نویسنده: دکتر کارن خانلری

نام کتاب: ‏عملیات نِمِسیس، ماجرای اعدام انقلابی طلعت پاشا، عامل اصلی نسل کشی ارمنیان

نویسنده: ایساک یونانسیان

مشخصات نشر: تهران، نشر معارف

سال نشر: 1397ش

تعداد صفحات: 384

شمارگان: 1500 نسخه

طراح جلد:کارولین آرمن

جلد کتاب عملیات نِمِسیس

جلد کتاب عملیات نِمِسیس

رمان عملیات نِمِسیس اثر ایساک یونانسیان، پژوهشگر مسائل قفقاز و ‏ترکیه، داستانی مستند و تاریخی است که نشـر معارف آن را منتشر ساختـه است. رمان ماجـرایی را نقـل می کنـد که بی شـک یکی از صفحات ‏افتخار آمیز تاریخ معاصر ارمنیان است، یعنی اعدام (ترور) انقلابی طلعت پاشا، عامل اصلی ‏نژاد کشی ارمنیان. کتاب بر پایۀ یادداشت ها و خاطرات مجریان آن، به ویژه ‏خاطرات شخـصی سوقـومون تهلیریان ـ که واهان میناخوریان در 1956م آن را در قاهره منتشر ساخته ـ  ‏اسناد موجود در بایگانی فدراسیون انقلابی ارمنی (داشناکسوتیون) و اسناد موزۀ ‏نژاد کشی ایروان نگاشته ‏شده است. داستان حوادث دوران پرآشوب پس از جنگ جهانی اول را در قالب سرگذشت یکی از بازماندگان ‏نژاد کشی ارمنیان ‏روایت می کند. شخصیت اصلی داستان مصائبی را که یکی پس از دیگری بر خود و خانواده  اش وارد می  شود پشت سر می گذارد و در نهایت، طی عملیاتی ‏سری، فریاد عدالت  خواهی سر می دهد.‏

کتاب از چند جهت برای خوانندۀ فارسی زبان حائز اهمیت است.‏ نخست آنکه تاکنون بیش از شش عنوان کتاب دربارۀ سوقومون تهلیریان و عملیات نِمِسیس ‏نوشته شده که هیچ  کدام به زبان فارسی نبوده است. دوم اینکه هریک از کتاب های پیشین به بخشی از ماجرا پرداخته اند و کتاب حاضر نخستین اثری است که در آن زندگی شخصی تهلیریان از کودکی تا مرگ، اهداف و دلایل سیاسی عضویت وی در ‏فدراسیون انقلابی ارمنی (داشناکسوتیون)، انگیزه  های شرکت او در اعدام انقلابی طلعت، دفاعیات تهلیریان در دادگاه و ‏برخی از زوایای جالب زندگی وی، ضمن روشنگری های جانبی، برای خوانندۀ فارسی  ‏زبان تشریح شده است.‏

نویسنده در این کتاب تلاش کرده تا گفت و گوها و خاطرات شخصیت های گوناگون را دربارۀ عملیات ‏نِمِسیـس بازگـو و حتی الامکان آنها را منتقـل سازد و فضای مـذاکرات دادگاه تهلیـریان، مورخ 2 و 3 ژوئن 1921م، ‏را در دادگاه سوم ایالتی برلین از زبان وکلا و شاهدان عینی و براساس مکتوبات محاکمۀ تهلیریان  بازآفرینی ‏کند.‏

نویسنده کوشیده است تا ضمن شرح زندگی قهرمان داستان، دیگر عوامل و ‏اشخاص دخیل در عملیات نِمِسیس را نیز معرفی کند، که شاید تاکنون برای خوانندگان فارسی زبان و مورخان ایرانی ‏ناشناخته مانده  اند.‏

ماجرا در قالب داستانی واقعی و مستند بیان شده است. نویسنده رخدادهای تاریخی را در لابه لای جزئیات شرح حال گونه و با روندی وقایع  نگارانه به تصویر کشیده. درون  مایۀ اصلی داستان موضوع ‏نژاد کشی است. نویسنده داستان را از تولد تهلیریان، در دورۀ اولین کشتارهای ‏ارمنیان، معروف به کشتارهای عبدالحمید دوم، آغاز کرده و با گذار از دوران دهشتناک ‏نژادکشی خواننده را وارد عملیات نِمِیسس و اعدام انقلابی طلعت پاشا می سازد.‏

کتاب عملیات نِمِسیس کاستی هایی نیز دارد که عمدتاً ناشی از فقدان اسناد تاریخی در ‏این خصوص است. این کاستی ها، بدون آنکه نویسنده تعمدی داشته باشد، ویژگی ای اسرارآمیز و معماگونه به داستان بخشیده و بر جذابیت آن افزوده است.‏ مطالعۀ این کتاب نه تنها به پژوهشگران تاریخ معاصر ارمنی بلکه به طیف وسیعی از خوانندگان علاقه  مند به موضوعات تاریخی و سیاسی پیشنهاد  می  شود.‏

آنچه در این کتاب خواهید خواند:‏

● پیشگفتار‏

●  گفتار اول: سوقومون تهلیریان

ـ ترکیه، ولایت ارزِروم، روستای باکارین

ـ تسخیر بانک عثمانی

ـ  والیفو،صربستان، 1898‏

ـ روی کار آمدن تُرکان جوان

ـ به  سوی صربستان و آغاز جنگ جهانی اول

ـ تثلیث  نامقدس

ـ آناهیت

ـ هَنگ یکم ژنرال آندرانیک در جبهۀ قفقاز

ـ بهار1915،شرق ترکیه

ـ عقب نشینی به قفقاز

ـ سال 1916‏

● گفتار دوم: بازگشت به خانه

ـ یرزنکا

ـ سال 1917‏

ـ سال 1918‏

ـ بازگشت به تفلیس

ـ پایان جنگ و شکست ترکیۀ عثمانی

ـ استانبول پس از جنگ

ـ فرار پاشاها

ـ خیانتکار ارمنی

ـ در کمین خیانتکار

ـ اولین اعدام انقلابی

ـ دادگاهی و محاکمۀ تُرکان جوان و اعضای اتحاد و ترقی

ـ احکام دادگاه

● گفتار سوم: عملیات نِمِسیس

ـ نهمین اجلاس حزب داشناکسوتیون

ـ به  سوی پاریس

ـ به دنبال تکمیل کار ناتمام

ـ به  سوی آمریکا

ـ عملیات آغاز شده بود

ـ آرمن گارو

ـ ژنو،1920‏

ـ برلین

ـ در پی شکار

● گفتار چهارم: ردپای طلعت

ـ برلین فوریۀ 1921‏

ـ در تقلای تبرئه

ـ مارچ 1921‏

ـ عفریت بر پیاده رو افتاد

ـ زندان

ـ آدم کشتم ولی جنایتکار نیستم

ـ ملاقات با وکلای مدافع

● گفتار پنجم: دادگاه تهلیریان یا محاکمه طلعت پاشا

ـ نخستین روز دادگاه

ـ گواهان شهادت می دهند

ـ شهادت های سرنوشت  ساز

ـ پزشکان گواهی می دهند

ـ دومین روز دادرسی

ـ درخواست اشد مجازات

ـ آخرین دفاعیات

ـ ارائۀ دستور العمل به هیئت منصفه

ـ تبرئه

‏ـ مطبوعات ترکیه چه نوشتند؟

● گفتار ششم: عملیات نِمِسیس ادامه یافت

ـ ادامۀ عملیات نِمِسیس

ـ بهبود خان جوانشیر

ـ سعید حلیم پاشا

ـ بهاءالدین شکیر

ـ جمال پاشا

ـ انور پاشا

ـ سرنوشت دکتر ناظم

ـ زندگی تهلیریان پس از تبرئه

ـ سرنوشت دیگر عوامل عملیات نِمِسیس

● آلبوم عکس

●  منابع

فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 85 

سال بیست و دوم | پائیز 1397 | 176 صفحه
در این شماره می خوانید:

نگاهـی بـر بخـش نسخه های خطی ماتناداران

ترجمۀ :آرمیک نیکوقوسیان اشاره ‏ ماتناداران در معنای لغوی به معنای مکانی برای نگهداری اسناد، متون خطی و ‏کتاب های ‏دست نویس قدیمی یا چاپی است. این مجموعه، علاوه بر حفاظت...

مطالعۀ تطبیقی نمادها در قالی های ارمنی باف و حجاری های ارمنیان در ایران

نویسنده: سیده عذرا یوسفی دازمیری[1] اشاره ارمنیان از گذشته های دور تا کنون، چه در زادگاه خود ارمنستان و چه در ایران، همواره علاقه ای فراوان به فرش بافی از خود نشان داده...

گفت و گو با جونیت جنبویان مستندساز ترک

نویسنده: گریگور قضاریان اشاره                        ‏« ما، تـرك ها و ارمنـی ها، بیش از هر ملت دیگری می توانیم یكدیگر را درك كنیم ‌ولی گذشته ای وجود ‏دارد كه مانند زهر...

کاوشهای باستانشناسی در آرامگاه پادشاهان اشکانی ارمنستان

نویسنده:شاهن هوسپیان پیش تر، در مقاله‌ای با عنوان « آرامگاه پادشاهان اشکانی ارمنستان»،[1] تاریخ و معماری محل ‏دفن پادشاهان اشکانی ارمنستان را، که شاخه‌ای از اشکانیان...

ویـشابـاکـار

نویسنده:شاهن هوسپیان در 1909م،  نیکوغایوس (نیکولاس) مار[1]در رأس هیئتی کاوش های باستان شناختی در منطقۀ گارنی[2] انجام داد. طی این کاوش ها ادعای ‏روستاییان مبنی بر وجود...

لشکرکشی نادرشاه به هندوستان

نویسنده:به کوشش دکتر آرتاک ماقالیان / ترجمۀ گارون سرکسیان اشاره در شمارۀ 82 پیمان کتابی با نام متون تاریخی دورۀ نادرشاه به خوانندگان معرفی و پیشگفتار مفصل آن چاپ شد....

فرمان های شاهی با موضوع ارمنیان از سلطان حسین تا علی ‏مرادخان زند

نویسنده:سارا علی لو[1] از مهم ترین اقدامات شاه عباس برای رونق و اعتلای اقتصادی ایران کوچاندن و آوردن ارمنیان از ‏زادگاهشان به ایران بود. وی با این اقدام صاحبان حرف،...

یادنامۀ صد و پنجاهمین سال تولد هوهانس تومانیان

هوهانس تومانیـان،شاعـر همۀ ارمنیـان نویسنده: ادوارد هاروطونیانس  ‏‏19 فوریۀ 2019م  صد و پنجاهمین سالروز تولد هوهانس تومانیان[1]، شاعر، نویسنده و ادیب نامی ارمنی ‏است که...

آلکساندر توپچیان و گوشه های پنهان واقعۀ اشغال بانک عثمانی ‏فصلی از تاریخ مبارزات مسلحانۀ ملت ارمن

نویسنده:دکتر قوام الدین رضوی زاده اشاره                     ‏ روز چـهارشنبه 26 اوت 1896م،[1]حادثه ای استثنایی و غیرمترقبه به وقوع پیوست. عده ای جوان مسلح به بانک...

معرفی کتاب عملیات نِمِسیس‏ ماجرای اعدام انقلابی طلعت پاشا، عامل اصلی نسل کشی ارمنیان

نویسنده: دکتر کارن خانلری نام کتاب: ‏عملیات نِمِسیس، ماجرای اعدام انقلابی طلعت پاشا، عامل اصلی نسل کشی ارمنیان نویسنده: ایساک یونانسیان مشخصات نشر: تهران، نشر معارف سال...

آرامستان ارمنیان اصفهان موزه ای بی نظیر از سنگ قبرها

نویسنده: امیر جمشیدی بخش « با خوانندگان...» را براي درج نظرات و انتقادات و پيشنهادات خوانندگان ‏خود شکل داده ايم. در اين بين، نامه اي از يکي از خوانندگان ‏داشتيم که نه...