نویسنده: رافی آراکلیانس

ــــ امپراتوری عثمانی اولین نسل کشی قرن بیستم را در سال 1915 میلادی در سرزمین اجدادی ارمنیان به اجرا درمی آورد.

آتوم اگویان

ــــ جنگ جهانی اول  وقایع پیش از جنگ را موقتاً تحت الشعاع قرار می دهد.

ــــ اولین کوشش کمپانی سینمایی مترو گلدین مایر در ارایه واقعیات نسل کشی در قالب فیلم  “چهل  روز  در  کوه موسی”   تحت  فشار مستقیم  منیرارتکان  سفیر ترکیه درآمریکا متوقف می گردد.

ــــ غول سینمای جهان، کمپانی مترو گلدین مایر، تحت فشار سیاسی دولت ترکیه درسال 1938م برای دومین بار از ساختن فیلم نسل کشی منع می شود.

ــــ دومین نسل کشی قرن در لهستان به دستور هیتلر روزی آغاز می شود که در سحرگاه آن هیتلر در نطقی تحریک آمیز آن سؤال بی جواب را مطرح می کند که: «از قتل عام در لهستان نهراسید… امروزه چه کسانی نسل کشی ارمنیان را به خاطر می آورند؟»،

ــــ انکار ترکیه با وجود پذیرش رسمی واقعیت نسل کشی 1915م توسط بسیاری ازدولتهای جهان و  آخرین آنها فرانسه ادامه می یابد.

ــــ خط مشی حمایت از ترکیه و دفن واقعیت نسل کشی ارمنیان و در نتیجه پرنورتر کردن  نسل کشی یهودیان پیگیری می شود.

ــــ بیل کلینتون رییس جمهور آمریکا در حمایت از هم پیمان ناتوییِ خود، در نوامبر سال 2001م و در فاصله 5 دقیقه مانده به رای گیری نهایی کنگره آمریکا، دستور بایگانی نمودن پرونده نسل کشی و محکومیت دولت عثمانی را صادر می نماید.

ــــ جرج بوش بر خلاف وعده های قبل از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، در آوریل سال 2002م با حذف واژۀ “نسل کشی” از نطق خود، آن را قتل زمان جنگ و نابودی ساکنان می نامد.

ولی در سال 2002م فیلم (آرارات) با وجود تهدیدهای شدید و مخالفت دولت ترکیه در فستیوال کان فرانسه غوغا برپا می کند.

برنشتاین مدیر کمپانی سینمایی میرامَکس کانادا در شب نخست نمایش فیلم آرارات در آن جشنواره، به صراحت اعلام می دارد که همه فشارهای سیاسی و اقتصادی دولت ترکیه را به جان خریده و فیلمش را در آمریکا و سایر نقاط جهان برپرده سینما خواهد برد.

و این چنین است که فیلم آتوم  اِگویان کارگردان کانادایی، خط پیروزی بر انکار قرن را آغاز می کند.

آتوم  اِگویان کارگردان کانادایی

اِگویان می گوید: بسیارند کسانی که از من می پرسند که ارمنی ملت است یا مذهب؟! و یا در سال 1915م در ترکیه چه گذشت؟ و یا اینکه پس از گذشت 85 سال آیا نباید این “داستان” را به فراموشی سپرد؟

اِگویان اثر خود را خاص دوستان غیرارمنی و آنهایی که طالب صلح و حقیقت هستند به وجود آورده است.

نقد فیلم آرارات  را با هنرآفرینی بازیگرانی چون شارل آزناوور و کریستوفر پلامر به فستیوال ها و منتقدان ذیصلاح گذارده و تأکید را بر شجاعت مؤسسه سینمایی میرامَکس، ایمان به رسالت کارگردان و بازتاب جهانی این واقعه هنری ــــ سیاسی و اجتماعی می نهیم.

فیلم اِگویان قبل از اینکه به بازسازی واقعه نسل کشی سال 1915م بپردازد به آثار اجتماعی آن نزد نسل های بعدی و انعکاس سیاسی یاد نسل کشی در سیاست های جهانی می پردازد.

هنوز فیلمبرداری آغاز نشده بود که ارسال نامه های تهدیدآمیز آغاز گردید و اِگویان را زمانی که از اطاعت از رهبر جامعه ترک کانادا در تغییر سناریو سر باز زد، “فروشنده تنفر” نامیدند.

پس از حضور در جشنواره سینمایی تورنتو و کان، مسئولان فستیوال فیلم نیویورک، تحت فشار سیاستمداران اسراییل و دولتمردان آمریکایی هوادار ترکیه، نمایش فیلم آرارات را در جشنواره خود منع نمودند، ولی آتوم اِگویان با حمایت کمپانی فیلم کانادایی فیلمش را برپرده سینمای کشورها برده و پس از کانادا، فرانسه، روسیه و ارمنستان مجوز پخش آن را در کالیفرنیا و نیویورک به دست آوردند.

اِگویان از زبان ارمنیان می گوید که: ما از ترک ها متنفر نیستیم، ما از انکار نفرت داریم، انکاری که درهمان قرن بیستم الگو و شاید که باعث نسل کشی های هیتلر و بوسنی شد.

اِگویان با شکافتن چندگانگی های تفکر اجتماعی حاصل از مسخ عمدی تاریخ، انکار و نیز بازی های سیاسی نشأت گرفته از مادی گرایی، الزام و اجبار به جوابگویی را مطرح می کند.

اقوام کُرد که در واقعه 1915م به همراه زندانیان رها شده ترک، دستور و تصمیم حکام عثمانی به نسل کشی را به اجرا در آورده بودند، فقط چند دهه پس از جنایت خود قربانی دولت جنایتکار دیگری می شوند. صِرب ها که طی پنج قرن اشغال سرزمینشان توسط دولت عثمانی خشونت و خونخواری را اجباراً از اساتید خود آموخته بودند، دست به قتل عام وحشیانه مردم بوسنی می زنند. جِنین و رام الله شاهد وحشیانه ترین خودکامگی ها می شوند و رسانه ها هر روز و هر  ساعت خبری از خونریزی و خونخواهی می آورند.

و همه درس تاریخ را فراموش می کنند، چرا که انکار و تشویق به فراموشی را از ابتدای قرن، سلاح خودکامگان قرار داده اند.

آنچه را که فیلم “آرارات” بیان نمی کند، حقیقت تلخ دیگری است که منشأ در نسل کشی سال 1915م و آوارگی ناشی از آن دارد، واقعیتی که در موجودیت و هویت خود اِگویان ها نهفته است.

اِگویان خود برخاسته از خانواده ارمنی در کشور مصر زاده شده و در کانادا فعالیت آغاز نموده است، شارل آزناوور هنرپیشه ارمنی الاصل فیلم ” آرارات” هنرش را درکشور فرانسه بارور نموده، خانجیان در نقش زن اول فیلم از لبنان برخاسته و به همراه خانواده اش به کانادا مهاجرت نموده و در غربتی دیگر سکنی گزیده است…

و بدینسان فرزندان و نوادگان بازماندگان نسل کشی با یاد و تصویری گنگ از مام وطن در غربت قاره ای دیگر به دنیا آمده و در گوشه ای دورتر زندگی کرده در جستجوی هویت خود هستند.

نسل کشی سفید در ادامه نسل کشی سرخ 1915م …

طرح سؤال در مورد انکار قرن توسط اِگویان ها باعث می شود که عظمت انکار سیاسی به طور اعم و انکار دولت ترکیه در مقام سردمدار مسخ  تاریخ آشکارتر و ضرورت پاسخگویی امروزی تر شود.

فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 21
سال ششم | پاییز 1381 | 152 صفحه
در این شماره می خوانید:

هنر خلاقیت آنتوان سوروگین

نویسنده: ایوت تاجاریان/ ترجمه: ماریا آیوازیان مقدمه سدۀ نوزدهم دوران پایه گذاری علوم نوین به شمار می آید. در ردۀ این علوم شگفت انگیز می توان از انسان شناسی، روان شناسی،...

سرژ آواکیان، نقاش و طراح گرافیک

سرژ آواکیان در سال 1345 تحصیلات  خود را در  رشتۀ  نقاشی  و طراحی گرافیک در آکادمی هنرهای زیبای کریدون لندن [2] به پایان  برد و با موفقیت  در کنکور  SIADبه عنوان اولین...

نگاهی کوتاه به زندگی نامه و شیوه های کار استاد لئونی تاشچیان

نویسنده: آرزو چهارلنگی خانواده  تاشچیان مگردیچ تاشچیان، پدر لئونی تاشچیان در مصر متولد شد. پدر مگردیچ  تاجر الماس بود و چون  در تجارت  ورشکسته شد، به همراه خانواده اش...

نقّاش موج دریاها به اقیانوس آرامش پیوست، یادی از هاروطیون میناسیان نقاش ارمنی ایرانی

نویسنده: واراند هنرمندانی وجود دارند که به رغم داشتن ذوق و نبوغی سرشار و هنری والا نمی توانند با لایه های درونی جامعه ای که درآن زندگی می کنند، ارتباط برقرار کنند و در...

گروه عکاسان ارمنی

نویسنده: رافی آوانسیان تاریخچه گروه عکاسان ارمنی، در مرداد ماه سال 1374 به  دنبال یک نمایشگاه گروهی بنیانگذاری شد. مسئولیت این نمایشگاه به عهده عضو کنونی گروه، رافی...

آنانیا شیراگاتسی

ترجمه:زهرا محمدرحیمی اشاره زهرا محمدرحیمی در سال1349 در تهران متولد شد. تحصیلات ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان را در تهران به پایان برد. وی تحصیلات دانشگاهی را در رشته...

انکار قرن

نویسنده: رافی آراکلیانس ــــ امپراتوری عثمانی اولین نسل کشی قرن بیستم را در سال 1915 میلادی در سرزمین اجدادی ارمنیان به اجرا درمی آورد. ــــ جنگ جهانی اول  وقایع پیش از...

جستاری در سی و پنج جشنواره ورزشی

نویسنده: وارطان داودیان بازی های  ورزشی  سالانه  ارمنیان  کشور که  هر سال  در اواخر شهریور ماه  در ورزشگاه  آرارات  تهران  برگزار می گردد، در واقع  جشنوارۀ  ورزشی ...

حضور ارامنه ایران در مسابقات المپیک

نویسنده: میکائیل اسپیریان/ ترجمه: آناهید هوسپیان در ردیف  کشورهای  دنیای  قدیم، کشور ایران  به جهت  دارا بودن  برخی از بازی های  ورزشی، ترتیب  دادن  مسابقات  در رشته...

آشنایی با بنیاد پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان ایران

نویسنده: لیا خاچیکیان تجربه های دوران کودکی نقش به سزایی در زندگی دارد. زیرا نخستین تجارب  از دنیای پیرامون متعلق به همین دوران است. اطراف کودک، جهان ناشناخته و...

واهه آرمن، شاعر و مترجم ایرانی ارمنی

به  پینه  دوزی  که  پروازش  را در انتظارم... واهه  آرمن نخستین  شعر هنگام  غروب شاعر غربی کنار دریا نشست آخرین  شعرش  را از جیب  درآورد مچاله  کرد و به  دریا انداخت در...