این کتاب تألیف ماریا آیوازیان (ترزیان) و از انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالی است. مؤلف عضو هیأت علمی مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی است.

وام واژه های ایرانی میانه غربی در زبان ارمنی

نویسنده در پیشگفتار کتاب «وام‌واژه‌های ایرانی میانه غربی در زبان ارمنی» تاریخ قوم ارمن و سرزمین ارمنستان را به اختصار شرح می‌دهد؛ سپس به بررسی تأثیر زبان‌های ایرانی در زبان ارمنی می‌پردازد و لغات همانند در زبان‌های ایرانی و ارمنی را به چهار قسمت تقسیم می‌کند:

  1. لغاتی که هر دو زبان از زبان هند و اروپائی نخستین به ارث برده‌اند؛
  2. لغاتی که زبان ارمنی از زبان ایرانی وام گرفته است؛
  3. لغاتی که هم زبان ایرانی و هم زبان ارمنی از یک زبان ثالث وام گرفته‌اند؛
  4. لغاتی که زبان ایرانی از زبان ارمنی وام گرفته است.

مؤلف تأثیر زبان‌های ایرانی بر زبان ارمنی را به عنوان مهم‌ترین مبحث مورد بررسی قرار می‌دهد و چنین می‌نویسد:

زبان‌های ایرانی از نظر تاریخی دارای سه دوره است. در زیر به این ادوار، بنا به مدارک زبانی موجود اشاره می‌شود:

  1. ایرانی باستان:

الف: فارسی باستان که زبان کتیبه‌ها و الواح عصر هخامنشی است (560 تا 330 ق.م.)

ب: اوستایی با دو لهجۀ گاثائی و اوستایی جدید، که محتملاً کهن‌ترین آن‌ها، گاثا، متعلق به اوایل هزارۀ اول ق.م. و تازه‌ترین آن‌ها متعلق به اواخر عصر هخامنشی یا کمی بعد است.

ج: مادی، که از آن تک واژه‌هائی در کتیبه‌های هخامنشی باز مانده است.

  1. ایرانی میانه، که خود به دو شاخۀ شرقی و غربی تقسیم می‌شود؛ و در بحث از تأثیرات زبان‌های ایرانی بر ارمنی ما تنها به شاخۀ غربی آن توجه داریم که خود به دو قسمت پهلوانی (پارتی/اشکانی) و فارسی میانه (ساسانی) تقسیم می‌شود و مربوط به سال‌های حدود 300 ق.م. تا 650 میلادی است. آثار مکتوب این دو زبان عمدتاً از طریق کتیبه‌ها، نوشته‌های مانوی و زردشتی و سکّه‌ها به ما رسیده است.
  2. فارسی جدید که خود ترکیبی است از دو گروه اصلی زبان‌های ایرانی میانۀ غربی؛ و از جمله درخشتان‌ترین آثار قدیم آن شاهنامۀ فردوسی است. این زبان یا تغییرات مختصر هنوز هم در ایران رواج دارد.

فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 1

سال اول | بهار 1375 | 128 صفحه
در این شماره می خوانید:

ایران نامه

ماهنامۀ پژوهشی، فرهنگی، علمی و اجتماعی «ایران‌نامه» از بهار سال 1993 میلادی (فروردین ماه 1372) در ایروان چاپ می‌شود و تاکنون 15 شماره از آن منتشر شده است. مؤسس و سردبیر...

والتر آرامیان

والتر آرامیان (1994-1909) والتر آرامیان نویسنده و مترجم ارمنی در شهر واقارشاپات (اجمیادزین کنونی) متولد شد و در سال 1932 دورۀ دانشکدۀ زبان و ادبیات دانشگاه دولتی ایروان...

جستاری کوتاه در تاریخ ادبیات ارمنی

نویسنده: احمد نوری‌زاده بسیاری از حققین ارمنی برای شعر و ادبیات این ملت یک تاریخ دو هزار ساله قایل هستند؛ امّا متأسفانه از دوره‌های باستان این شعر و ادب تنها آثاری...

رویدادها و گزارش های سال اول،بهار 1375

دیدار رهبر دینی ارامنه جاثلیق آرام کشیشیان از ایران جاثلیق آرام اول پیشوای دینی ارامنه مرکز عالی سیلیسی[1] (کیلیکیه) مستقر در لبنان و رئیس شورای جهانی کلیساها، در...

ماتناداران مخزن دولتی نسخه های خطی ارمنستان

نویسنده: ادوارد هاروتیونیان در زبان ارمنی لغت «ماتِناداران» مرادف با کتابخانه بکار رفته است و به کتابخانه‌های عمومی و مخازن کتاب اطلاق می‌شود. در قرون میانی، در...

اسناد فارسی ماتناداران

نویسنده: ا. ملیک بخشیان/ ترجمه: آناهید هوسپیان در زمینۀ تاریخ سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ارمنستان در قرون میانی، اسناد فارسی بایگانی مخزن کتب خطی «ماتناداران» ایروان...

مجموعه مینیاتورهای شرقی ماتناداران

نویسنده: رایا امیربگیان/ ترجمه:هرمیک آقاکیان گردآوری مجموعۀ نسخه‌های خطی فارسی-عربی «ماتناداران» با اهدای 200 نسخۀ خطی از طرف شورای کلیسای «اجمیادزین» در سال‌های...

آگاتانگغوس

نویسنده: آ.دِر قِوندیان/ ترجمه:هرمیک آقاکیان آگاتانگِقوس از نخستین مورخان ارمنی است. اثر او به نام «تاریخ آگاتانگِقوس» در قرون میانی به زبان‌های یونانی، عربی، گرجی،...

شعر بختیاری

در اواخر سال 1995 (1374) در کپنهاگ، از سوی آکادمی علوم و ادبیات دانمارک، کتابی به نام شعر بختیاری (Poetry of the Baxtiaris) به زبان انگلیسی منتشر شد. این کتاب کار مشترک...

نگاهی به ایرانشناسی و ایرانشناسان کشورهای مشترک المنافع و و قفقاز

کتاب «نگاهی به ایرانشناسی و ایرانشناسان کشورهای مشترک‌المنافع و قفقاز» از انتشارات بین المللی الهدی با همکاری مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی به مناسبت اولین گردهمایی...

وام واژه های ایرانی میانه غربی در زبان ارمنی

این کتاب تألیف ماریا آیوازیان (ترزیان) و از انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالی است. مؤلف عضو هیأت علمی مؤسسه مطالعات و تحقیقات...

دکتر هاراطون داویدیان

دکتر هاراطون داویدیان در اسفند ماه سال 1303 شمسی در تهران متولد شده است. تحصیلات ابتدائی و متوسطه را در دبستان کوشش و کالج البرز به پایان برده و سپس وارد دانشکدۀ پزشکی...

سه معمار ایرانی

نویسنده: بهروز پاکدامن هدف از تهیه این مقاله معرفی سه معمار ایرانی است که بخش عمده‌ئی از کارهایشان در تهران بوده و تأثیر بسیار مثبتی در زمینۀ معماری ساختمان‌های شهری...

مسجد کبود ایروان

نویسنده: واروژان آراکلیان مسجد کبود یا مسجد حسین علی خان ایروان-پایتخت جمهوری ارمنستان-به احتمال زیاد حدود سال 1179 هجری قمری، مطابق با سال‌های 65-1764 میلادی ساخته شده...