نویسنده: مینا رحمتی

کتاب شاهین سرکیسیان، بنیانگذار تئاتر نوین ایران دارای چهار بخش است. بخش نخست به سیری کوتاه در تاریخچهٔ تئاتر نوین ایران، سالشمار زندگی سرکیسیان و گزیده ای از فهرست نمایش نامه هایی که او ترجمه کرده می پردازد. در بخش دوم، عقاید شاگردان و همکاران گذشتهٔ سرکیسیان و بزرگان کنونی عرصهٔ تئاتر گنجانده شده است. سومین بخش کتاب، به گفت وگوها، یادداشت ها، طرح ها، نامه ها و نوشته ها و نیز ترجمه ای از سرکیسیان اختصاص دارد. بخش چهارم نیز مربوط می شود به یادداشت ها، شعرها و یادبودنامه هایی که پس از مرگ سرکیسیان دربارهٔ او نوشته شده است.

کتاب در پی آن است تا از خلال مقالات، گفت وگوها و یادداشت های خصوصی سرکیسیان، شخصیت وی را به خواننده بشناساند؛ شخصیت هنری و نیز شخصیت خصوصی وی را، که به هیچ روی از شخصیت هنری اش جدا نبود. از نکات مثبت کتاب پرهیز از هرگونه مبهم گویی است. کتاب به گونه ای شفاف حتی به حاشیه های زندگی سرکیسیان نیز پرداخته و راز زندگی غریبانهٔ او را بر ملا ساخته برای مثال داستان رد صلاحیت او به منزلهٔ کارگردانی لایق برای کار بر روی نمایش نامهٔ روزنهٔ آبی تا حد زیادی روشن کنندهٔ شخصیت اوست که بی هیچ مقابله به مثلی خود را از عرصه بیرون می کشد و به قول رادی که می گفت باید قالتاق و زرنگ بود نمی تواند تن به چنین خصوصیاتی دهد.

علاوه بر اینها، کتاب تلاشی است در جهت نگارش مختصر تاریخ تئاتر ایران و به قول روزنامه نگاری[1] خواندن این کتاب خواننده را متوجه این موضوع می کند که تئاتر ایران از دههٔ سی تا کنون حداقل در یک نکته دچار تغییر نشده است و آن اینکه فضای این تئاتر بداخلاق و پرحاشیه است. این فضا می داند که چگونه عاشقانش را نادیده بگیرد.

جمشید لایق از شاگردان خلف سرکیسیان سال ها پس از فوت او به یاد استادش به جمع آوری تمامی مدارک و اسناد مربوط به استاد پرداخت و با وجدانی شریف، که میراثی از خود سرکیسیان برای شاگردانش بود، به نوشتن این کتاب روی آورد. او در این کتاب از هرگونه خودسانسوری می پرهیزد و هر آنچه را در ذهن و در دست دارد بر روی دایره می ریزد تا حقیقت را بیان و حق مطلب را در مورد استادش ادا کند. لذا، این کتاب می تواند به تصویرسازی شـفاهـی از سرکیـسیان برای نسلی بـپـردازد که اگرچه در عرصهٔ تئاتر به سر می برند از ریشه های آن بی خبرند.

همچنین کتاب نقش مهم سرکیسیان را در پی ریزی تئاتر ملی نشان می دهد که اگرچه تئاتر اروپای آن روز را مد نظر داشت و به شاگردانش آموزش می داد نقش بسیار مهمی نیز در پی ریزی تئاتر ملی ایران داشت و گروه هنر ملی نتیجه و ثمرهٔ همین دیدگاه اوست.

سخن آخر اینکه این کتاب آگاهی دهنده ای برای وجدان شریف شاهین سرکیسیان است که اگرچه در زمان حیاتش مورد غفلت واقع شده بود بعد از مرگش همچون ماهی از پشت ابر سربرآورد.

پی نوشت:

1- شرق، سال سوم، شماۀ 781.

فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 38
سال دهم | زمستان 1385 | 152 صفحه
در این شماره می خوانید:

آوتیک ایساهاکیان

نویسنده: ادوارد هاروتونیان آوتیک ایساهاکیان، شاعر، نویسنده، فعال سیاسی و اجتماعی و عضو فرهنگستان علوم ارمنستان شوروی، در الکساندراپُل (گیومری کنونی) در ارمنستان به دنیا...

پلی به پهنای تاریخ

نویسنده: سیدحسین طباطبایی ((پلی به پهنای تاریخ)) سیدحسین طباطبایی حاوی خاطرات مبسوط همراهی وی با گروه شرکت کننده در دومین همایش پل فرهنگی ـ ادبی ایران ـ ارمنستان است....

هنر آوانس در ترجمه و تدوین سفرنامه برادران شرلی

نویسنده: احمد شعبانی مقدمه هر چند سفرنامهٔ برادران شرلی، که در زمان شاه عباس کبیر به ایران آمد، این توفیق و نیک بختی را یافت که در عهد ناصرالدین شاه به دست یکی از...

آناهیتا (ناهید) در اساطیر ایران

نویسنده: دکتر فریده معتکف در ایران باستان، احترام به عناصر اربعه ـ خاک، هوا، آتش و آب ـ از اصول اعتقادی ایرانیان بود و حتی، ایزدانی را خاص و موکل این عناصر می دانستند....

ارمنیان و تئاتر رشت

نویسنده: ایساک یونانسیان استان گیلان از دیرباز به لحاظ مزایای ویژه اش به هند ایران و از دیگر لحاظ به مظهر کمال و جمال و طراوت و زیبایی توصیف شده است و به علت دارا بودن...

نگاهی به تئاتر ارمنیان ایران

نویسنده: ژیلبرت مشکنبریانس تاریخ برگزاری اولین نمایش ها در ارمنستان به دوران پیش از میلاد مسیح باز می گردد. پلوتارکوس، تاریخ نویس یونانی، روایت می کند پادشاه ارمنستان،...

آرمانگرایی در انزوا

نویسنده: غلامحسین دولت آبادی نزدیک به چهل سال است که از مرگ شاهین سرکیسیان می گذرد اما هنوز هم دربارهٔ او بحث و گفت وگو می شود و از دستاوردهایش در تئاتر معاصر ایران سخن...

گروه تئاتر آرمن

نویسنده: گابریل تیکیدچیان آنچه می خوانید گزارش گونه ای است از آغاز تا پایان کار یک گروه کوچک تئاتری ارمنی و مروری است بر احوال اعضای گروه که کار هنری خود را با شور و...

پیرامون کتاب شاهین سرکیسیان، بنیانگذار تئاتر نوین ایران

نویسنده: مینا رحمتی کتاب شاهین سرکیسیان، بنیانگذار تئاتر نوین ایران دارای چهار بخش است. بخش نخست به سیری کوتاه در تاریخچهٔ تئاتر نوین ایران، سالشمار زندگی سرکیسیان و...

سرکیسیان و واگنر

نویسنده: لیدا بربریان هر چند شاهین سرکیسیان را به حق به منزلهٔ بنیانگذار تئاتر نوین ایران می شناسند اما او در عین حال مترجم، مقاله نویس و منتقد هم بود و شناخت قابل...

پدر تئاتر نوین ایران

نویسنده: زاوان قوکاسیان نوشته ای برای جمشید لایق انتشار کتاب شاهین سرکیسیان، بنیانگذار تئاتر نوین ایران، به کوشش جمشید لایق، شایستهٔ ستایشی مضاعف است. یکی به دلیل عشق...

سفر شاهین سرکیسیان، بنیانگذار تئاتر نوین ایران

نویسنده: علی اکبر علیراد فقط یک اتفاق باعث شد تا ویراستار کتاب شاهین سرکیسیان، بنیانگذار تئاتر نوین ایران شوم. در نگاه اول، آنچه در کتاب مجذوبم کرد نه خاطرات این و آن...

بزرگ مرد تئاتر ایران

نویسنده: جمشید لایق امروز کمتر انسانی پیدا می شود که زندگی خصوصی و کارش آمیختهٔ هم باشند چنان که رسیدگی به یکی مستلزم فراغت از دیگری نباشد. برای سرکیسیان تئاترجدای از...

شاهین سرکیسیان

نویسنده: آربی آوانسیان از روزی که تئاتر ایران شاهین سرکیسیان را از دست داد نزدیک به چهل سال می گذرد... زمان عملکرد دو گانه دارد، هم مخرب و هم سازنده. این خود حقیقتی است...

سرکیسیان و هنر او

نویسنده: میشا هایراپطیان شاهین سرکیسیان از بنیانگذاران تئاتر ملی ایران است. او با فکری پویا و بینش و برداشتی علمی و همخوان با معیارهای تئاتر نوین جهانی به عرصهٔ تئاتر...

مراسم معرفی کتاب شاهین سرکیسیان، بنیانگذار تئاتر نوین ایران و قدردانی از نویسندگان آن

نویسنده: آرتویت زهرابیان چه بسیارند انسان های وارسته ای که تمام زندگی خود را بدون هیچ چشم داشتی وقف هنر کرده اند و تاریخ آنها را به دست فراموشی سپرده است اما هنر اصیل...