نویسنده: گریکور قضاریان

دکتر اوغور اومیت اونگور[1] ‌یا اوغور آنگونه، اندیشمند جوان ترک، که من او را دوست خود می دانم، متولد 1980م در ترکیه است. او از کودکی به همراه خانواده اش به هلند مهاجرت کرد و تحصیلات خود را در این کشور به اتمام رساند.

گریکور قضاریان در کنار دکتر اوغور اومیت اونگور

اوغور در زمرۀ آن دسته از اندیشمندان و متفکران جوان ترک محسوب می شود که در مورد نژادکشی ارمنیان دارای تحقیقات وسیع علمی، کتاب،‌ مقالات تخصصی و پژوهش های فراوان است (سه کتاب و بیش از بیست مقاله و پژوهش علمی).

دکتر اونگور در حال حاضر در سمت استادیار دانشکدۀ تاریخ دانشگاه اوترخت هلند واقع در شهر اوترخت[2] و نیز در مؤسسۀ مطالعات جنگ و نژادکشی در همین شهر مشغول تدریس و پژوهش است.

اوغور اومیت در 2009م موفق به اخذ درجۀ دکتری در رشتۀ علوم سیاسی با موضوع نژادکشی ارمنیان از دانشگاه آمستردام شد. وی رسالۀ دکتری خود را در قالب کتابی با نام شکل گیری ترکیۀ مدرن: ملت و دولت در آناتولی شرقی، در سالهای 1913 – 1950م در 2011م به چاپ رساند (چاپ دانشگاه آکسفورد). وی در این کتاب به تشریح و تحلیل سیاست ترکان جوان در قبال ارمنیان می پردازد و اینکه چگونه، حتی پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی، سردمداران جمهوری ترکیه سیاست یکپارچه سازی کشور و پاک سازی نژادها و ملت های دیگر، به خصوص ارمنیان ترکیه، را عملی کردند.

اونگور پس از اتمام دورۀ دکتری، برای ادامه تحصیل در مقطع فوق دکتری، مدتی را نیز در دانشگاه دوبلین (در ایرلند) به پژوهش در مورد نژادکشی ارمنیان پرداخته. تخصص اصلی وی نژادکشی ارمنیان، مباحث فرهنگ و هویت و مناقشات قومی است.

دکتر اوغور اومیت اونگور،‌ در تابستان 2012م، موفق به اخذ جایزۀ دانشمندان جوان از فرهنگستان سلطنتی علوم هلند شد. این موضوع را که چگونه این اندیشمند جوان ترک با موضوع نژادکشی ارمنیان آشنا شد و چگونه این مسئله کنجکاوی وی را تا سطح تحقیقات فوق دکتری برانگیخت بهتر است از زبان خود وی بشنویم.

انگیزۀ من از پرداختن به مطالعات و تحقیق دربارۀ نژادکشی ارمنیان

در زمان تحصیل در دانشگاه در مورد کشتار یهودیان تحقیق و مطالعه می کردم. مسئلۀ کشتارهای نژادی و قتل عام ها را به منزلۀ محور اصلی رسالۀ کارشناسی ارشد خود انتخاب کرده بودم و مشغول مطالعۀ کتاب هایی در این خصوص بودم که در یکی از آنها به موضوع کشتار ارمنیان در ترکیۀ عثمانی برخوردم. سؤالی ذهنم را مشغول کرد: «کشتار ارمنیان در ترکیه؟! پس چرا تا حالا دربارۀ آن چیزی نشنیده ام!؟». این موضوع کنجکاوی مرا برانگیخت تا بیشتر در مورد قتل عام ارمنیان تحقیق کنم. هرچه بیشتر مطالعه می کردم بیشتر کنجکاو و علاقه مند می شدم و سؤال های فراوانی هم ذهنم را کاملاً درگیر خود کرده بود. «چگونه چنین چیزی امکان داشت؟ نژادکشی ارمنیان در امپراتوری عثمانی؟ در ترکیه؟ در کشوری که من زاده شده بودم؟پس چرا از این موضوع کشتار ارمنیان در کشورم اطلاع نداشتم؟!» و سؤال های بی شمار ی از این دست. سرانجام تصمیم گرفتم که در این زمینه به شکل تخصصی کار کنم و برای همین هم موضوع «نژادکشی ارمنیان در ترکیه» را هم به منزلۀ موضوع رسالۀ کارشناسی ارشد و هم به منزلۀ موضوع پایان نامۀ دکتری خودم انتخاب کردم.

در مورد نژادکشی ارمنیان باید اطلاع رسانی و روشنگری بیشتری صورت گیرد

به نظر من مردمان بسیاری در دنیا هستند که باید از نژادکشی ارمنیان به دست ترکان آگاه شوند. اینکه فقط مردم و جوامع کشورهای امریکای شمالی یا اروپایی از این موضوع آگاه هستند کافی نیست. کشورها و جوامع بزرگ و مطرحی نیز در دنیا هستند که متأسفانه در مورد نژادکشی ارمنیان اطلاعات زیادی ندارند؛ مثلاً، مردم روسیه، چین، برزیل و مردم دیگر جوامع دنیا همه و همه باید بدانند که ترک ها در پی نابودی ارمنیان بوده اند. نژادکشی ارمنیان به دست ترکان عثمانی غمناک ترین و فجیع ترین واقعۀ قرن بیستم است. به نظر من سازمان ملل متحد نیز می تواند نقش بزرگی در خصوص اطلاع رسانی و شناسایی این قتل عام داشته باشد.

از نظر علمی نیز باید مردم دنیا آگاه شوند. باید در کتاب های درسی مدارس ابتدایی و دبیرستان این مسئله گنجانده شود. در سطح دانشگاهی نیز باید کشتار ارمنیان تدریس شود. به نظر من مخصوصاً دانشگاه های کشورهای منطقۀ خاورمیانه باید به تدریس و تحقیق در مورد کشتار ارمنیان در امپراتوری عثمانی بپردازند. البته، این طبیعی است که برخی از دولت ها تمایل نداشته باشند به این موضوع بیشتر و عمیق تر بپردازند و این به علت مصالحی است که دارند ولی به نظرم در سطح جهانی، سازمان ملل متحد نقش بزرگی می تواند داشته باشد. روشنفکران و اندیشمندان جوامع مختلف نیز نقش مهمی در روشنگری در مورد این قضیه دارند. این یک مسئلۀ حقوق بشری است.‌ هر چه جوامع، مردم و اقشار بیشتری از موضوع نژادکشی ارمنیان آگاه باشند این مسئله بیشتر در دستور کار مسائل حقوق بشر قرار خواهد گرفت.

نقش ارمنیان در آگاه سازی در مورد نژادکشی ارمنیان

دیاسپورای ارمنی تاکنون در این خصوص خیلی خوب فعالیت کرده است و فکر می کنم که بار اصلی شناساندن نژادکشی ارمنیان تاکنون بر دوش دیاسپورا بوده. دولت ارمنستان دولت نوپایی است. شاید به دلایلی تمایل نداشته باشد که خیلی روی این مسئله در سطح جهانی متمرکز شود، ‌منظورم از نظر دیپلماتیک است ولی دانشگاه ها، مراکز علمی و تحقیقاتی،‌ پژوهشگران و کارشناسان ارمنی ارمنستان باید در این مورد بیشتر فعالیت داشته باشند و در آگاه سازی جهانیان کوشا باشند.

وضعیت کنونی ارمنستان و ترکیه

موضوع روابط کنونی و آیندۀ ارمنستان و ترکیه موضوع جالبی است. من نمی خواهم فقط از دید سیاسی به این قضیه نگاه کنم. در مقام یک محقق و کارشناس علمی این را بگویم که ترکیه نباید این مسئله را مطرح کند که در مورد نژادکشی ارمنیان در امپراتوری عثمانی باید تحقیق شود و یک کمیسیون تحقیق ایجاد شود. در این زمینه از سوی مراکز و اشخاص معتبر علمی دنیا قبلاً تحقیقات فراوانی صورت پذیرفته و ما همه می دانیم که در 1915 م چه اتفاقاتی افتاده است.

شاید موضوع روابط اوکراین و لهستان الگوی جالبی باشد. این دو کشور هم تقریباً چنین مسئله ای را با هم داشتند. بین سال های 1943- 1945م (در طی جنگ جهانی دوم) تقریباً شصت هزار لهستانی در غرب اوکراین کنونی به دست ملی گرایان اوکراینی قتل عام شدند. در 1947م نیز، دولت لهستان در یک اقدام تلافی جویانه دویست هزار اوکراینی را از لهستان اخراج و قتل عام کرد. روابط اوکراین و لهستان طی دهه ها سرد و خصمانه بود. با فروپاشی اتحادجماهیر شوروی افق تازه ای در روابط این دو کشور پدید آمد. در 1994م، همایشی با شرکت کارشناسان و پژوهشگران اوکراینی و لهستانی برگزار و در مورد خشونت هایی که این دو ملت در قبال هم انجام داده بودند بحث و گفت و گو و همه چیز حلاجی شد. در 2007م، رؤسای جمهوری دو کشور اوکراین و لهستان واقعیت های تاریخی را پذیرفتند و دو طرف از یکدیگر عذرخواهی کردند.

شاید تجربۀ اوکراین و لهستان زیاد هم شبیه تجربۀ تاریخی ارمنستان و ترکیه نباشد ولی موضوع روابط ارمنستان و ترکیه، که چند سال پیش مطرح شد، شاید آغازی باشد برای عادی سازی روابط و نگرش های دو ملت و دو کشور نسبت به هم.

پی نوشت ها:

Uğur Ümit Üngör 1ـ

Utrecht 2ـ

فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 62
سال شانزدهم | زمستان 1391 | 272 صفحه
در این شماره می خوانید:

معماری گور دخمه ای در تمدن اورارتو

نویسنده: سمیرا اصغرپور سارویی مقدمه در این پژوهش، براساس مطالعات کتابخانه ای، بررسی یافته های باستان شناختی، داده های تاریخی موجود در اسناد آشوری و اورارتویی و تجزیه و...

نگاهی به تاریخ ارمنستان و بررسی به پاخاستن دودمان کهن باگرادونی

نویسنده: فرشید ابراهیم پور اشاره فرشید ابراهیم پور، کارشناس ارشد تاریخ، استاد پاره وقت تاریخ دانشگاه علمی کاربردی و پژوهشگر و کارشناس ارشد امور فرهنگی سازمان میراث...

پادشاهی ارمنی کیلیکیه از پیدایش تا خاموشی

نویسنده: آرپی مانوکیان سرزمین کیلیکیه[2] یکی ازسکونتگاه های کهن بشری است که نام آن در بسیاری ازمتون مربوط به دورۀ باستان به ثبت رسیده و به سبب موقعیت حساسش همواره در...

گریکور داتِواتسی

نویسنده: شاهن هوسپیان کلیسای ارمنی در قرن چهاردهم میلادی با خطر جدی از دست دادن استقلال خود مواجه شد. در این اوضاع و احوال، کسانی همچون گریگور داتواتسی[1] پیامدهای...

مصاحبه ای که ناتمام ماند

نویسنده: دکتر شهرام امیری مصاحبه ای که نا تمام ماند (به یاد لئون میناسیان، پدر تبار شناسی ارمنیان جلفا) خیلی سریع گذشت. درست خاطرم هست اولین باری که او را دیدم برای...

وداع با محقق جلفای نو

نویسنده: روبرت بگلریان در ابتدای سخن از سوی خودم و جامعۀ ارمنیان تسلیت عرض می کنم به خانواده و بازماندگان مرحوم لئون میناسیان، انسانی که به جد فقدانش غیر قابل انکار...

لئون میناسیان،پژوهشگر فرهنگ و ادب ارمنی

نویسنده: ادوارد هاروتونیان لئون میناسیان پژوهشگر فرهنگ و ادب ارمنی، در 11 دی 1391ش/31 دسامبر 2012م، درسن 92 سالگی دیده از جهان فرو بست. او روستازاده ای بود که از دوران...

نیکول گالانداریان،موسیقی دان ارمنی ایرانی سده بیستم

نویسنده: آرمینه کاراپتیان نیکول گالاندریان از آهنگ سازان برجستۀ موسیقی ارمنی است که سال ها در ایران فعالیت هنری داشته. او، که بیش از 32 سال را صرف آموزش موسیقی و خلق...

نژادکشی ارمنیان از دیدگاه دکتر اوغور اومیت اونگور

نویسنده: گریکور قضاریان دكتر اوغور اومیت اونگور[1] ‌یا اوغور آنگونه، اندیشمند جوان ترک، كه من او را دوست خود می دانم، متولد 1980م در تركیه است. او از كودكی به همراه...

کودکستان البیس فراهیان 70 ساله شد

نویسنده: آیرینا نوراویان / روبینا گالستیان ارمنیان ایران، که همواره آگاهی کاملی نسبت به اهمیت تعلیم و تربیت، در مقطع پیش دبستانی داشته اند، از پیشگامان تأسیس مراکز...