نویسنده:سیف الله گلکار

به مناسبت انتشار کتاب «دعا برای آرمن» اثر ابراهیم یونسی

مهرورزی و دوست داشتن ویژگی جانداران است. موجود زنده، زنده بودن خود را با عشق به نمایش می گذارد و از وجود خود و قلمرو خود خارج شده، خود را می آراید، خانه و آشیانه اش را تزیین می‌کند و تلاش می‌کند تا دوست بدارد و دوستش بدارند. عشق، همۀ آلودگی‌ها و کدورت‌ها را از وجود می‌راند.

گاهی، عشق به خانه و کاشانه و همسر و فرزند و دوست، آنقدر قوی است که موجود زنده برای دفاع از آن، از جان شیرین خود هم می گذرد.

اما در این روزگار، افسوس! عشق رنگ دیگری به خود گرفته و آن صفا و سادگی دوران گذشته را ندارد. شما در سی سال گذشته چند داستان عاشقانۀ خوب خوانده اید که بر شما اثر گذاشته باشند؟ آیا کتاب سرگذشت دایانا عروس دربار انگلیس را که چند بار تجدید چاپ شده و چند مترجم آن را به فارسی برگردانده اند دیده اید؟ به راستی چنین کتابی را می توان داستان عشقی خواند؟

از داستان‌های عشقی که بر من اثر گذاشته و در ذهنم مانده است، می‌توانم تعدادی را نام ببرم و از حسن تصادف همۀ آنها ریشۀ کردی داشته و در مناطق مختلف کردستان شکل گرفته‌اند و در اغلب آنها، قهرمانان داستان از ستم ترکان عثمانی رنج برده و از آغایان شکنجه دیده اند.

از نوشته های شادروان استاد محمد قاضی، داستان زارا، عشقی پاک و بی آلایش را به تصویر می‌کشد که در آن از خودگذشتگی عاشق و معشوق فراموش ناشدنی است.

داستان زیبای «لاس و خزال» هم یکی از زیباترین داستان های کردی است که خلاصۀ آن در کتاب «خاطرات یک مترجم»، در صفحه 32، به قلم سحر آفرین استاد قاضی آورده شده است. اما فکر نکنید که تنها شرقی‌ها از این گونه داستان ها خوششان می آید، بلکه اُسکار مان (Oskar Mann)، دانشمند آلمانی که ادبیات شفاهی و مردمی کردها را جمع آوری کرده است، پس از شنیدن قسمت هایی از «لاس و خزال» چنان به وجد می آید که بی‌اختیار از جا می‌پرد و شروع به پایکوبی و دست افشانی می‌کند و سوگند می‌خورد که زیباتر و نغز تر از این حماسۀ عشقی را در آثار هیچ‌یک از بزرگان ادب اروپا، از دانته گرفته تا شکسپیر و گوته و غیره ندیده است.

بتازگی از مترجم و نویسندۀ ارجمند، آقای ابراهیم یونسی نیز چند کار خوب و به یادماندنی خوانده ام. آقای یونسی با ترجمۀ کارهای ارزنده ای از ادبیات خارجی، بیشتر به عنوان مترجمی زبردست شناخته شده است و طبیعی است که اگر کسی در کار ترجمه، وسواس داشته باشد و بخواهد امین بماند، نمی تواند هرطور که می خواهد قلم را به جولان در آورد. اما اگر داستان هایی را که خود آقای یونسی نوشته است دیده باشید، توجه شما به قدرت قلمی که نشان داده، حتماً جلب شده است. در کتاب «دلداده ها» داستانی می‌خوانیم «از دیاری که در آن زندگی نقشه نیست، چیزی است تصادفی، بازیی است خشن، دفتر مشقی است خط خطی، دفتر مشق یک دختربچۀ دبستانی…»

«اما هر اندازه که کوه با شهر فرق دارد، قصه‌هایشان هم به همان اندازه با هم فرق دارند… »

«جهنم وقتی است که عشقی در کار نباشد، توانایی و استعدادی به مهرورزی در کار نباشد… »

اما در کتاب «دعا برای آرمن»، آقای یونسی جادوگری قلم را به خوبی نشان داده است. قصۀ عشق و وفاداری دو دوست کُرد و ارمنی به یکدیگر، دو آدمی که زمین و زمان بر آنند که آن ها از هم دور باشند، اما آن ها بی اعتنا به مقررات اجتماعی و دینی و با احترام گذاشتن به عقاید خصوصی طرف دیگر، به وظیفه برادری خویش و پاسداری از شرف و حیثیت دوست خود پرداخته و تا پای جان می ایستند.

بلی، آن گاه که پای آدم بودن در میان است، بسیاری از چیزها در حاشیه قرار می‌گیرد و به آن توجهی نمی شود. در آغاز همۀ آدم ها یکی بودند و جدایی آن ها از یکدیگر ذاتی نیست و عارضی است و این جدایی ها باید کنار گذاشته شود.

آقای یونسی در کار نمایش «آدم بودن» و «دوست داشتن» و آفریدن صحنه‌های جذّاب وتأثیر گذار، بسیار موفق بوده است و تا شما داستان های نوشتۀ ایشان را نخوانید، طعم عشق و مهرورزی شرقی را نخواهید دانست.

فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 9 و 10

سال سوم | پاییز و زمستان 1378 | 161 صفحه
در این شماره می خوانید:

ایران نامه

نشریۀ خاورشناسی ایران نامه، از سال 1372ش/1993م به زبان ارمنی در شهر ایروان، پایتخت جمهوری ارمنستان منتشر می شود. در شماره های گذشتۀ فصلنامه، فهرست مطالب تعدادی از شماره...

بر سر متولدین سال ۱۹۲۵ چه آمد؟

ترجمه: هرمیک آقاکیان می‌گویند، در آن سال همه چارلستون می‌رقصیدند، زن‌ها کلاه‌های کاسه مانندی بر سر می‌گذاشتند، لباس‌های کرپ دوشین می‌پوشیدند و گردنبندهای مروارید بلند...

هاکوب کاراپنتس

نویسنده: ا. قهرمان هاکوب کاراپتیان (با نام مستعار کاراپنتس) نویسندۀ شهیر ارمنی، در سال 1925/ 1304ش در شهر تبریز متولد شد. پدرش نقاش و مادرش معلم و بازیگر تئاتر بود....

قلعه کهن

ترجمه: سارینه امیرخانیان از روزگاران دور، از دوران‌های کهن، قلعه‌ای با چهل حصار، قلعه‌ای با هزار سر و هزار چشم، در مکانی بلند برپا ایستاده بود. در اطراف قلعه، هزاران...

در آغوش خورشید

ترجمه: ادوارد هاروتونیان کودکی یتیم و ژنده‌پوش، در پای دیوار خانۀ ثروتمندان کز کرده بود و دستش به سوی رهگذران دراز بود. نوبهار فرا رسیده بود، کوه‌های نزدیک، به سبزی...

آهو

ترجمه: خاچیک خاچر غروب یک روز پاییزی، هنگامی‌که با دوستم در ایوان خانه‌اش نشسته بودیم و با شیفتگی به آخرین تلألؤ آتشین خورشید بر کوهستان می‌نگریستیم و درختان جنگلی را...

لک لک سوگوار

ترجمه: آلنوش سهاکیان روی سپیدار بلند باغ ما، جایی که درخت به سه شاخۀ بزرگ تقسیم شده بود، یک جفت لکلک، آشیانه ساخته بودند؛ آشیان‌های بزرگ و محکم، به طوریکه با جوجه...

آوتیک ایساهاکیان

آوتیک ایساهاکیان شاعر و نویسندۀ نامدار ارمنی در شهر «الکساندراپُل» ارمنستان که اکنون «گیومری»(Giumri) [2] نامیده می شود، به دنیا آمد. دورۀ دبستان را در زادگاه خود...

و دریغا عشق

نویسنده:سیف الله گلکار به مناسبت انتشار کتاب «دعا برای آرمن» اثر ابراهیم یونسی مهرورزی و دوست داشتن ویژگی جانداران است. موجود زنده، زنده بودن خود را با عشق به نمایش می...

ارمنیان گیلان

تألیف دکتر علی فروحی و فرامرز طالبی رشت، نشر گیلکان، زمستان1377، 360 ص. نگارش تاریخ محلی به عنوان یکی از رده های تاریخ نویسی، از دیر باز در این سرزمین رایج بوده است....

صد سال شعر ارمنی

نویسنده: عبدالحسین فرزاد نگاهی به کتاب صد سال شعر ارمنی تدوین و ترجمۀ احمد نوری‌زاده نشر چشمه، تهران،1369، 1154 صفحه هنگامی که کتاب ارجمند صد سال شعر ارمنی، برای نخستین...

کتاب شناسی هنر و معماری ارمنیان به زبان فارسی

نویسنده: مرجان کشاورزی آنچه پیش رو دارید کتاب شناسی متون فارسی هنر و معماری ارمنیان است. ارمنیان با نزدیک به چهارصد سال سکونت در ایران، از خود آثاری غنی در هنر و معماری...

کلیسای استپانوس قدیس

نویسنده: ایرج افشار سیستانی جایگاه جغرافیایی کلیسای تاریخی استپانوس قدیس[1]، در کنارۀ جنوبی رود ارس، در حدود 16 کیلومتری باختر شهر مرزی جلفا، در درّۀ سرسبز و خرم درّّه...

گریگور نارکاتسی از دیدگاه روان شناسی براساس سوگنامه نارک

نویسنده: مسروپ بالایان / ترجمه: نیکید میرزایانس اشاره: گریگور نارکاتسی Grigor Narekatsi شاعر و عارف بلند آوازۀ ارمنی در سدۀ دهم میلادی (چهارم ه.ق) می زیست. برای اطلاع...

گریگور نارکاتسی

نویسنده: سارو بابومیان گریگور نارکاتسی، یکی از درخشانترین چهره های ادب ارمن، در ولایت واسپوراکان[2] ارمنستان، در روستایی واقع در ساحل جنوبی دریاچه وان متولد شد. چون بخش...

کارن یپه

ترجمه: کارولین اسمعیلیان کارن یِپِه برای ارمنیان ساکن سوریه، لبنان و بویژه ارمنیان شهر حلب نامی آشناست. برای بسیاری این نام یادآور دبیرستان ملی «کارن یپۀ» حلب است، اما...

نیکلا آدونتز

نویسنده: روبرت واهانیان تبریز پیشگفتار اطلاعات ایرانیان پارسی زبان دربارۀ بزرگان ادب و فرهنگ ارمنی و آثار و تألیفات آنان بسیار اندک است، حال آنکه تحقیقات پژوهشگران...

گارگین اول، پیشوای دینی ارمنیان جهان درگذشت

یکصدوسی ویکمین پیشوای دینی ارمنیان جهان، روز هشتم تیرماه سال گذشته (29 ژوئن1999)، در اجمیادزین ارمنستان، به رحمت ایزدی پیوست. این مختصر، گزارش‌گونه ای است از زندگی و...

درگذشت آرتاک مانوکیان خلیفه ارمنیان حوزه تهران

اسقف اعظم آرتاک مانوکیان، خلیفۀ ارمنیان حوزۀ تهران، روز 23 مهر 1378 ( 15اکتبر1999) پس از یک دورۀ کوتاه مدت بیماری، در تهران چشم از جان فروبست. خبر درگذشت او، جامعۀ...

ایرانیان در تبت

نویسنده: بی.ای.کولس ترجمه: محسن جعفری مذهب تبت که بر بام دنیا قرار گرفته است بر خلاف دیگر کشورهای آسیای جنوب شرقی چشم اندازی به امواج کف آلود اقیانوس های هند و آرام...

کوچ ناگزیر ارمنیان در سال های 1604 – 1605 میلادی و افسانۀ اروپایی شاه عباس اول

ادموند هرزیگ / ترجمه: شکوه السادات اعرابی هاشمی در نامۀ پیترو دِ لا واله(Pietro della Valle) به سینیور ماریو(Signor Mario)[2] چنین آمده است: «شاه عباس برای مردم، نه...

مینیاتورهای ایرانی سده هفدهم مکتب اصفهان در مجموعه های ایروان

نویسنده: رایا امیربگیان/ ترجمه: هرمیک آقاکیان نگارگری مکتب اصفهان که در سده‌های 16-17 میلادی در دربار شاه عباس اول (1587-1629م/996-1038هـ.ق.) بنیانگذاری شد، در رشد و...