نویسنده: واراند

شاعر، نویسنده و اندیشمند پرمایه ارمنی، هاروت گوستاندیان، در  1288ش/ 1909م در خانواده ای اصیل، در ‏بوشهر، چشم به جهان گشود.‏ زبان پارسی و ارمنی را در زادگاهش و بیشتر، نزد مادرش فراگرفت که اهل ‏مطالعه  بود.‏ در اوان جوانی، برای ادامه تحصیل به بمبئی رفت و از کالج انگلیسی آن ‏شهر فارغ التحصیل شد.‏ ‏سپس،به ایتالیا و بریتانیا رفت اما از 1926م/ 1306ش ساکن فرانسه ‏شد و بیشتر سال های عمرش را در ‏دهکده ای کوچک برفراز تپه  ای نزدیک آب های نیلگون دریای مدیترانه گذراند که شاید بی شباهت به کرانه ‏های دریای زادگاهش نبود.

هاروت گوستاندیان

شخصیت هنری گوستاندیان به شعرای ‏بزرگ مشرق زمین شباهت داشت: عزلت نشینی، خلوت گزینی، ‏زندگی در کلبـه ای روستایـی و درویش ‏مآبی. او باجـه ای کوچک داشت و از راه فـروش زیورآلات ساده  امرار ‏معـاش می کرد. گزیده گویی ، وسواس بسیار در انتخاب واژه ها و مطالعه بسیار و ‏ژرف به زبان های مادری، ‏فارسی، هندی، انگلیسی، فرانسوی و لاتین از دیگر خصوصیات این هنرمند بود. می گویند یک بارفقط برای یک ‏واژه اشتباه یک کتاب را دوباره چاپ ‏کرد.‏

روش زنـدگی اش چـنان بـود کـه از مـردم دوری می جست ودوست نداشت خود را به دیگران ‏تحمیل کند، گزیده حرف می زد و از خودنمایی اکراه داشت، جهان درونش بسیار بزرگ بود. به طبیعت عشق ‏می ورزید و به همین دلیل ، به فلسفه نیز گرایش داشت. در یکی از اندک مصاحبه هایش،که در روزنامه ‏ارمنی زبان هاراچ در پاریس منتشر شد، گفته بود: ‏

‏« تنها شعر راستین و اندیشه شاعرانه فلسفه است . ‏من در زمینه فکر و زبان علمی استعدادی ندارم. برایم غریب ‏است. چیزی مانند زبان ‏چینی است. علم همیشه برایم چیزی سطحی بوده است.  آن معادن مملو از گنج درون هر ‏انسان ‏ارزش بیشتری دارند، معادن گنجی که علم قادر به کندوکاوشان نبوده و نیست.‏علم تجربه است، اما شعر ‏جهان درونی است!‏».‏

آثار گوستاندیان در چهار نشریه معروف ارمنیان در پاریس منتشر می شد. همچنین، دارای دو مجموعـه ‏شعر به نام های حـکمت روزها ‏‏(1935م)و با سرایش ها ( 1974م) است. او با اشعار کم شمار و ‏نثر برترش یکی از ‏ماندگارترین چهره های نسل خویش بود و به جرئت می توان گفت کم ‏شناخته شده ترینشان ، هنرمند و ‏اندیشمند برگزیده ای که از ساحل نیلگون ‏بوشهر برخاست و در  1979م/ 1358ش، در کنار آب های ‏مدیترانه چشم از جهان فروبست. یاد و خاطره اش همواره گرامی باد.‏

در بـرابـر آرامـگاه شاعـر

هاروت گوستاندیان

ترجمه واراند

می بارد باران بسان سیلانی شعر،

بیهوده می کوبد دریچه آرامگاهت را،

امیدی دارم، شاید بشنوی

پس آمده ام ساکت، و با شور دل!‏

‏استاد، این منم، منی بی نشان،

روحم را داده به یک ورق از دیوان شعرت.‏

تو که خفته ای، برخیز و ببین:‏

من جان یافته از شعر تو هستم، واپسین شعرت!‏

باران می ریزد بر گونه هایم،

باران است آیا یا اشک حزین؟

باران یا سرشک چه فرقی دارد؟

مرگ است نهفته به زیر سنگ مزارت اینک،

سنگی بس سنگین!‏

استاد، این منم، منی، بی نشان

بی نام و غریب

آمده ام تا با گِل سیاه، تندیست سازم.‏

آه، من بی خوابم، اما تو خفته، خسبیده ای تو

دگرگون سازم شاید بخت تو:‏

آمده ام تا جاویدان کنم، استاد، یاد تو…‏

نـور ببـارد

واراند

به یاد و خاطره شاعر گوستاندیان

نور خورشید فام بتابد

میان شاخه های درختان و کوخ های سرایندگان

نور نیلگون کف گونه بتابد

بر والا جایگاه ‏

تمامی آنانی که ‏

با می ناب

سرمایشِ سرد سقوطِ

رؤیاها را ‏

سر کشیدند

و با گرمی، نظر دوختند

به روزنه،

پنجره ای که باز می شد

رو به آفتاب،

نوری تازه!‏

نور بتابد، نوری تازه و لغزنده

بر ریشه های خشکیده و شکننده.‏

بر نسیم های وزنده

در میان بیشه ها

بیشه های عصرگاهی و تارشونده…‏

ببارد نور،

و می بارد

بر دیده تو.‏

بیننده!‏

فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 86 

سال بیست و دوم  | زمستان 1397 | 196 صفحه
در این شماره می خوانید:

نگاهی به تاریخ شهر اجمیادزین

نویسنده: شاهن هوسپيان شهر اجميادزين(1)، ‏ که نام اصلي آن واقارشاباد(2) است، در 16 کيلومتري غرب ايروان واقع شده است. از آنجايي که مقر ‏رهبري ديني ارمنيان در اجميادزين...

ملاحظاتی بر متن تاریخ قوُند و روایت های آن(1)

نویسنده:آرپي مانوکيان در سال 575م، پيمان صلحي ميان پادشاهي ساساني و امپراتوري بيزانس منعقد شد. ليکن، از آنجايي که در مفاد آن اشاره اي به نواحي شرقي ‏سرزمين ارمنستان و...

انکار نژادکشی ارمنیان شرم آور است،گفت و گو با عایشه گونایسو، اندیشمند ترک

نویسنده:گريگور قضاريان اشاره               عايشه گونايسو(1) از فعالان حقـوق بشر در ترکيه و از بنيان گذاران کميسيون ضدنژادپرستي و تبعيض نژادي در انجمن حقوق بشر ترکيه...

مروری بر زندگی مارتیک دِر آوانسیان پـدر ارتـوپـدی فنـی ایـران

نویسنده:آرميک نيکوقوسيان اشاره در 24 تير 1388ش، هواپيماي توپولف تي يو 154 شرکت هواپيمايي کاسپين، با پرواز شمارة 7908، رأس سـاعت‏‏ 11:33 با 153 سرنشين و پانزده خدمة...

رونمایی از کتاب های تاریخ جمهوری ارمنستان (جلد1 و 2)، عملیات نِمِسیس و در سرزمین اشک و خون ‏

روابط عمومی موسسه ترجمه و تحقیق هور در13 اسفنـد1397ش، مراسم رونمايـي از سـه کتـاب تاريـخ جمهـوري ارمنستان (جـلد1و2)، عـمليات نِمِسيـس و در سرزميـن اشک و خـون در سالن...

یادی از شاعران، نویسندگان و مترجـمان ایرانـی ارمنـی

روابط عمومی موسسه ترجمه و تحقیق هور دوشنـبه، 24دي1397ش، مراسمـي با عنـوان يادي از شاعران، نويسندگان و مترجمان ايراني ارمنـي با ‏همـکاري مؤسسـة ترجمه و تحقيق هـور و...

چشمان پاتریشیا

دکتر قوام الدين رضوي زاده من هيچ قصد ندارم با اين داستان عقايدي را به شما تحميل کنم بلکه تنها سعي مي کنم که بازگو کنندة سخنان ‏دختري باشم که اين داستان را براي من شرح...

هاروت گـوستانـدیان شاعری به غربت همیشگی رفته از کـرانـه بوشـهـر

نویسنده: واراند شاعر، نويسنده و انديشمند پرماية ارمني، هاروت گوستانديان، در  1288ش/ 1909م در خانواده اي اصيل، در ‏بوشهر، چشم به جهان گشود.‏ زبان پارسي و ارمني را در...

اشعــاری از هـوهانـس تومانیـان

ترجمه: اميک آلکساندری اميک آلکساندری، مترجمی در مسير شناساندن فرهنگ دو ملت ‏ گارون سرکسيان اميک آلکساندری در 1344ش در تهران زاده شد. تحصيلات متوسطه را در مدرسة ارمنيان...

مطالعه نقش های دیواری کلیسای تاریخی هفتوان سلماس(بخش دوم)‏(1)

نویسندگان: بهروز خان محمدی(2) /  هومن بخشايی(3) شهرستان سلماس، از شهرهاي به نسبت پرجمعيت آذربايجان غربي است که در شمال اروميه و جنوب خوي قرار گرفته است. در اين...

دکتر وارطان گرگوریان از تبـریـز تا نیـویـورک

نویسنده: ادوارد هاروطونیانس کودکي و نوجوانی دکتر وارطان گـرگوريان(1)، تاريـخ نگار، استاد دانشگاه، فعـال برجـستة مـديريتي، رئيس وقـت کتابخانـة عمومـي نيويـورک و دانشگاه...