبرد
1369 – تالار وحدت – حسین فرخی – علی چراغی – تراژدی اسفندیار
1369 – سالن اصلی تئاتر شهر – محمود فرهنگ – مسلم قاسمی – پرواز از قفس
1371 – سالن اصلی تئاتر شهر – محمود عزیزی – بنو بسون – پرندۀ سبز
1371 – تالار وحدت – حسین فرخی – حسین فرخی – المیرا در آتش
1372 – سالن اصلی تئاتر شهر – مجید جعفری – جروم لاورنس، روبرت ای.لی – آن شب که تورو زندانی بود
1372 – تالار چهارسو – ایرج راد – رضا قاسمی – – ماهان کوشیار
1373 – تاجیکستان، دوشنبه – حسین فرخی – علی چراغی – تراژدی اسفندیار
1377 – تالار چهارسو – نصرالله قادری – نصرالله قادری – حرا
1377 – تالار چهارسو – محمد کاسبی – محمد کاسبی – بایگانی
1377 – تالار کوچک – رحمان یوسفی آزاد – بهرام بیضایی – حکایت مطربان – این دیار
1378 – تالار چهارسو – محمد رحمانیان – محمد رحمانیان – مجلس نامه
1378 – تالار چهارسو – حمید سمندریان – فردریک دورنمات – بازی استریندبرگ
1379 – سالن اصلی تئاتر شهر – منوچهر یاری – منوچهر یاری – ماهان
1378 – سالن اصلی تئاتر شهر – مجید جعفری – برتولت برشت – صعود مقاومت پذیر آرتوروائویی
1379 – سالن اصلی تئاتر شهر – مجید جعفری – مجید جعفری – تعزیۀ حر
1380 – سالن اصلی تئاتر شهر – هرمز هدایت – هرمز هدایت – هفت کردار
1383 – تالار چهارسو – هما روستا – امید سهرابی – زمستان
1383 – تالار مولوی – مسعود دلخواه – گئورک بروخس – ویتسک
1383 – تالار نو – حسین فرخی – ویلیام شکسپیر – مکبث
1384 – تالار نو – حسین فرخی – ویلیام شکسپیر – رومئو و ژولیت
1384 – تالار چهارسو – هما روستا – ماکس فریش – سانتاکروز
1384 – تالار وحدت – مجید جعفری – عبدالحی شماسی – زکریای رازی
1385 – سالن اصلی تئاتر شهر – علی پویان – هنریک ایبسن – به درود امپراتور
1387 – تالار چهار سو – قطب الدین صادقی – قطب الدین صادقی – یادگار زریران
1387 – تالار چهار سو – ایرج راد – تیری مونیه – عیش و نیستی
1387 – تالار چهار سو – اکبر زنجانپور – یوجین اونیل سیر – روز در شب
1387 – تالار وحدت – حسین فرخی – حسین فرخی – سمفونی بیداری
1388 – تالار چهار سو – مسعود دلخواه – محمد ابراهیمیان خدا – در آلتونا حرف می زند
1389 – تالار سایه – فرشاد منظوفی نیا – اصغر خلیلی – گفت و گو با باد
1390 – تالار سنگلج – صادق آشور پور – صادق آشورپور – ای کچل ها
1390 – ارمنستان، جشنوارۀ تئاتر شکسپیر – حسین فرخی – ویلیام شکسپیر – مکبث
1390 – ارمنستان، جشنوارۀ تئاتر شکسپیر – حسین فرخی – ویلیام شکسپیر – رمئو و ژولیت
1392 – سالن اصلی تئاتر شهر – اکبر زنجان پور – آنتوان چخوف – دایی وانیا
1392 – تالار وحدت – حمیدرضا نعیمی – حمیدرضا نعیمی – سقراط

2ـ  طراحی لباس برای تلویزیون و سینما

سال تولید – شبکه – کارگردان – نام نمایش
1362 –  شبکۀ 1 – مجید جعفری –  تله تئاتر سیوم هوت
1362-1360 – پخش سینمایی – رحیم رحیمی –  فیلم سینمایی زندان دولتو
1364 –  شبکۀ 1 – مجتبی یاسینی – مجموعۀ ما می توانیم
1367 ـ 1368 –  شبکۀ 1 – مجید جعفری – مجموعۀ مرغ حق
1371 – شبکۀ 2 – حسین فرخی – تله تئاتر گاه خنکی سپیده دمان
1373 – شبکۀ 2 – فرج الله سلحشور – مجموعۀ ایوب پیامبر
1376 – شبکۀ 3 – حسین فرخی – مجموعۀ دست های آلوده
1378 – شبکۀ 3 – حسین فرخی – تله تئاتر ارزش
1378 – شبکۀ 4 – حسین فرخی – تله تئاتر پول
1378 – شبکۀ 4 – حسین فرخی – تله تئاتر عشق به افق خورشید

3ـ برگزاری نمایشگاه

ـ شرکت در نمایشگاه پوشاک زنان در صد سال اخیر، در همایش مقام و منزلت زن در نظام اسلامی، به سفارش دفتر امور زنان و با همکاری سازمان تبلیغات اسلامی،1367ش

ـ مسئول اجرایی نمایشگاه حجاب، به سفارش بخش امور زنان وزارت فرهنگ و ارشاد استان تهران،1371

ـ برگزاری نمایشگاه لباس در گردهمایی پژوهشی هنر و زندگی، به سفارش مرکز مطالعات و تحقیقات هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اسفند 1382ش.

4 ـ طراحی لباس برای نهاد  ها و شخصیت  های سیاسی

ـ طراحی لباس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1369ش

ـ طراحی لباس برای کارکنان مجموعۀ سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در شانزدهمین نمایشگاه بین المللی تهران، 1369ش

ـ طراحی لباس برای گروه کر مرکز سرود  ها و آهنگ  های انقلابی اعزامی به جشنوارۀ بین  المللی مانهایم آلمان، خرداد 1377ش

ـ طراحی لباس برای ورزشکاران باستانی (زورخانه  ای) به سفارش فدراسیون ورزش  های باستانی ایران،  1387ش

ـ طراحی لباس برای سفرا و کاردار  های جمهوری اسلامی ایران به سفارش وزارت امور خارجه

ـ طراحی لباس برای راهنماهای مجموعۀ فرهنگی و کاخ موزه  های نیاوران

ـ طراحی لباس مراسم افتتاحیۀ بازی  های ورزشی در استادیوم ورزشی آزادی به سفارش کمیتۀ ملی المپیک.

5 ـ مصاحبه  ها

ـ مصاحبه با مجلۀ نمایش، با موضوع «نحوۀ مدیریت و سرپرستی امور طراحی صحنه و کارگاه  ها»، ش 36، دورۀ قدیم، مهر 1369ش

ـ مصاحبه با روزنامۀ آلیک، 1369ش

ـ مصاحبه با مجلۀ زن روز، ش 1525، مهر 1374ش

ـ مصاحبه با روزنامۀ آلیک، 1374ش

ـ مصاحبه با روزنامۀ ایرانیان، تابستان 1377ش

مصاحبه با برنامۀ تلویزیونی مجلۀ نمایش، شبکه 2 ، 5 دی 1378ش

ـ مصاحبه با مجلۀ برش، با موضوع «طراحی لباس تئاتر»، ش 68 ، فروردین و اردیبهشت 1380ش

ـ مصاحبه با مجلۀ برش، با موضوع «طراحی لباس تئاتر»، ش 69 ، خرداد و تیر 1380ش

ـ مصاحبه با مجلۀ سروش بانوان، با موضوع «به مناسبت کسب عنوان طراح برگزیده در بیست و چهارمین جشنواره تئاتر فجر، 1384»، ش70، اردیبهشت 1385ش

ـ مصاحبه با باشگاه خبرنگاران جوان، 1385ش

ـ مصاحبه با چکاوک، 1385ش

ـ مصاحبه با مجلۀ صحنه، ش60، اردیبهشت 1386ش

ـ مصاحبه با مجلۀ نمایش، ش99 و 100،  آذر 1386ش

ـ مصاحبه با مجلۀ نمایش، ش101 و 102، بهمن 1386ش

ـ مصاحبۀ تلویزیونی با برنامۀ 77، 1387ش

ـ مصاحبه با روزنامۀ آلیک، 8 خرداد1392ش

ـ مصاحبه با شبکۀ تلویزیونی جام جم، با موضوع « مد لباس»، 14 تیر 1392ش

ـ مصاحبه با مجلۀ دیوان، با موضوع « مد لباس»، آبان 1392ش

ـ مصاحبه و گردهمایی مطبوعاتی در مورد نمایش سقراط، آذر 1392ش.

6 ـ داوری مسابقات و جشنواره  ها

ـ داوری چهارمین دورۀ جشنواره تئاتر کوثر، سازمان فرهنگی ـ  هنری شهرداری تهران، ادارۀ کل امور زنان، مرداد 1383ش

ـ داوری پنجمین جشنوارۀ تئاتر بانوان، سازمان فرهنگی ـ هنری شهرداری تهران،  1384ش

ـ  داوری جشنوارۀ لباس فولکلور کشور  های مختلف،  انجمن فرهنگی ـ هنری سیپان،1384ش

ـ داوری مراسم  بالماسکه، انجمن فرهنگی باشگاه آرارات، 1385ش

ـ داوری مسابقات طراحی لباس دانشجویی، انجمن صنفی طراحان صحنه و لباس،  1387 و 1388ش

ـ داورى بخش علمى  دانشگاهى سومین جشنوارۀ بین المللى مد و لباس فجر، اسفند 1392ش.

7 ـ سوابق تدریس در دانشگاه  ها و مراکز آموزشی و فرهنگی

الف) فهرست واحد  های درسی:

ـ آشنایی با پارچه و لباس  های سنتی

ـ طراحی لباس  های فولکلور(سنتی)

ـ تاریخ لباس ایران

ـ تاریخ لباس غرب

ـ طراحی پایه

ـ طراحی لباس صحنه

ـ طراحی لباس روز ـ مد

ـ واحد اجرایی کارگاه لباس

ـ آشنایی با دوخت و طراحی لباس

ب) فهرست دانشگاه  ها ومراکز آموزشی و فرهنگی:

ـ دانشگاه الزهرا، دانشکدۀ هنر ، بهمن 1363 ـ خرداد 1367ش

ـ دانشگاه تهران، دانشکدۀ هنر  های زیبا ، مهر 1364 تا کنون

ـ دانشگاه تربیت مدرس، در مقطع کارشناسی ارشد ،  از 1365 ـ 1371ش

ـ دانشگاه آزاد، دانشکدۀ هنر و معماری ، مهر 1367 ـ 1386ش

ـ تأسیس و تدریس در کلاس  های آزاد دانشکدۀ هنر  های زیبا ، دانشگاه تهران، 1382ش

ـ دانشگاه سوره، از 1386 ـ 1390ش

ـ کلاس های آزاد حوزۀ هنری ، سازمان تبلیغات اسلامی

ـ کلاس های آزاد کانون تئاتر بانوان، مرکز هنر  های نمایشی

ـ کلاس های آزاد ادارۀ برنامه  های نمایشی ، مرکز هنر  های نمایشی.

8ـ استاد مشاور و راهنما برای دانشجویان

دکتر ادنا زینلیان از 1363ش تا کنون سمت استاد مشاور و راهنمای بیش از 28 دانشجوی مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد را در رشته  های طراحی صحنه، طراحی لباس مد و پژوهش هنر بر عهده داشته است.

9ـ سخنرانی  ها، مقالات و تحقیقات علمی

ـ سخنرانی در دومین جشنوارۀ تئاتر دانشجویان کشور، با موضوع «جایگاه طراحی لباس در صحنه»، تالار مولوی، 1365ش

ـ نگارش مقاله با موضوع «طراحی لباس صحنه»، در کتاب صبح ، ش7، نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1368ش

ـ سخنرانی در نخستین هم  اندیشی آموزشی تئاتر جوانان کشور (رئالیزم در تئاتر )، با موضوع «تاریخ تحولات لباس» ، تالار وحدت ، 8 مهر1371ش

ـ پروژه طراحی و تحقیق با موضوع «ساماندهی پوشاک آقایان»، به سفارش وزارت ارشاد اسلامی، آذر 1375ش

ـ سخنرانی در خانۀ هنرمندان، با موضوع «آسیب  شناسی طراحی لباس تئاتر» ، 1383ش

ـ سخنرانی در انجمن فارغ  التحصیلان ارمنیان، با موضوع «اهمیت و جایگاه مد و لباس در زندگی روزمره»، 1384ش

ـ سخنرانی در دانشگاه شریعتی، با موضوع «تفاوت طراحی لباس مد و صحنه»، 1385

ـ مشاورۀ هنری با موضوع «آسیب  شناسی لباس بازیگران زن در سریال  های تلویزیونی»، دفتر امور زنان، صدا و سیما، 1385ش

ـ سخنرانی در انجمن بانوان ارمنی ایران(های گین)، با موضوع «مد و تروکاژ»، 14 آبان 1392.

10ـ  سمت  ها و عناوین

ـ طراح لباس مرکز هنر  های نمایشی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با درجۀ یک هنرمندی معادل دکتری

ـ طراح و مسئول آرشیو لباس تالار وحدت

ـ طراح و مسئول کارگاه  های لباس مرکز هنرهای نمایشی

ـ طراح و مسئول واحد طراحان صحنه (دکور و لباس) مرکز هنر  های نمایشی

ـ طراح و رئیس اداره طراحان صحنه و کارگاههای مرکز هنر  های نمایشی

ـ طراح و عضو و رئیس هیئت مدیرۀ انجمن طراحان صحنه و لباس تئاتر ایران.

11ـ همکاری  ها

ـ همکاری در اکثر جشنواره  های تئاتر فجر، از 1360 تا کنون

ـ همکاری با بخش فرهنگی جهاد دانشگاهی، از 1363 تا کنون

ـ همکاری برای تأسیس موزۀ نظامی (بخش پوشاک نظامى ایرانیان از 2500 سال پیش تاکنون)

ـ همکاری علمی با مرکز تحقیقاتی پژوهش و هنر وابسته به دانشگاه هنر، 1376

ـ همکاری علمی با جشنوارۀ خوارزمی

ـ همکاری با جشنواره  های بین  المللی عروسکی

ـ همکاری با جشنواره  های آئینی ـ سنتی

ـ همکاری با بخش فرهنگی ـ هنری حوزۀ هنری سازمان تبلیغات اسلامی

ـ همکاری با حوزۀ معاونت پژوهشی دانشگاه هنر

ـ همکاری هنری با بخش فرهنگی کودکان بهزیستی

ـ همکاری با انجمن دانشگاهیان ارمنی ایران

ـ همکاری علمی با پژوهشکدۀ خوارزمی

ـ همکاری با بخش فرهنگی ـ هنری انجمن  های باشگاه آرارات، سیپان و چهارمحال از جمله طراحی لباس برای اپرت  های هفت کوتوله، به کارگردانی لوریک میناسیان؛ خاموشی بزرگ، به کارگردانی سدا شاوردیان؛ درخت زرد آلو، به کارگردانی آنوش آلکسانیان، نگاهی به تاریخ، به کارگردانی آیدا گریگوریان؛ سایات نوا، به کارگردانی مری هاکوپیان؛ بل بوقی، به کارگردانی مادام یلنا؛ دیر باشد و خوش باشد، به کارگردانی آنوش الکسانیان؛ و طراحى لباس  هاى گروه رقص فولکلوریک ارمنیان، به رهبرى اوهانجانیان.

12ـ لوح  های تقدیر و جوایز

ـ سکۀ یادبود برای طراحی لباس نمایش هزارۀ بو علی، سازمان ملل، یونسکو، 1359ش

ـ لوح تقدیر از هفتمین جشنوارۀ بین  المللی فجر، 1367ش

ـ  لوح تقدیر و سپاس از طرف سازمان گسترش و نوسازی در صنایع ایران، برای طراحی لباس کارکنان، 1369ش

ـ لوح تقدیر و قدردانی برای طراحی لباس سپاه پاسداران، رئیس ستاد کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1369ش

ـ لوح تقدیر و سپاس برای مسئولیت تحقیقات و اجرای پوشاک تاریخی نمایشگاه تاریخ صد سالۀ لباس بانوان در سومین نمایشگاه «تشخص و منزلت زن در نظام اسلامی»، از سوی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، دکتر مهاجرانی، آبان 1371ش

ـ دیپلم افتخار و تندیس برای فعالیت مستمر در عرصۀ سینما، تلویزیون و تئاتر، از سوی مؤسسۀ ترجمه و تحقیق هور در مراسم تجلیل از اساتید  و پیش  کسوتان هنرمند ارمنی، در محل باشگاه فرهنگی ـ ورزشی آرارات، 1371ش

ـ لوح تقدیر از دوازدهمین جشنوارۀ بین  المللی فجر، 1372ش

ـ لوح تقدیر و سپاس از نخستین نمایشگاه بین  المللی حجاب، از سوی مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران، 1374ش

ـ لوح تقدیر از طرف تئاتر ملی ارمنیان برای اپرت اوش لینی، نوش لینی(دیر باشد و خوش باشد)، 1376ش

ـ لوح تقدیر از هفدهمین جشنوارۀ بین  المللی فجر، 1377ش

ـ لوح سپاس برای فعالیت مستمر به مناسبت روز جهانی تئاتر، از سوی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، دکتر مهاجرانی،1377ش

ـ لوح تقدیر و سپاس برای فعالیت مستمر و ارزشمند در عرصۀ فرهنگ و هنر اسلامی، از سوی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، دکتر مهاجرانی، 1378ش

ـ لوح تقدیر از هیجدهمین جشنوارۀ بین  المللی فجر، 1378ش

ـ لوح تقدیر از نوزدهمین جشنوارۀ بین  المللی فجر، 1379ش

ـ لوح تقدیر از بیست و یکمین جشنوارۀ بین  المللی فجر، 1381ش

ـ لوح تقدیر و سپاس از گردهمایی پژوهشی هنر و زندگی، از سوی مرکز مطالعات و تحقیقات هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی،  مهر 1382ش

ـ دیپلم افتخار و تندیس زرین برای نمایش زکریای رازی، در بیست و چهارمین جشنوارۀ بین  المللی تئاتر فجر ،1384ش

ـ لوح تقدیر و سپاس از جشنواره رجائی، به منزلۀ کارشناس نمونۀ سال 1384، از سوی معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1384ش

ـ لوح تقدیر و سپاس پیشکسوتان عرصۀ فرهنگ و هنر، از سوی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، صفار هرندی، 1386ش

ـ لوح تقدیر و سپاس برای یک عمر تلاش صادقانه در راه بالندگی هنر، از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1386ش

ـ لوح تقدیر و سپاس از پنجمین دورۀ بزرگداشت هفتۀ تئاتر، خانه تئاتر، 1387ش

ـ لوح تقدیر و سپاس از ششمین دورۀ بزرگداشت هفتۀ تئاتر، خانه تئاتر، 1388ش

ـ لوح تقدیر و سپاس از سوی ادارۀ فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران، مدیر کل دفتر آموزش و توسعه فعالیت  های هنری، 1390ش

ـ  سپاس  نامه از طرف نمایندۀ ارمنیان تهران و شمال کشور در مجلس شورای اسلامی، دورۀ نهم، جناب آقای دکتر کارن خانلری، به پاس حضور مستمر و ارجمند در امر تدریس، تحقیق و تولید علمی، اردیبهشت 1392ش

ـ تقدیرنامه از سوی رئیس هیئت مدیرۀ انجمن زنان ارمنیان ایران (های گین)، آبان 1392ش.

13ـ نکوداشت  ها

ـ در 1371ش مؤسسۀ ترجمه و تحقیق هور طی مراسم تجلیل از اساتید و پیش  کسوتان هنرمند ارمنی در عرصۀ سینما، تلویزیون و تئاتر ایران، در محل باشگاه فرهنگی ـ ورزشی آرارات، از ایشان تجلیل به عمل آورد.

ـ در 1388ش دانشگاه سوره در روز جهانی تئاتر فعالیت هنری ایشان را نکو داشت.

ـ دانشگاه تهران، پردیس هنر  های زیبا، در دوازدهمین جشنوارۀ سراسری تئاتر تجربی، که در اسفند 1389ش برگزار شد، برای یک عمر تلاش در عرصه تدریس و فعالیت در عرصه هنر مراسم نکوداشتی در جمع دانشجویان دکتر زینلیان و سایر اساتید برگزار کرد.

ـ خانۀ تئاتر ایران به مناسبت روز جهانی تئاتر از سوی انجمن طراحان صحنه و لباس مراسم بزرگداشتی در تاریخ 10 اردیبهشت 1392ش در تالار بتهون خانۀ هنرمندان برگزار کرد که در این مراسم به پاس سال  ها تلاش بی  دریغ در بخش فرهنگ و هنر، به ویژه نمایش، نشان ویژه به همراه مدال یادمانخانۀ تئاتر به ایشان اعطا شد.

ـ  در اسفند 1392ش، طی مراسم نکوداشت زنان برتر جامعۀ ارمنى، که از سوی انجمن خیریۀ بانوان ارمنى تهران برگزار شد، از یک عمر فعالیت هنری ایشان تجلیل به عمل آمد.

پی نوشت ها:

1ـ دکترای پژوهش هنر، عضو هیئت علمی دانشکدۀ سینما و تئاتر دانشگاه هنر، تهیه  کننده، نویسنده، بازیگر، طراح صحنه و کارگردان تئاتر، سینما و تلویزیون، صاحب امتیاز و مدیر مسئول و سردبیر ماهنامۀ سینما ـ تئاتر و مدیر گروه رشتۀ نمایش دانشکدۀ سینما و تئاتر.

bruno santini2ـ

Montserrat  3ـ

Emmanuel Roblès 4ـ

Freiedrick Duerrenmatt 5ـ

Becket

Jean Anouilh 7ـ

Sizwe Banzi Is Dead  8ـ

Harold Athol Lanigan Fugard 9ـ

doctor knock 10ـ

Vatzlav 11ـ

Slawomir Mrożek 12ـ

MacBird 13ـ

Barbara Garson 14ـ

Play Strindberg 15ـ

Woyzeck 16ـ

Santa Cruz 17ـ

John Gabriel Borkman 18ـ

Henrik Johan Ibsen 19ـ

فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 66
سال هفدهم | زمستان 1392 | 296 صفحه
در این شماره می خوانید:

با خوانندگان

برقراری ارتباط با خوانندگان همواره از اهداف فصلنامۀ پیمان بوده و هیئت تحریریه برآن است که از این پس، در صفحات محدود خود، منعکس کنندۀ آن دسته از پیام های مخاطبان خود...

داستان های محلی و ریشه یابی های مردمی از چند اسم مکان در ارمنستان

نویسنده: بهارک مهدی «جای  نام» یا «اسم  مکان»[2] عبارت است از نام  های گیتا شناختی و جغرافیایی مانند نام کشور ها، شهر ها، دریا ها، رود ها، کوه  ها، تپه  ها و مانند آن...

راه راندیا

نویسنده: مهدی یاراحمدی و صادق کریمی اشاره نبرد راندیا[3] یکی از سرنوشت  ساز ترین نبرد ها میان ایران و روم بود که تأثیرات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی عمیقی بر آسیای غربی،...

بررسی سیر معماری کلیسای مریم مقدس تبریز

نویسنده: آرموند سیمونیانس فلات ایران از هزاران سال پیش درتاریخ ها و فرهنگ های گوناگون به منزلۀ مهد تمدن و سرزمین ادیان خوانده شده است. ایرانیان از دیرباز به خدای واحد...

در شب سرد زمستانی با استپان زوریان

نویسنده: دکتر قوام الدین رضوی زاده استپان زوریان،[1] نویسندۀ نامدار ارمنی، که پیوسته و فروتنانه از نوشتن شرح حال خود به بهانۀ خودداری از گزافه گویی و خودستایی پرهیز می...

دکتر ادنا زینلیان

نویسنده: دکتر حسین فرخی وقتی صدای گرم او را از تلفن شنیدم و برایم گفت که قرار است مراسم بزگداشتش را در خانۀ هنرمندان برگزار کنند نا خودآگاه ذهنم به سال  های گذشته پرتاب...

قالی یتیمان ارمنی

نویسنده: رافی آراکلیانس مادامی كه تركیه به نژادكشی ارمنیان در 1915م اعتراف نكرده و دولت امریكا[2] آمادگی لازم را به دست نیاورده است تا با قبول آن حقیقت آشكار هم  پیمان...

انجمن دانشگاهیان ارمنی ایران هفتاد ساله شد

نویسنده: ادوارد هاروتونیان در سال  های دهۀ1320ش در محدودۀ خیابان  های استاد نجات  اللهی و سپهبد قرنی، که آن روز  ها در حاشیۀ شمالی تهران قرار داشتند و به نام خیابان ...

بررسی ریشه شناختی واژه های آرامازد،اهورامزدا و ماشتوتس

نویسنده: آنوشیک ملکی آریایی  ها، که  در اصطلاح  آن  ها  را  اقوام  هند  و  اروپاییان  می  نامند،  در  حدود  دو  هزار  سال  پیش  از  میلاد  دست  به  مهاجرتی  تاریخ  ساز ...

تاریخ نگاری ارمنی

نویسنده: آرپی مانوکیان پرورش و رشد دیدگاهی متفاوت دربارۀ چگونگی بررسی رشته   های مختلف علمی، همراه با تکیه بر توانایی   ها و درایت مدرسان آگاه، آزموده و با تجربه،...