نویسنده: محمد رضاقومی

محمد رضاقومی

غیبت طولانی واروژ کریم مسیحی و انتظار دیدن فیلم تازه‌ای از او هر علاقه مند به سینما را بر آن می‌دارد که مشتاقانه برای دیدن فیلم بلند این کارگردان خوش‌فکر و فیلم ساز خوش‌ذوق روانۀ سینما شود؛ کارگردانی که با اولین فیلم بلندش، پردۀ آخر، مورد توجه و تحسین همگان قرار گرفت؛ فیلمی که با گذشت سال‌ها هنوز ارزش دیدن دارد و هنوز هم با هر بار دیدن می‌توان نکات تازه‌ای از آن آموخت. به همین خاطر وقتی قرار است با واروژ کریم مسیحی کار کنی اهمیت کار دو چندان می‌شود. باید آماده شوی تا با نیرویی مضاعف پا به میدان گذاری و هرچه در توان داری برای این کار صرف کنی. برای کسی که به‌ سینما علاقه دارد چنین فرصتی توفیق بزرگی به‌ حساب می‌آید و می‌تواند با تمام قوا و با انگیزه کامل جهت این همکاری دست به‌کار شود.

این امکان برای من هم فراهم شد و من این شانس را داشتم تا از این فرصت استفاده کنم. در قدم اول نکته مهم برای من مطالعه فیلمنامه و برداشت خودم از آن بود و تأثیری که اصل متن بر روی کارم دارد. آنچه اتفاق افتاد طرح‌های اولیه از تک تک شخصیت‌های داستان در ذهنم بود که همه را با دقت روی کاغذ آوردم و بعد از مطالعه چند باره درباره شخصیت‌ها به یک نتیجۀ نهایی رسیدم و برای هرکدام یک فایل جداگانه باز کردم. پیچیدگی داستان و ابعاد گوناگون طراحی شخصیت در فیلم سؤالات زیادی در ذهنم ایجاد کرد و هنوز منتظر انتخاب بازیگران بودم تا براساس انتخاب هر کدام از نقش‌ها طراحی نهایی را با کارگردان در میان گذارم.

پس از گفت و گوی لازم با واروژ متوجۀ تفاوت برداشت خودم و ذهنیت کارگردان شدم که این برایم آسان نبود. در وهلۀ اول باید آنچه را در ذهن داشتم با دلایل کافی مطرح می‌کردم و برای هر موردی که مطرح می‌ ساختم توضیحی منطقی و لازم می‌دادم، آنقدر کافی و کامل تا ایشان نسبت به من اعتماد کند. در نتیجۀ بحث‌های تازه‌ای که پیش می‌آمد در مواردی از من چیزی خواسته می‌شد که با آنچه خودم به آن رسیده بودم متفاوت بود. در طول کار، تمام سعی ام بر این بود تا آنجا که می‌توانم به اصل فیلمنامه، که تعیین کنندۀ اصلی است و افکار کارگردان، که خودش نویسنده فیلمنامه بود، نزدیک شوم.

آنچه در این میان فهمیدم این بود که واروژ راجع به همه موارد از قبل فکر کرده و با اشراف کامل، دقیقاً، می‌داند که چه چیزی می‌خواهد. گویی فیلم را قبلاً در ذهن خودش ساخته و تکلیف همه چیز روشن است. کافی است خودت را به این ذهنیت نزدیک کنی. در نتیجه، جزئی از عناصر اصلی داستان خواهی شد و با خودت فکر تازه و خلاقیت وارد کار خواهی کرد. در واقع، فرصت کافی بود تا بتوان به‌ تمام جزئیات فکر کرد و هر آنچه را که ایجاد سؤال می‌کند به ‌نتیجه مطلوب رساند. برداشت اولیه من از فیلمنامه، که در واقع همان هملت شکسپیر بود، نگاهی به نمایش هملت و همه شخصیت‌های آن بود اما تفاوت کلی کار در آن بود که این موضوع کاملاً به‌روز و یک داستان کاملاً ایرانی است و تمام آدم‌های داستان کسانی هستند که ما در جامعه با آن‌ها برخورد داریم.

در نتیجه، آنچه اهمیت دارد جنبه‌های دراماتیک و هنرمندانه در کار است که باید به‌ شکلی مطلوب و باورپذیر درآیند.

ساخت فیلم تردید در دو مرحله اتفاق افتاد و من جزو معدود افرادی بودم که در هر دو دفعه در این پروژه همکاری داشتم. اکثر عوامل فیلم، هرکدام به‌دلیلی، بار دوم عوض شدند و به جای آنها افراد دیگری آمدند. در مرحلۀ اول ساخت فیلم، واروژ با همه مقاومتی که از خود نشان داد و با وجود آنکه سرسختانه برای ادامۀ کار کوشید و جان فشانی کرد به ‌دلیل استرس فراوان و فشار بیش از حد کار، کارش به بیمارستان کشید و وقفه ای طولانی یا در واقع تعطیلی ای کامل در روند ساخت فیلم اتفاق افتاد اما بار دوم با همت همه عوامل دست ‌اندرکار سرانجام این فیلم به نتیجه رسید. آنچه حاصل شد و بر روی پرده است نتیجه تلاش گروهی است که در کنار هم صمیمانه و با همدلی، رفاقت و دوستی برای به انجام رساندن آن کوشیدند و تلاش کردند.

    20 شهریور 1388

پی نوشت:

  1. چهره پرداز فیلم تردید.

فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 49
سال سیزدهم | پاییز 1388 | 208 صفحه
در این شماره می خوانید:

زندگینامه /… شیدا و بهت زده حرف های او بودم

نویسنده: زاون قوکاسیان واروژ کریم‌مسیحی در 1331 در شهر اراک به ‌دنیا آمد. در کنار دو خواهر و یک برادر دیگر، او بزرگترین فرزند خانواده بود. او در 1360 ازدواج کرد و حاصل...

خلاصه فیلمنامه تردید

سیاوش روزبهان (بهرام رادان)، مرگ پدرش را در اثر خودکشی باور ندارد و از ازدواج مادر (آتش گرکانی) و عمویش (علیرضا شجاع نوری)، در حالی که مدت زیادی از مرگ پدرش نگذشته،...

شناسنامه فیلم تردید

بازیگران بهرام رادان                                          سیاوش ترانه علیدوستی                                   مهتاب حامد...

سکانس منتخب از فیلم تردید

62- اتاق طلعت [ادامه] طلعت از داخل در را قفل می كند و از همان ابتدا با هجوم به طرف سیاوش حرف هایش را شروع می كند. سیاوش عقب عقب می رود و بالأخره ناخواسته در مبلی می...

در ستایش تردید و گذر از آن

نویسنده: بهرام بیضایی واروژ کریم مسیحی میان اهالی سینمای ایران به دلیلِ آن کسی که هست یکی از دوست داشتنی ترین هاست، گرچه به دلایل شناسنامه ای، در نگاه بخش رسمی، ستایش...

به امید روزی که واروژهایمان هر سال فیلم بسازند

نویسنده: بهرام رادان نام واروژ کریم مسیحی شاید اولین اسمی بود که من در دوران نونهالی ام به منزلۀ کارگردان سینما شنیدم. زمان اکران پردۀ آخر حدوداً دوازده ساله بودم و...

تردید،بخشی از زندگی

نویسنده: علیرضا شجاع نوری وقتی واروژ به من گفت که در فیلم تردید ایفای نقش کنم قبل از اینکه فیلمنامه را بخوانم از خودش پرسیدم: ((به نظر تو، من این نقش را بازی کنم یا...

تردید از دیروز تا فردا،تا همیشه / گفتگو با محمد مطیع

نویسنده: زاون قوکاسیان محمد مطیع را در اولین فیلم نیمه‌بلند واروژ کریم‌مسیحی، سلندر، در نقش ماندگار مغول مهاجم دیدیم و حالا بعد از 27 سال بار دیگر او را در نقش ماندگار...

ارزش بسیار برای سهمی کوچک

نویسنده: مهتاب کرامتی همۀ ما از سینماهای دهۀ شصت و اوایل دهۀ هفتاد خاطراتی داریم، از فیلم های خوب و خاطره انگیزی که هر کدام آبرو و اعتبار سینمای ما بوده و هستند، از...

معجونی از مولفه های سینمایی

نویسنده: کاوه کاویان در طول جنشوارۀ فجر سال گذشته، برخی از منتقدان اغلب جوان که معمولاً دنبال ایرادهای بنی اسرائیلی هستند بر این نکته پا فشاری داشتند حال که واروژ بعد...

هزار نقش بر آرد زمانه و نبود – کی چنان که در آیینه تصور ماست

نویسنده: آتش گرکانی پس از 24 سال اقامت در امریکا به ایران آمده بودم که خواهرم، توفان، به من گفت که یکی از دوستان مشترک او و برادرم، همایون ارشادی، پیشنهاد بازی در فیلم...

هنوز تردید را ندیده ام

نویسنده: سهراب زمان هیلدا اوهان، بازیگر نقش آنا جان در فیلم تردید، را بالأخره در ایروان یافتم. او که آمادۀ ایفای نقش در فیلم تازه اش، یک چیز کوچک، بود از نمایش فیلم...

متاسفم که نشد کل فیلم را خودم باشم / گفتگو با بهرام بدخشانی

نویسنده: زاون قوکاسیان بهرام بدخشانی یکی از بهترین فیلم برداران سینمای امروز ایران است و حضورش در گروه سازندگان فیلم تردید از نقاط قوت این فیلم محسوب می‌شود. زمان...

جز آستان توام در جهان پناهی نیست

نویسنده: شاپور پورامین عزیز نازنینم زاون قوکاسیان گفت مطلبی کوتاه و در خور فیلم تردید بنویسم. پذیرفتم و به دیدۀ منت قبول کردم. اما چه بنویسم که به جایی یا کسی بر نخورد،...

حاصلی از همدلی،رفاقت و دوستی

نویسنده: محمد رضاقومی غیبت طولانی واروژ کریم مسیحی و انتظار دیدن فیلم تازه‌ای از او هر علاقه مند به سینما را بر آن می‌دارد که مشتاقانه برای دیدن فیلم بلند این کارگردان...

سکوتی که شکسته شد

نویسنده: نادر رضایی تردید بهانه ای است برای روایت آنچه بارها نگاه کرده ایم و ندیده ایم و آنچه گوش کرده ایم و نشنیده ایم. مسببی است با صلابت نگاه به اتفاقی مکرر در تاریخ...

هملت بانان و نوشابه اضافی

نویسنده: علی صمدپور مشغول کار و در حال و هوایی دیگر بودم. یادم هست در راهروی باریک آپارتمان گوشی را گرفتم و صدای محمدرضا درویشی را شنیدم. بی درنگی گفت: ((علی جان وقت...

با تردید،تردید را آغاز کردم

نویسنده: پرویز آبنار پس از گذشت تقریباً دو دهه از ساخت فیلم پردۀ آخر خبر ساختن فیلم تردید واروژ کریم مسیحی را شنیدم ولی با تردید؟!! تا اینکه فیلم برداری با وقفه ای...

چگونه تردید تردید شد!

نویسنده: سعید سعدی تردید فیلمی است که پس از هفده سال دوری واروژ کریم مسیحی از عالم کارگردانی، با فیلم به یادماندنی پردۀ آخر، ساخته شد، فیلمی که تمام دوستداران و علاقه...

تردید،داستان کوه و زایش غول

نویسنده: جمشید ارجمند پیکرۀ سینمایی یا بهتر است بگویم پیکرۀ فیلمی هر کشوری، که خود را صاحب سنت سینما می داند، باید طیف های وسیعی از ژانرهای سینمایی را دربر بگیرد تا...

دنیای رازآمیز واروژ

نویسنده: احمد طالبی نژاد از فیلم سلندر سومین اثر کوتاه واروژ، چیز زیادی در ذهنم نیست جز اینکه محمد مطیع، تنها بازیگر فیلم (احتمالاً)، در هیبت یک سامورایی خسته در...

چگونه یادگرفتم از نگرانی دست بردارم و به تردید عشق بورزم

نویسنده: محمد سعید محصصی واروژ کريم‌مسيحي با نخستين کارش، سلندر، دلبستگي خود را به استادش، بهرام بيضايي، با سربلندي اعلام کرد و اکنون هم گويي ابايي ندارد که خود را...

تردید در پرده آخر / یادداشتی بر تردید ساخته واروژ کریم مسیحی

نویسنده: علیرضا منجمی ما راوي جهان نيستيمو جهان بي رحم تر از آن استکه روايت بي وقفه اش رابه خاطر مالحظه اي قطع کند                                 حافظ موسوی اگر...

فیلم (ساختن) یا (نساختن) مسئله این است

نویسنده: مینو فرشچی چند کارگردان را می شناسید که در کارنامۀ خود دو فیلم مهم و تحسین شده در جشنواره های معتبر داخلی (خصوصاً جشنوارۀ فجر) داشته باشند؟ کم تر از 10...

هنر تلفیق در سینما

نویسنده: لیدا بربریان همانطور که شکسپیر در خلق آثار خود از گنجینۀ دوران کهن، کتب مورخان، ادبیات قرون وسطی، تجدید حیات، حوادث عصر خود و فلسفه سود جسته و تمامی آنها را با...

تردید،سنگ محکی بر فرهنگ

نویسنده: علی مغازه ای تردید، فیلمی است که به اندازۀ ساخت دو یا شاید سه فیلم، از جنس کار خود کریم مسیحی، کار و انرژی برده است. دو باری که این فیلم را دیدم، اکران جشنواره...

جستجوی سلامت نگاه واوژ،میزگردی درباره تردید

نویسنده: زاون قوکاسیان تردید را اولین بار در بیست و هفتمین جشنواره بین المللی فیلم فجر و برای دومین بار قبل از اکران در یک جمع چهار نفره به صورت خصوصی در دفتر کار تهیه...

یادم می آید …

نویسنده: حسن فارسی چند روزی پیش دوست گرامی‌ام، زاون قوکاسیان، به ‌من، که چند ماهی است خارج از ایرانم، زنگی زد و خواست تا به‌دلیل سال‌ها دوستی با واروژ و همکاری با او در...

واروژانه

نویسنده: امرالله احمد جو ـ خدا نخواسته اگر واروژ کریم مسیحی را نداشتیم یک فیلم ساز خوب کم داشتیم اما اگر تو را خدا خواسته نداشتیم، چه غم داشتیم؟ خیلی هم بهتر بود. نه...