نویسنده: مرجان کشاورزی

آنچه پیش رو دارید کتاب شناسی متون فارسی هنر و معماری ارمنیان است. ارمنیان با نزدیک به چهارصد سال سکونت در ایران، از خود آثاری غنی در هنر و معماری برجای گذاشته‌اند. از اینرو با جستجو در منابع و کتب زبان فارسی، مجموعۀ زیر فراهم آمده است تا بتواند برای محققان، دانشجویان و اهل هنر که خواستار شناخت بیشتر هنر و معماری ارمنیان هستند مفید واقع شود.

این کار گامی کوچک در کتاب شناسی متون هنر و معماری ارمنی است و بیگمان، برای غنای هر چه بیشتر، نیازمند کمک و همکاری پژوهشگران خواهد بود. عبارت هنر درکتاب شناسی حاضر، موسیقی، نقاشی، هنرهای دستی و عکاسی را در بر می‌گیرد. امید است که با مساعدت شما صاحبنظران گرامی، منابع دیگری نیز به این کتابشناسی افزوده گردد[2].

  1. آبراهامیان، روبن. دین قدیم ارمنیان. یادنامۀ پورداوود، ص 100 الی110.
  2. آثار باستانی و ابنیۀ تاریخی آذربایجان شرقی و غربی. تبریز، دانشگاه تبریز،1334.
  3. آذری دمیرچی، علاء الدین. کلیسای بیتلهم. هنر و مردم، س10، ش 109، تهران، وزارت فرهنگ وهنر،1350، ص 26 الی 29.
  4. آراکلیان، واروژان. کلیسای طاطاووس مقدس. هور، ش 2، 1350، ص 52 الی69.
  5. آراکلیان، واروژان. کلیسای طاطاووس مقدس. هور، ش3 و 4، 1350، ص 113 الی118.
  6. آراکلیان، واروژان. کلیسای طاطاووس مقدس. هور، ش5 و 6، 1350، ص 89 الی100.
  7. آراکلیان، واروژان. تاریخچۀ روند شکلگیری بناهای مذهبی ارمنیان در ایران. تاریخ معماری و شهرسازی ایران، مجموعۀ مقالات کنگره ارگ بم، کرمان، ج3، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور،1373.
  8. آراکلیان، واروژان. مسجد کبود ایروان. فصلنامۀ پیمان، ش1،1375، ص 29 الی42.
  9. آرلن، مایکل، جی. سفر به آرارات. ترجمۀ پروانه ستاری، تهران، نشر آبی،1369.
  10. آقاسی، گیو و دکتر الکساندر پادماگریان. تاریخ اجتماعی و سیاسی ارامنه. تهران، سازمان فرهنگی پاد،1352.
  11. آقاسی، مهدی. تاریخ خوی. تبریز، شفق، 1350.
  12. آلکسیان، روتی. آداب و رسوم قدیم ارامنۀ جلفای اصفهان. اصفهان، رسالۀ لیسانس، 1342.
  13. آندره سوروگین درویش. رستاخیز، ش762،1356، ص13.
  14. آواکیان استپانیان، آرسویک. الفبای موسیقی. تهران،1350.
  15. آیوازیان، ادمان. آلبوم، تهران، اورامان، بیتا.
  16. ادماریان، سرگی. نان در اعتقادات ارمنیان. ترجمۀ ادیک مهرابی، نامۀ فرهنگ ایران، ش 3، 1368، ص 256 الی 259.
  17. ادواردز، سیسیل. قالی ایران. ترجمۀ مهین دخت صبا، تهران، چاپ اول،1357.
  18. استاین، دانا. سرآغاز عکاسی در ایران. ترجمۀ ابراهیم هاشمی، تهران، صنوبر،1368.
  19. اسناد و نامه‌های تاریخی موزۀ خلیفه‌گری کل ارامنۀ آذربایجان. هور، ج1، ش1،1350،، ص 51 الی60.
  20. اسناد و نامه‌های تاریخی موزۀ خلیفه‌گری کل ارامنۀ آذربایجان. هور، ج1، ش2، 1350، ص 70 الی79.
  21. اسناد و نامه‌های تاریخی موزۀ خلیفه‌گری کل ارامنۀ آذربایجان. هور، ج 1، ش 3و4، 1350، ص 134 الی145.
  22. اسلامی، الله قلی.کلیسای ارامنۀ شیراز. هنر و مردم، دورۀ10، ش119 و 120، تهران، وزارت فرهنگ وهنر، 1351، ص 61 الی63.
  23. اعظمی سنگسری، چراغعلی. قره کلیسا. گوهر، ش2، فروردین1353، ص 71 الی 81.
  24. آفاناسیان، سرژ. ارمنستان، آذربایجان و گرجستان. ترجمۀ عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران، معین،1370.
  25. افسانه، ف. نمایشگاه مینیاتور آبراهام گورگنیان. جهان نو، دورۀ4، ش17، 1328،ص 476 الی478.
  26. افشار، ایرج. ارامنۀ ایران. اطلاعات ماهانه، ش9، سال 3، 1329، ص122.
  27. افشار، ایرج. نسطوریان ایران. اطلاعات ماهانه، ش4، تیر 1330، ص 24 الی28.
  28. افشار سیستانی، ایرج. نگاهی به آذربایجان غربی. ج1، تهران، نسل دانش،1369.ص283.
  29. افشار سیستانی، ایرج. قره کلیسا. فصلنامۀ پیمان، تهران،ش2،1375. ص 55 الی 66.
  30. امانی مهر، مجتبی. نقد و تحلیل بر تعاریف معماری اسلامی. آگاهینامۀ راه و ساختمان ومعماری، س1، ش6،1373، ص 55 الی61.
  31. امیربگیان، رایا. مجموعۀ مینیاتورهای شرقی ماتناداران. ترجمۀ هرمیک آقاکیان، فصلنامۀ پیمان، ش1،1375، ص 23 الی28.
  32. اهری پور، اکبر. کلیسای کاتولیک تبریز. تبریز، دانشگاه تبریز، دانشکدۀ ادبیات وعلوم انسانی، رسالۀ لیسانس، 1350.
  33. ایرانشهر. کمیسیون ملی یونسکو. تهران،کمیسیون ملی یونسکو در ایران، ج2،1343.
  34. ایمانه، مجتبی. تاریخ فرهنگ اصفهان. اصفهان، دانشگاه اصفهان، 1355.
  35. با آلفونس آوانسیان و آثارش آشنا شوید. عبرت، دورۀ6، ش11،1339، ص 39.
  36. بابایان، آنی. بررسی آثار نقاشی نقاشان ارمنستان. اصفهان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، رشتۀ نقاشی، رسالۀ لیسانس، 1375.
  37. بدیعی، ربیع. جغرافیای مفصل ایران. ج2، تهران، اقبال،1373. ص194.
  38. بربریان، لیدا. آندره سوروگیان، درویش. ترجمۀ آرمینه زیتونچیان. فصلنامۀ پیمان، ش 5 و6،1376، ص 5 الی12.
  39. بربریانس، لیدا. ارتباط مستقیم در موسیقی. ترجمۀ ادوارد هاروتونیان، فصلنامۀ پیمان، ش 7 و8،1378، ص 23 الی30.
  40. بربریانس، لیدا. بررسی زمینه های متفاوت موسیقی پروفان ارمنی. سومین کنگره تحقیقات ایرانی، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ج2،1352، ص 672 الی 687.
  41. بقایی وجی، بهناز. طرح تصویری بناهای اصفهان. تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران مرکزی، رشتۀ هنر، رسالۀ لیسانس،1373.
  42. بناهای تاریخی در پناه قانون، کلیسای مریم مقدس اردبیل. اثر، ش 26 و27، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور، 1375، ص220.
  43. بوسکه، آلن. دشت‌های پهناور در اندیشه های ملکونیان. ترجمۀ بهروز بهفروزی، رودکی، دورۀ5، ش56،1355، ص 3 الی6.
  44. بویل، جی، آ. تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانی. ترجمۀ حسن انوشه، تهران، امیرکبیر، جلد 3، قسمت اول، 1368، ص245.
  45. بهروز، پرویز. گریگوریان حضوری در برگیرنده. تماشا، ش293،1355، ص 85 و 86.
  46. بهروز، پرویز. گریگوریان حضوری در برگیرنده. فصلنامۀ پیمان، ش 7 و8، 1378، ص 31 الی 38.
  47. بهروزی، علی نقی. بنای تاریخی جلگۀ شیراز. اداره کل فرهنگ و هنر استان فارس، بی تا.
  48. پاشایان، کاراپط. ارامنه در ایران. ترجمۀ هراند قوکاسیان، ارمغان، ش37،1347، ص 138 الی142.
  49. پاکدامن، بهروز. سه معمار ایرانی. کتاب تهران، ج1، انتشارات روشنگران،1370.

 50.پاکدامن، بهروز. سه معمار ایرانی. فصلنامۀ پیمان، ش1، 1375، ص 56الی 72.

  1. پالاسما، یوهانی. شش درونمایه برای هزار آینده. ترجمۀ مهندسین مشاور پیرراز،آبادی، س4، ش15،1373، ص 14 الی21.
  2. پوشاک زنان ارمن. انجمنِ های­ گین، آلبوم، تهران، بی تا.
  3. پولاک، یاکوب ادوارد. ایران و ایرانیان. ترجمۀ کیکاووس جهانداری، تهران، خوارزمی،1361.
  4. پیرنیا، حسن. ایران باستان. تهران، چاپ مجلس، ج3، ص 1553 الی2723.
  5. پیرنیا، محمد کریم. خانه خدا در ایران زمین. هنر و مردم، س13، ش149، تهران، وزارت فرهنگ و هنر،1353، ص 2 الی8.
  6. تاج پور، محمد علی. تاریخ دو اقلیت مذهبی یهود و مسیحیت در ایران. تهران، مئوسسۀ مطبوعاتی فراهانی،1344.
  7. تاریخ بنای قدیم کلیسای طاطاووس. تبریز، انجمن آثار ملی آذربایجان،1339.
  8. تاریخچۀ مدارس جلفای اصفهان. هور، ش12،1352، ص 39 الی41.
  9. تاورنیه، ژان. سفرنامۀ تاورنیه به ایران. ترجمۀ ابوتراب نوری، تصحیح حمید شیرانی، اصفهان، سنایی،1369.
  10. تجویدی، اکبر. تحول در مینیاتور ایرانی عصر ما. تهران، نگارخانۀ مهر شاه،1353.
  11. تر هوهانیانس، هاروتیون.تاریخ جلفای جدید. کلیسای ارامنۀ اصفهان،1881.
  12. توحیدی، فایق. بنای سنگی اسپاخو. بناهای تاریخی ایران، ادارۀ کل حفاظت آثار باستانی و بناهای تاریخی، ش1، بهار1357.
  13. جامعی، بیوک. نگاهی به آثار و ابنیۀ تاریخی اردبیل. تهران، علمی فرهنگی، چاپ سوم،1374.
  14. جلفا و کلیساهای آن. وزارت فرهنگ و هنر، ادارۀ کل باستان شناسی و فرهنگ عامه،تهران.
  15. جمال زاده، محمد علی. اصفهان. تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب،1352.
  16. جواهرچیان، س. معماران و مهندسین ارمنی در امپراطوری عثمانی. ترجمۀ گ.امیریان، هور، ش 13 و14،1351، ص 91 الی96.

 67.جواهرچیان، س.معماران و مهندسین ارمنی در امپراطوری عثمانی. ترجمۀ گ.امیریان، هور، ش 15 و16،1351، ص 100 الی106.

  1. جواهرچیان، س. معماران و مهندسین ارمنی در امپراطوری عثمانی. ترجمۀ گ.امیریان، هور، ش22،1352، ص 44 الی53.
  2. جواهرچیان، س. معماران و مهندسین ارمنی در امپراطوری عثمانی. ترجمۀ گ.امیریان، هور، ش26،1352، ص 61 الی65.
  3. جواهر کلام، علی. زنده رود یا جغرافیای تاریخی اصفهان. تهران، ابن سینا،1348.
  4. جواهر کلام، علی. ارامنۀ ایران. ایران آباد، ج1، ش10، ص 13 الی15.
  5. چریکف.سیاحتنامۀ مسیو چریکف. ترجمۀ آبکار مسیحی و علی اصغر عمران، تهران، 1358.
  6. حاج سید جوادی، سید کمال. معماری ایران. تهران، خوشه،1363.
  7. حصوری، علی. نگاهی به فرش ارمنی. فصلنامۀ پیمان، تهران، ش 5 و6،1376، ص 90 الی 94.
  8. حقنظریان، آرمن. نگاهی به معماری و نقاشی های دیواری کلیسای جلفای اصفهان. فصلنامۀ پیمان، تهران، ش 3 و4،1375. ص 50 الی58.
  9. حیدری، ابراهیم.جابجایی کلیسای زور زور. میراث فرهنگی، س اول، ش2، تهران،سازمان میراث فرهنگی کشور،1369.
  10. خاچی، خاچی. موسیقی ارمنستان. موسیقی، دورۀ3، ش57،1340، ص 25 الی31.
  11. خالاتیان هرایر. ماردیروس ساریان نقاش ارمنی. تماشا، دورۀ2، ش94،1351، ص80.
  12. خالقی، روح الله. موسیقی در ارمنستان. موسیقی، دورۀ3، ش78،1342، ص 17 الی24.
  13. خوشنام، محمود. تانیا خاراطیان. موسیقی، ش65،1341، ص 31 الی 37.
  14. خوشنام، محمود. سورن آراکلیان. موسیقی، ش64،1341. ص 56 الی 64.
  15. داوودیان، وارطان.دو قوم ایرانی و ارمنی از یک نژاد آریایی، هوخت، ش12،1351، ص 60 الی69.
  16. دالمانی، رنه. از خراسان تا بختیاری.ترجمۀ محمد فره وشی، تهران، امیرکبیر،1335.
  17. دانش، سیاوش. منقول ازگزارش‌های کشیشان فرقۀ پابرهنگان کرملی کاتولیک. وحید، ش1، س6، ص77.
  18. در نرسسیان، سیرارپی. ارمنیان. ترجمۀ مسعود رجب نیا، تهران، مرکز اسناد فرهنگی آسیا،1357.
  19. درودی، ایران. بررسی نقاشی های سیراک ملکونیان، نقاش ایرانی. سخن، دورۀ24، ش12،1355.
  20. درویش به روایت اسناد. فصلنامۀ پیمان، ش5 و6،1376، ص 20 الی26.
  21. دلاواله، پیترو. سفرنامۀ پیترو دلاواله. ترجمۀ شجاع الدین شفا، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب،1348.
  22. دوازده امامی، محمد حسین. ارامنۀ جلفای اصفهان. اصفهان، دانشگاه اصفهان، رسالۀ لیسانس،1348.
  23. دومانش، پ. ژ. دین مسیح در ایران عهد ساسانی. ترجمۀ عیسی بهنام، تمدن ایرانی، ص 207 الی211.
  24. دو هزار و پانصد سال در حمایت شاهنشاهی ایران. شورای خلیفه‌گری کل ارامنۀ آذربایجان، تبریز،1350.
  25. دهمشگی، جلیل و علی جانزاده. جلوه های هنر در اصفهان. تهران، فخر اسلام،1366.
  26. دیباج، اسماعیل. آثار باستانی و ابنیۀ تاریخی آذربایجان. تهران، شورای جشن‌های شاهنشاهی ایران،1345، ص 26 الی98.
  27. دیباج، اسماعیل. راهنمای آثار تاریخی. تبریز، انجمن آثار ملی آذربایجان شرقی،1339، ص82.
  28. دیباج، اسماعیل. راهنمای آثار تاریخی آذربایجان. تبریز، دانشگاه تبریز،1343، ص104.
  29. دیباج، اسماعیل. قره کلیسای ماکو (کلیسای قدیمی طاطاووس). راهنمای آثار تاریخی، تبریز، انجمن آثار ملی آذربایجان شرقی، ص 80 الی 82.
  30. دیباج، اسماعیل. کلیسای طاطاووس (قره کلیسا). معلم امروز، س3،1336. ص 203 الی207.
  31. دیداری از نمایشگاه هاسمیک نرسیسیان.تماشا، دورۀ1، ش 83،1351، ص 96.
  32. دیولافوا، ژان پل راشل. سفرنامۀ مادام دیولافوا – ایران، کلده و شوش. ترجمۀ همایون فره وشی، تهران، خیام،1361.
  33. راطیوس داوود، کارینه.تاریخچۀ ارامنۀ اصفهان. تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران مرکزی، رشتۀ علوم اجتماعی – ارتباطات، رسالۀ لیسانس،1371.
  34. رائین، اسماعیل. ایرانیان ارمنی. تهران، امیرکبیر،1356.
  35. رضائی، عبدالعظیم. تاریخ ده هزار سالۀ ایران. تهران، اقبال،1367.
  36. رجایی زفره ای، محمد حسن. تاریخچۀ مدارس جلفای اصفهان. هور، س3، ش12،1352، ص 39 الی41.
  37. رفیعی مهرآبادی، ابوالقاسم. آثار باستانی اصفهان. تهران، انجمن آثار ملی،1352.
  38. روح الامینی، محمود. جشن سالانۀ قره کلیسا. چیستا، ش2،1362، ص 1142 الی1150.
  39. ریاحی، محمد امین. تاریخ خوی. بی نا، بی تا.
  40. زاهدی، حبیب. قره کلیسادر قرن 13 و 14 هجری قمری. هفتمین کنگره تحقیقات ایرانی، ش3،1356، ص 576 الی599.
  41. ژوبر، پیر، آمده. مسافرت در ارمنستان و ایران.ترجمۀ علیقلی اعتماد مقدم، تهران، بنیادفرهنگ ایران،1348.
  42. س، داریوش. کمیتاس فولکلوریست ارمنی، تحلیلی از آثار و تراژدی دردناک زندگیش. موزیک ایران، دورۀ10، ش8،1340، ص 3 الی8.
  43. س، داریوش. نظریات کمیتاس دربارۀ فولکلور ارمنستان. موزیک ایران، دورۀ10، ش9،1340، ص 4 الی28.
  44. ساروخیان، آوانس. موزۀ کلیسای وانک اصفهان. تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران مرکزی، رشتۀ نقاشی، رسالۀ لیسانس،1371.
  45. سایکس، سرپرسی. تاریخ ایران. ترجمۀ محمد تقی فخرداعی گیلانی، تهران، علمی،ج 1 و 2،1362.
  46. سرکیسیان، گارهگین. ارامنۀ ایران. ترجمۀ هراند قوکاسیان، ارمغان، ش1، دورۀ41،1351، ص 58 الی64.
  47. سرکیسیان، گارهگین.ارامنۀ ایران. ترجمۀ هراند قوکاسیان، هور، ش35،1353، ص 51 الی57.
  48. سرکیسیان، تاتیانا. قالی ها، نقش ها، سرگرمی ها و نقوش قالی های ارامنه در طراحی سرگرمی های سازنده. تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران مرکزی، رشتۀ گرافیک، رسالۀ لیسانس،1372.
  49. سهاکیان، آلنوش. وضعیت اجتماعی ارامنۀ مقیم شهر تهران. تهران، دانشگاه آزاداسلامی، تهران مرکزی، رشتۀ علوم اجتماعی، رسالۀ لیسانس،1371.
  50. سید امامی. کلیسای پروتستان تبریز. تبریز، دانشگاه ادبیات و علوم انسانی، رسالۀ لیسانس،1350.
  51. سیر فرهنگ ارامنۀ ایران در زمان قدیم. ارمغان، ش5،1352، ص 349.
  52. سیف، هادی. مارکو گریگوریان اکسپرسیونیسم را رواج داد. رستاخیز، ش739،19 مهر1357، ص10.
  53. سیف، هادی. درویش آندره سوروگین. رستاخیز، ش762،1356، ص 12 الی14.
  54. شاردن، ژان. سیاحتنامۀ شاردن. ترجمۀ حسین عریضی، اصفهان، راه نجات،1330.
  55. شاهین. سونیا بالاسانیان و اولین نمایشگاهش. رستاخیز، ش21، 5 خرداد1354، ص6.
  56. شفقی، سیروس.جغرافیای اصفهان. اصفهان، دانشگاه اصفهان،1353.
  57. شکوری، م، ح. گفتگو با مارکار قارابگیان. هور، ش23،1352، ص 41 الی54.
  58. شین پرتو. سوروگین درویش، هنرمند برجسته ای که در ایران ناشناس ماند. رستاخیز، ش796،1356، ص13.
  59. صالح، عباسعلی. هم میهنان نقش آفرین مسیحی. تهران،1345.
  60. صادقیان، ع. واهرامیان و شاگردان. جهان نو، دورۀ5، ش3، خرداد 1329، ص 67 الی68.
  61. صدرایی خویی، علی. سیمای خوی. تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، مرکز چاپ و نشر،1373.
  62. صدیقیان، رامین. دربارۀ نمایشگاه نقاشی مارکو گریگوریان در گالری لیتو. تلاش، دورۀ10، ش55،1354، ص 30 الی31.
  63. صدیقیان، رامین. گفتگو با مارکو گریگوریان نقاش و استاد دانشگاه. رستاخیز، ش649، 4 تیر1356، ص18.
  64. صوراسرافیل، بهروز. شمار بسیار دستمایه ها دربارۀ نمایشگاه نقاشی مارکو گریگوریان در انجمن ایران و آمریکا. رودکی، دورۀ3، ش26،1352، ص28.
  65. صور اسرافیل، بهروز. شعری ظریف در تکرار شکل های انتزاعی. آیندگان، 23 خرداد 1355، ص8.
  66. عالیمرد، امین. نمایشگاه مینیاتوری آبراهام گورگنیان. جهان نو، دورۀ7، ش20،1331،ص 394 الی396.
  67. عرب، غلامحسین. کلیسای ایرانی. اصفهان، رسانه کاج،1377.
  68. علیزاده، سیامک. شناخت ارزش هنری و نحوه مرمت و حفاظت تابلوهای کلیسای بیتلهم. اصفهان، دانشکدۀ پردیس، رسالۀ لیسانس،1368.
  69. فریس.آرام خاچاطوریان. موزیک ایران، ش10،1333، ص 8 الی24.
  70. فلامکی، محمد منصور. قره کلیسا. فرهنگ معماری ایران، ش1،1354، ص 41 الی54.
  71. فروحی، علی و فرامرز طالبی. ارمنیان گیلان. رشت، گیلکان، 1377.
  72. قازاریان، مانیا. هنر نقاشی جلفای نو. ترجمۀ ا. گرمانیک، تهران، ندا،1363.
  73. قدیانی، عباس. تاریخ ادیان و مذاهب در ایران. تهران، انیس،1374.
  74. قوامی، شهین. حرفهایی با عمو آندره نقاش. رودکی، دورۀ3، ش33،1353، ص20 الی22.
  75. قوکاسیان، زاون. بحث و گفتگو با آربی آوانسیان. نگین، ش118،1353، ص 27 الی30.
  76. قوکاسیان، زاون. قره کلیسا در نخستین روزهای مرداد ماه. تماشا، س7، ش322،1356، ص 14 و15.
  77. قوکاسیان، هراند. ارامنه در تهران. هور، ش 27 و28،1352، ص 1 الی3.
  78. قوکاسیان، هراند. ارامنه در گیلان و مازندران. ارمغان، دورۀ42،1352، ص 179 الی183.
  79. قوکاسیان، هراند. ارامنه در تهران. ارمغان، دورۀ41،1351، ص 693 الی695.
  80. قوکاسیان، هراند. شاه عباس کبیر و ارامنۀ جلفای اصفهان. ارمغان، ش40،1350، ص 684 الی687.
  81. قوکاسیان، هراند. کلیسای وانک جلفای اصفهان. ارمغان، ش4،1351، ص 800 الی 804.
  82. قوکاسیان، هراند. هنر و فرهنگ ارامنۀ ایران. هور، ش3،1352، ص 86 الی88.
  83. قوکاسیان، هراند. کلیسای وانک حضرت مریم در روستای هزار جریب فریدن اصفهان. ارمغان، ش 8، دورۀ42،1352، ص 560 الی563.
  84. قوکاسیان، هراند. کلیسای وانک جلفای اصفهان. هور، ش33،1352، ص 41 الی44.
  85. قوکاسیان، هراند. نمازخانه های ارامنه در جلفای اصفهان. اصفهان، ش1884،1348، ص 1 الی3.
  86. قوکاسیان، هراند. نمازخانه های ارامنه در جلفای اصفهان. ارمغان، دورۀ37،1347، ص 406 الی409.
  87. قوکاسیان، هراند. هنر و فرهنگ ارامنه ایران در زمان قدیم. ارمغان، ش26،1352. ص 348 الی351.
  88. قوکاسیان، هراند. یکصدمین سالگرد تولد کومیتاس وارتاپت. ارمغان، دورۀ38، ش4،1348، ص 250 الی255.
  89. کارنگ، عبدالعلی.آثار باستانی آذربایجان. انجمن آثار ملی،1351.
  90. کارنگ، عبدالعلی و جمال ترابی. کلیسای سن استپانوس. بررسی های تاریخی، س9، ش1،1353، ص 15 الی34.
  91. کاوه. گریگوریان نقاش غم و غربت. تماشا، دورۀ3، ش145،1351، ص25.
  92. کاویان پور، احمد. تاریخ عمومی آذربایجان. تهران، آسیا،1346، ص357.
  93. کریمیان، حسین. کلیسای طاطاووس. تهران در گذشته و حال. تهران، دانشگاه ملی،1355، ص254.
  94. کسرائیان، نصر الله. اصفهان. تهران، افست،1371.
  95. کسروی، احمد. تاریخ هجده سالۀ آذربایجان. تهران، امیرکبیر،1340.
  96. کلیسای جلفای اصفهان. آگاهینامۀ سازمان ملی حفاظت آثار باستانی، ش22،1356،ص25.
  97. کمپفر، انگلبرت. سفرنامۀ کمپفر. ترجمۀ کیکاووس جهانداری، تهران،1350.
  98. گریگوریان، روبیک. ترانه های روستایی ایران. تهران، انجمن پرورش افکار جوانان ارامنه، 1327.
  99. گلستان، لیلی. چهار دیوارهای مارکو، گفتگو با مارکو گریگوریان. رستاخیز، ش539، 19 بهمن،1355، ص7.
  100. لانگ، دیوید مارشال و کریستوفر، ج. واگر. ارمنیان. ترجمۀ ا. گرماینک، تهران، ندا،1361.
  101. لیتن، ویلهلم. خاطرات ویلهلم لیتن. ترجمۀ پرویز صدری، تهران، تابش،1368.
  102. مانوکیان، آرداک. آب در مراسم مذهبی. ترجمۀ جانی زرگریان، تهران، فارابی،1362.
  103. مانوکیان، آرداک. اعیاد کلیسای ارمنی. ترجمۀ هرایر خالاتیان، تهران، وحید،1352.
  104. مانوکیان، آرداک. جنبه های تاریخی و باستانی نمازخانۀ ارامنه در تهران. ترجمۀ هراند قوکاسیان، ارمغان، دورۀ43،1353، ص 481 الی489.
  105. مانوکیان، آرداک. کلیسای ارامنه در تهران. ترجمۀ هراند قوکاسیان، ناییری،1355.
  106. مانوکیان، آرداک. وارداوار. هور، ج1، ش2،1350، ص 34 الی40.
  107. مخلصی، محمد علی. فهرست بناهای تاریخی آذربایجان شرقی. تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور،1371.
  108. مشکوتی، نصرالله. بناهای تاریخی و اماکن باستانی ایران. تهران، سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران،1349.
  109. مصطفوی، محمدتقی. آثار تاریخی طهران، اماکن متبرکه. تهران، انجمن آثار ملی، ج1،1361.
  110. مصطفوی، محمد تقی. آثار تاریخی و اماکن باستانی فارس. تهران، تابان،1343.
  111. معروف، حبیب. کلیسای ترسایان در سرزمین های ایران اسلامی. نشر دانش،1368.
  112. مکین روز، الیزابت. با من به سرزمین بختیاری بیایید. ترجمۀ مهراب امیری، تهران، سعدی،1373.
  113. ملیک بخشیان، استپان. اسناد فارسی ماتناداران. ترجمۀ آناهید هوسپیان، فصلنامۀ پیمان، ش1،1375، ص 19 الی 22.
  114. مؤید، احسان الله. ساختمانی از آرشیتکت ایرانی گورکیان. هنر و مردم، دورۀ15، ش74، تهران، وزارت فرهنگ و هنر،1356، ص 38 و39.
  115. موزا. ارامنه در جلفای اصفهان. وحید، ش4، ج2، ص17.
  116. مهستی، گ. نقاش تنهایی و جهان سرد، دیدار و گفتگوئی با کریستفر تادووسیان.تماشا، دورۀ2، ش95،1351، ص 84.
  117. مهدوی، رضا. یک سند قدیمی از صفحات موسیقی ارمنی. فصلنامۀ پیمان، ش7 و8،1376، ص 80 الی 86.
  118. میرعلی نقی، علیرضا. روبیک گریگوریان. فصلنامۀ پیمان، ش 7 و8،1376، ص 7 الی22.
  119. میرنیا، علی. جلفا و کلیسای در گز. آینده، ش15،1368، ص 820 الی822.
  120. میر محمدی، حمید رضا. جغرافیای تاریخی فریدن. ج1، آستان قدس رضوی،1376.
  121. میلر، و. م. کلیسای قدیم در امپراطوری روم و ایران. ترجمۀ علی نخستین، تهران، حیات ابدی، چاپ دوم،1981.
  122. میناسیان، لئون. استاد میناس نقاش مشهور جلفا. هنر و مردم، تهران، وزارت فرهنگ وهنر، دورۀ15، ش179،1356، ص 28 الی30.
  123. میناسیان، لئون. ارمنیان ایران. اصفهان، داد،1369.
  124. میناسیان، لئون. جلفای جدید، کلیسای ارامنه و سایر ساختمان ها. اصفهان، موسسۀ خیریۀ ارامنه،1369.
  125. میناسیان، لئون. راهنمای جلفای اصفهان. اصفهان، امامی،1345.
  126. میناسیان، لئون. قدیمی‌ترین ادیار یا وانک‌های ارامنه در ایران. هنر و مردم، تهران، وزارت فرهنگ و هنر، ش193،1358، ص 36 الی47.
  127. میناسیان، لئون. قدیمی ترین ادیار یا وانک های ارامنه در ایران. معماری ایران، تهران،ش1،1363، ص 415 الی421.
  128. میناسیان، لئون. کتاب شناسی فارسی که از ادبیات ارمنی ترجمه یا دربارۀ ارامنه نوشته شده است. اصفهان، داد،1376.
  129. میناسیان، لئون. کلیسای ارامنۀ ایران. جلفا، اصفهان،1983.
  130. میناسیان، لئون.کلیسای وانک و فهرست نقاشی های آن. اصفهان، داد،1374.
  131. میناسیان، لئون.گفتنی هایی دربارۀ ایرانیان ارمنی. هنر و مردم، دورۀ جدید، ش104، تهران، وزارت فرهنگ و هنر،1350، ص 52 الی54.
  132. نفیسی، سعید. مسیحیت در ایران. تهران، نورجهان،1343.
  133. ناصری، فریدون. آرام خاچاطوریان. موسیقی، ش 118 و119،1347، ص 43 الی55.

201.ناظمی، فخری. نمایشگاه تابلوهای مینیاتور آبراهام گورگنیان در انجمن جوانان ارامنه. جهان نو، دورۀ3، ش6،1327، ص 121 الی122.

  1. ناهید. نگارخانه یا تابلو فروشی – گفتگو با گریگور یعقوبی. رستاخیز، ش444،1355، ص6.
  2. نقاشی های کلیسای ارامنۀ شیراز مربوط به عهد شاه عباس. هنر و مردوم، ش 119 و120،1351، ص 61 و63.
  3. نگاهی به نمایشگاه آثار نقاشی تادووسیان. رودکی، دورۀ2، ش15،1351، ص31.
  4. نگاهی به نمایشگاه آثار نقاشی سیراک ملکونیان. فردوسی، ش294،1336، ص14.
  5. نمایشگاه هنر معماری ارمنی. اصفهان، بی نا،1353.
  6. نمایشگاه آثار آبراهام گورگنیان. مهر، دورۀ8، ش10،1331، ص 564.

 208.نمونه ای از کارهای سیراک ملکونیان. رستاخیز، ش853، 9 اسفند1356، ص6.

  1. واهرامیان، هرمان. صومعه سن استفانو. تلاش، ش17،1348، ص 51 الی53.
  2. واهرامیان، هرمان. صومعه سن تادیو آذربایجان. تلاش، ش19،1349، ص 38 الی40.
  3. واهرامیان، هرمان و یاو ولوکونئو. هنر معماری در ارمنستان. تهران، روزنامۀ آلیک،1346.
  4. واهرامی نقاش و آثار او. پشوتن، دورۀ1، ش2،1327، ص 26 الی28.
  5. ورجاوند، پرویز. آثار تاریخی و معماری چوبی شهر تاریخی آستراخان. هنر ومردم، ش 140 و141، تهران، وزارت فرهنگ و هنر،1353، ص2.
  6. ورجاوند، پرویز. کلیسای سورپ سرکیس خوی. باستان شناسی و هنر ایران، ش1،1347، ص 22 الی37.
  7. ورجاوند، پرویز. کلیسای سورپ سرکیس خوی. یادنامۀ پنجمین کنگره بین المللی باستان شناسی و هنرایران، دورۀ اول،1351، ص 72 الی91.
  8. ورجاوند، پرویز. کلیسای سورپ هریپسیمه موژومبار. باستان شناسی و هنر ایران، ش4،1348، ص 4 الی10.
  9. هاروت زادوریان جواهر ساز نامی ایران. دست ها و نقش ها، تهران، سازمان صنایع دستی ایران، ش2،1376، ص54.
  10. هاکوبیان، امیل. کلیسای طاطاوس مقدس. تهران، نائیری و خلیفه‌گری ارامنۀ آذربایجان، 1378.
  11. هاکوپیان، ا. کلیساها و اماکن مقدسۀ ارامنه در ایران. هور، ج1، ش1،1350، ص 40 الی48.
  12. هاکوپیان، ا. کلیسای استپانوس مقدس در کنار رودخانۀ ارس. هور، س1، ش11،1351، ص 38 الی50.
  13. هاکوپیان، ا. کلیسای طاطاووس مقدس. هور، ش1،1350، ص 41 الی48.
  14. هاکوپیان، ا. موسیقی ملی ایران. هنر و مردم، دورۀ1، ش2،1346، ص 22 الی24.
  15. هنرفر، لطف الله. راهنمای ابنیۀ تاریخی اصفهان. اصفهان، امامی،1355.
  16. هنرفر، لطف الله. اصفهان. تهران، فرانکلین، چاپ اول،1346.
  17. هنرفر، لطف الله. آثار تاریخی جلفا. هنر و مردم، تهران، وزارت فرهنگ و هنر، ش65،1346، ص 49 الی55.
  18. هنرفر، لطف الله. آشنایی با شهر تاریخی اصفهان. اصفهان،1372.
  19. هنرفر، لطف الله. گنجینۀ آثار اصفهان. چاپ دوم،1350.
  20. هنر و فرهنگ ارامنۀ ایران در زمان قدیم. ارمغان، دورۀ42،1352، ص 348 الی351.
  21. هویان، آندرانیک. قره کلیسا. بررسی های تاریخی، س2، ش5،1346، ص 195 الی210.
  22. هیوزن، رابرت. ارامنه در خاورمیانه. ترجمۀ هرایر خالاتیان، تهران، انتشارات روزنامۀ آلیک،1346.
  23. یاد نامۀ روبیک گریگوریان. فصلنامۀ پیمان، ش 7 و8، تهران،1376، ص 5 الی42.
  24. یاد نامۀ درویش. فصلنامۀ پیمان، ش 5 و6، تهران،1376، ص 13 الی19.
  25. یادنامۀ کلارا آبکار. فصلنامۀ پیمان، ش2، تهران،1375.

پی‌نوشت‌ها:

1- فوق لیسانس پژوهش هنر

2- لطفاً نظرات و راهنمایی‌های خود را به نشانی مؤلف، صندوق پستی 157-15115 ارسال دارید.

فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 9 و 10

سال سوم | پاییز و زمستان 1378 | 161 صفحه
در این شماره می خوانید:

ایران نامه

نشریۀ خاورشناسی ایران نامه، از سال 1372ش/1993م به زبان ارمنی در شهر ایروان، پایتخت جمهوری ارمنستان منتشر می شود. در شماره های گذشتۀ فصلنامه، فهرست مطالب تعدادی از شماره...

بر سر متولدین سال ۱۹۲۵ چه آمد؟

ترجمه: هرمیک آقاکیان می‌گویند، در آن سال همه چارلستون می‌رقصیدند، زن‌ها کلاه‌های کاسه مانندی بر سر می‌گذاشتند، لباس‌های کرپ دوشین می‌پوشیدند و گردنبندهای مروارید بلند...

هاکوب کاراپنتس

نویسنده: ا. قهرمان هاکوب کاراپتیان (با نام مستعار کاراپنتس) نویسندۀ شهیر ارمنی، در سال 1925/ 1304ش در شهر تبریز متولد شد. پدرش نقاش و مادرش معلم و بازیگر تئاتر بود....

قلعه کهن

ترجمه: سارینه امیرخانیان از روزگاران دور، از دوران‌های کهن، قلعه‌ای با چهل حصار، قلعه‌ای با هزار سر و هزار چشم، در مکانی بلند برپا ایستاده بود. در اطراف قلعه، هزاران...

در آغوش خورشید

ترجمه: ادوارد هاروتونیان کودکی یتیم و ژنده‌پوش، در پای دیوار خانۀ ثروتمندان کز کرده بود و دستش به سوی رهگذران دراز بود. نوبهار فرا رسیده بود، کوه‌های نزدیک، به سبزی...

آهو

ترجمه: خاچیک خاچر غروب یک روز پاییزی، هنگامی‌که با دوستم در ایوان خانه‌اش نشسته بودیم و با شیفتگی به آخرین تلألؤ آتشین خورشید بر کوهستان می‌نگریستیم و درختان جنگلی را...

لک لک سوگوار

ترجمه: آلنوش سهاکیان روی سپیدار بلند باغ ما، جایی که درخت به سه شاخۀ بزرگ تقسیم شده بود، یک جفت لکلک، آشیانه ساخته بودند؛ آشیان‌های بزرگ و محکم، به طوریکه با جوجه...

آوتیک ایساهاکیان

آوتیک ایساهاکیان شاعر و نویسندۀ نامدار ارمنی در شهر «الکساندراپُل» ارمنستان که اکنون «گیومری»(Giumri) [2] نامیده می شود، به دنیا آمد. دورۀ دبستان را در زادگاه خود...

و دریغا عشق

نویسنده:سیف الله گلکار به مناسبت انتشار کتاب «دعا برای آرمن» اثر ابراهیم یونسی مهرورزی و دوست داشتن ویژگی جانداران است. موجود زنده، زنده بودن خود را با عشق به نمایش می...

ارمنیان گیلان

تألیف دکتر علی فروحی و فرامرز طالبی رشت، نشر گیلکان، زمستان1377، 360 ص. نگارش تاریخ محلی به عنوان یکی از رده های تاریخ نویسی، از دیر باز در این سرزمین رایج بوده است....

صد سال شعر ارمنی

نویسنده: عبدالحسین فرزاد نگاهی به کتاب صد سال شعر ارمنی تدوین و ترجمۀ احمد نوری‌زاده نشر چشمه، تهران،1369، 1154 صفحه هنگامی که کتاب ارجمند صد سال شعر ارمنی، برای نخستین...

کتاب شناسی هنر و معماری ارمنیان به زبان فارسی

نویسنده: مرجان کشاورزی آنچه پیش رو دارید کتاب شناسی متون فارسی هنر و معماری ارمنیان است. ارمنیان با نزدیک به چهارصد سال سکونت در ایران، از خود آثاری غنی در هنر و معماری...

کلیسای استپانوس قدیس

نویسنده: ایرج افشار سیستانی جایگاه جغرافیایی کلیسای تاریخی استپانوس قدیس[1]، در کنارۀ جنوبی رود ارس، در حدود 16 کیلومتری باختر شهر مرزی جلفا، در درّۀ سرسبز و خرم درّّه...

گریگور نارکاتسی از دیدگاه روان شناسی براساس سوگنامه نارک

نویسنده: مسروپ بالایان / ترجمه: نیکید میرزایانس اشاره: گریگور نارکاتسی Grigor Narekatsi شاعر و عارف بلند آوازۀ ارمنی در سدۀ دهم میلادی (چهارم ه.ق) می زیست. برای اطلاع...

گریگور نارکاتسی

نویسنده: سارو بابومیان گریگور نارکاتسی، یکی از درخشانترین چهره های ادب ارمن، در ولایت واسپوراکان[2] ارمنستان، در روستایی واقع در ساحل جنوبی دریاچه وان متولد شد. چون بخش...

کارن یپه

ترجمه: کارولین اسمعیلیان کارن یِپِه برای ارمنیان ساکن سوریه، لبنان و بویژه ارمنیان شهر حلب نامی آشناست. برای بسیاری این نام یادآور دبیرستان ملی «کارن یپۀ» حلب است، اما...

نیکلا آدونتز

نویسنده: روبرت واهانیان تبریز پیشگفتار اطلاعات ایرانیان پارسی زبان دربارۀ بزرگان ادب و فرهنگ ارمنی و آثار و تألیفات آنان بسیار اندک است، حال آنکه تحقیقات پژوهشگران...

گارگین اول، پیشوای دینی ارمنیان جهان درگذشت

یکصدوسی ویکمین پیشوای دینی ارمنیان جهان، روز هشتم تیرماه سال گذشته (29 ژوئن1999)، در اجمیادزین ارمنستان، به رحمت ایزدی پیوست. این مختصر، گزارش‌گونه ای است از زندگی و...

درگذشت آرتاک مانوکیان خلیفه ارمنیان حوزه تهران

اسقف اعظم آرتاک مانوکیان، خلیفۀ ارمنیان حوزۀ تهران، روز 23 مهر 1378 ( 15اکتبر1999) پس از یک دورۀ کوتاه مدت بیماری، در تهران چشم از جان فروبست. خبر درگذشت او، جامعۀ...

ایرانیان در تبت

نویسنده: بی.ای.کولس ترجمه: محسن جعفری مذهب تبت که بر بام دنیا قرار گرفته است بر خلاف دیگر کشورهای آسیای جنوب شرقی چشم اندازی به امواج کف آلود اقیانوس های هند و آرام...

کوچ ناگزیر ارمنیان در سال های 1604 – 1605 میلادی و افسانۀ اروپایی شاه عباس اول

ادموند هرزیگ / ترجمه: شکوه السادات اعرابی هاشمی در نامۀ پیترو دِ لا واله(Pietro della Valle) به سینیور ماریو(Signor Mario)[2] چنین آمده است: «شاه عباس برای مردم، نه...

مینیاتورهای ایرانی سده هفدهم مکتب اصفهان در مجموعه های ایروان

نویسنده: رایا امیربگیان/ ترجمه: هرمیک آقاکیان نگارگری مکتب اصفهان که در سده‌های 16-17 میلادی در دربار شاه عباس اول (1587-1629م/996-1038هـ.ق.) بنیانگذاری شد، در رشد و...