نویسنده: ا. قهرمان

هاکوب کاراپتیان (با نام مستعار کاراپنتس) نویسندۀ شهیر ارمنی، در سال 1925/ 1304ش در شهر تبریز متولد شد. پدرش نقاش و مادرش معلم و بازیگر تئاتر بود. پیوند این زوج هنرمند در اوان کودکی‌هاکوب از هم گسست و این حادثه، تأثیر عمیقی بر سراسر زندگی و آثار او بر جای گذاشت.

هاکوب کاراپتیان

هاکوب تحصیلات خود را تا دورۀ دبیرستان در زادگاهش تبریز گذراند و از آن پس به تهران آمد و دیپلم دورۀ متوسطه را از مدرسۀ سن لویی تهران گرفت. وی در سال‌های اقامتش در تهران، در پایه گذاری باشگاه فرهنگی و ورزشی آرارات (تأسیس 1323ش) شرکت فعال داشت. سرود رسمی‌باشگاه آرارات که تا امروز نیز در مراسم داخلی باشگاه خوانده می‌شود، از سروده‌های اوست.

کاراپنتس در سال 1947/1326ش، برای ادامۀ تحصیل راهی آمریکا شد و پس از اخذ درجۀ لیسانس و فوق لیسانس در رشته‌های روزنامه نگاری و روان شناسی از دانشگاه‌های کانزاس ِ میسوری و کلمبیای نیویورک، به مدت بیش از 30 سال، با مقاله‌ها، نقدهای ادبی، داستان‌ها و اشعار خود، با نشریات و مطبوعات انگلیسی زبان، همکاری کرد. طی همین سال‌ها، مقالات و داستان‌های او به زبان ارمنی نیز، در اکثر نشریات ارمنی زبان خارج از جمهوری ارمنستان شوروی، به چاپ می‌رسید. اولین داستان او با عنوان «جنایت صورتی» در روزنامۀ آلیک چاپ تهران انتشار یافت و پس از آن، نقدهای ادبی، مقالات فرهنگی و اجتماعی و داستان‌های کوتاه و بلند او در نشریات ارمنی زبان لبنان، آمریکا، فرانسه، کانادا، سوریه و دیگر کشورها به چاپ رسید.

نخستین مجموعۀ داستان او به نام «نا آشنایان» در سال 1970 در بیروت منتشر شد. این اثر که ماحصل انبوه تجربیات وی در طول زندگی است، فراتر از پختگی نویسنده، نشان دهندۀ فرا رسیدن لحظه‌ای است که در آن «نا آشنایان» پنهان در هزار توی دنیای درون او مجال تجلی می‌یابند.

علاوه بر این، هشت کتاب دیگر به زبان ارمنی از کاراپنتس منتشر شده است که در میان آنها به دو رمان برجستۀ «دختر کارتاژ» و «کتاب آدام» می‌توان اشاره کرد. «دختر کارتاژ» که در سال 1972 در بیروت منتشر شد، فریاد اعتراضی است به شرکت آمریکا در جنگ ویتنام و عواقب فاجعه آمیز این جنگ برای نسل جوان آمریکا.

کاراپنتس در اکتبر 1994/1373ش در آمریکا، دیده از جهان فروبست. در همان سال، اندکی پس از درگذشت نویسنده، ترجمۀ انگلیسی گزیدۀ داستان‌های او در کتاب «بازگشت و ببر[2]» در بوستون آمریکا به چاپ رسید. این کتاب فرصت مناسبی به دست داد تا آثار این تجربه‌گر بزرگِ سبک‌های گوناگون ادبیات ارمنی، در اختیار تعداد بیشتری از ادب دوستان قرار گیرد.

داستانی که ترجمۀ آن را در این شماره می‌خوانید- «بر سر متولدین سال 1925 چه آمد؟» – از کتاب مجموعۀ داستان «رقص جمعی به شیوۀ آمریکایی» برگزیده شده است. در اکثر داستان‌های این مجموعه، زندگی مسخ شده، بدون رویا و بدون عشق آمریکایی به تصویر کشیده شده است.

پی‌نوشت‌ها:

1- Hakob Karapents

2-  Return and Tiger

فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 9 و 10

سال سوم | پاییز و زمستان 1378 | 161 صفحه
در این شماره می خوانید:

ایران نامه

نشریۀ خاورشناسی ایران نامه، از سال 1372ش/1993م به زبان ارمنی در شهر ایروان، پایتخت جمهوری ارمنستان منتشر می شود. در شماره های گذشتۀ فصلنامه، فهرست مطالب تعدادی از شماره...

بر سر متولدین سال ۱۹۲۵ چه آمد؟

ترجمه: هرمیک آقاکیان می‌گویند، در آن سال همه چارلستون می‌رقصیدند، زن‌ها کلاه‌های کاسه مانندی بر سر می‌گذاشتند، لباس‌های کرپ دوشین می‌پوشیدند و گردنبندهای مروارید بلند...

هاکوب کاراپنتس

نویسنده: ا. قهرمان هاکوب کاراپتیان (با نام مستعار کاراپنتس) نویسندۀ شهیر ارمنی، در سال 1925/ 1304ش در شهر تبریز متولد شد. پدرش نقاش و مادرش معلم و بازیگر تئاتر بود....

قلعه کهن

ترجمه: سارینه امیرخانیان از روزگاران دور، از دوران‌های کهن، قلعه‌ای با چهل حصار، قلعه‌ای با هزار سر و هزار چشم، در مکانی بلند برپا ایستاده بود. در اطراف قلعه، هزاران...

در آغوش خورشید

ترجمه: ادوارد هاروتونیان کودکی یتیم و ژنده‌پوش، در پای دیوار خانۀ ثروتمندان کز کرده بود و دستش به سوی رهگذران دراز بود. نوبهار فرا رسیده بود، کوه‌های نزدیک، به سبزی...

آهو

ترجمه: خاچیک خاچر غروب یک روز پاییزی، هنگامی‌که با دوستم در ایوان خانه‌اش نشسته بودیم و با شیفتگی به آخرین تلألؤ آتشین خورشید بر کوهستان می‌نگریستیم و درختان جنگلی را...

لک لک سوگوار

ترجمه: آلنوش سهاکیان روی سپیدار بلند باغ ما، جایی که درخت به سه شاخۀ بزرگ تقسیم شده بود، یک جفت لکلک، آشیانه ساخته بودند؛ آشیان‌های بزرگ و محکم، به طوریکه با جوجه...

آوتیک ایساهاکیان

آوتیک ایساهاکیان شاعر و نویسندۀ نامدار ارمنی در شهر «الکساندراپُل» ارمنستان که اکنون «گیومری»(Giumri) [2] نامیده می شود، به دنیا آمد. دورۀ دبستان را در زادگاه خود...

و دریغا عشق

نویسنده:سیف الله گلکار به مناسبت انتشار کتاب «دعا برای آرمن» اثر ابراهیم یونسی مهرورزی و دوست داشتن ویژگی جانداران است. موجود زنده، زنده بودن خود را با عشق به نمایش می...

ارمنیان گیلان

تألیف دکتر علی فروحی و فرامرز طالبی رشت، نشر گیلکان، زمستان1377، 360 ص. نگارش تاریخ محلی به عنوان یکی از رده های تاریخ نویسی، از دیر باز در این سرزمین رایج بوده است....

صد سال شعر ارمنی

نویسنده: عبدالحسین فرزاد نگاهی به کتاب صد سال شعر ارمنی تدوین و ترجمۀ احمد نوری‌زاده نشر چشمه، تهران،1369، 1154 صفحه هنگامی که کتاب ارجمند صد سال شعر ارمنی، برای نخستین...

کتاب شناسی هنر و معماری ارمنیان به زبان فارسی

نویسنده: مرجان کشاورزی آنچه پیش رو دارید کتاب شناسی متون فارسی هنر و معماری ارمنیان است. ارمنیان با نزدیک به چهارصد سال سکونت در ایران، از خود آثاری غنی در هنر و معماری...

کلیسای استپانوس قدیس

نویسنده: ایرج افشار سیستانی جایگاه جغرافیایی کلیسای تاریخی استپانوس قدیس[1]، در کنارۀ جنوبی رود ارس، در حدود 16 کیلومتری باختر شهر مرزی جلفا، در درّۀ سرسبز و خرم درّّه...

گریگور نارکاتسی از دیدگاه روان شناسی براساس سوگنامه نارک

نویسنده: مسروپ بالایان / ترجمه: نیکید میرزایانس اشاره: گریگور نارکاتسی Grigor Narekatsi شاعر و عارف بلند آوازۀ ارمنی در سدۀ دهم میلادی (چهارم ه.ق) می زیست. برای اطلاع...

گریگور نارکاتسی

نویسنده: سارو بابومیان گریگور نارکاتسی، یکی از درخشانترین چهره های ادب ارمن، در ولایت واسپوراکان[2] ارمنستان، در روستایی واقع در ساحل جنوبی دریاچه وان متولد شد. چون بخش...

کارن یپه

ترجمه: کارولین اسمعیلیان کارن یِپِه برای ارمنیان ساکن سوریه، لبنان و بویژه ارمنیان شهر حلب نامی آشناست. برای بسیاری این نام یادآور دبیرستان ملی «کارن یپۀ» حلب است، اما...

نیکلا آدونتز

نویسنده: روبرت واهانیان تبریز پیشگفتار اطلاعات ایرانیان پارسی زبان دربارۀ بزرگان ادب و فرهنگ ارمنی و آثار و تألیفات آنان بسیار اندک است، حال آنکه تحقیقات پژوهشگران...

گارگین اول، پیشوای دینی ارمنیان جهان درگذشت

یکصدوسی ویکمین پیشوای دینی ارمنیان جهان، روز هشتم تیرماه سال گذشته (29 ژوئن1999)، در اجمیادزین ارمنستان، به رحمت ایزدی پیوست. این مختصر، گزارش‌گونه ای است از زندگی و...

درگذشت آرتاک مانوکیان خلیفه ارمنیان حوزه تهران

اسقف اعظم آرتاک مانوکیان، خلیفۀ ارمنیان حوزۀ تهران، روز 23 مهر 1378 ( 15اکتبر1999) پس از یک دورۀ کوتاه مدت بیماری، در تهران چشم از جان فروبست. خبر درگذشت او، جامعۀ...

ایرانیان در تبت

نویسنده: بی.ای.کولس ترجمه: محسن جعفری مذهب تبت که بر بام دنیا قرار گرفته است بر خلاف دیگر کشورهای آسیای جنوب شرقی چشم اندازی به امواج کف آلود اقیانوس های هند و آرام...

کوچ ناگزیر ارمنیان در سال های 1604 – 1605 میلادی و افسانۀ اروپایی شاه عباس اول

ادموند هرزیگ / ترجمه: شکوه السادات اعرابی هاشمی در نامۀ پیترو دِ لا واله(Pietro della Valle) به سینیور ماریو(Signor Mario)[2] چنین آمده است: «شاه عباس برای مردم، نه...

مینیاتورهای ایرانی سده هفدهم مکتب اصفهان در مجموعه های ایروان

نویسنده: رایا امیربگیان/ ترجمه: هرمیک آقاکیان نگارگری مکتب اصفهان که در سده‌های 16-17 میلادی در دربار شاه عباس اول (1587-1629م/996-1038هـ.ق.) بنیانگذاری شد، در رشد و...