نویسنده: آحمد آلتان / ترجمه: آرمینه آراکلیان

همه در مقابل تلویزیون ها منتظر نتیجۀ بازی هستند. تیم ملی فوتبال ترکیه میزبان تیم ملی ارمنستان است.چه می گذرد؟

یکی از کمیسیون های فرعی کنگرۀ ایالات متحدۀ امریکا عنوان بحث انگیز نژادکشی ارمنیان را به رأی گذاشته است. ما 22 به 23 باخته ایم و سراسیمه سربه دیوار می کوبیم.

سخنرانی ها، بررسی شواهد، مرور تاریخ و بحث های داغ در کنگرۀ امریکا از آن سوی و سؤالات مختلف از داووداُقلو،[3] وزیر امور خارجۀ ترکیه، از این سو.

آیا ترکیه اعتراض خواهد کرد؟ آیا روابط دیپلماتیک بین ترکیه و امریکا تیره خواهد شد؟ آیا امریکا اینجرلیک،[4] پایگاه سوق الجیشی خود در جنوب شرقی ترکیه، را بر خواهد چید؟

در میان آن همه هیاهو، آنچه چشمگیرتر از همه است نظر سخنوری است که گفته ترکیه دیگر کشوری نیست که بتوان آن را به این سادگی ها تحقیر کرد.

آیا مفهوم تحقیر و تحقیر شدن را می دانید؟

وقتی کمیسیونی از کنگرۀ امریکا سرنوشت نژادکشی را به رأی می گذارد ما دیگر تحقیر شده ایم. تحقیر آن است که میلیون ها انسان نفس هایشان را در سینه حبس کنند و پای گزارش زنده لحظه به لحظه منتظر نتیجۀ شمارش آرای کمیسیونی آن چنانی باشند. تحقیر را زمانی احساس می کنی که شکست را به خاطر رأی یک نفر می پذیری. احساس حقارت می کنی وقتی که محکومیت هویت و شخصیت ملی خودت را در بند نظر یک کمیسیون غریبه می بینی. خود را تحقیر شده می بینی وقتی که ناخن هایت را از فرط اضطراب می جوی تا سخنگوی مجلسی دیگر در کشوری دیگر، در آن سوی اقیانوس ها وضعیت برائت یا محکومیت دولتت را به قضاوت گذارد.

ترکیه از آنجا تحقیر نشده است که چرا آن کمیسیون با اختلاف یک رأی کشتار ارمنیان را “نژاد کشی” نامید. ترکیه تحقیر شده است چون نمی تواند با تاریخ خود رو به رو شود. ترکیه تحقیر شده است وقتی که حل مشکلش را در دستان کشور دیگری می بیند. ترکیه تحقیر شده است آن زمان که از ترس عریان شدن سیاهی تاریخش سراسیمه به دنبال سرپوش گذاردن بر آن است.

همشهری ترک من، اگر خود را تحقیر شده دیدی، بهتر است نگاهی به خودت و آنچه که مخفی کرده ای بیندازی. چگونه است که مسئلۀ نژادکشی ارمنیان در ترکیه به جای طرح در مجلس جمهوری ترکیه، موضوع بحث مجالس و کنگرۀ کشورهای فرانسه و سوئیس قرار گرفته است؟ چرا ما در ترکیه نمی توانیم در مورد مسئله ای که به یک رأی آن هم به نازکی یک موی بستگی دارد صادقانه گفت و گو کنیم.

اگر نمی توانی مسئله خود را خودت حل کنی، مستحق تحقیر شدن هستی. اگر در مورد مشکلی که برایت تبدیل به غولی سیاسی شده است سکوت اختیار می کنی، مستحق حقارت هستی.

نژادکشی در عرف بین المللی عنوانی است قانونمند. همۀ جهانیان قتل عام شماری از ارمنیان را، که از پس شمارش آن بر نمی آییم، نژادکشی می دانند. قتل عام ارمنیان به دست ترک های جوان حزب اتحاد و ترقی با تعریف قانونی نژادکشیکاملاً مطابقت دارد.

این عنوان برای ترک ها و ارمنیان تبدیل به مسئله ای حیاتی شده است. ترک ها اصرار دارند که نژادکشی اتفاق نیفتاده و ارمنیان هر کسی را که آن را انکار کند دروغگو می نامند. هر یک هزینۀ سنگینی را متحمل شده و می شوند تا درستی دیدگاه خود را بباورانند و در حالی که همین مناظرۀ ملت ها واژۀ نژادکشی را در جایگاهی خاص متجلی کرده است، ما هنوز از صحبت در مورد آن واهمه داریم. واقعاً چه تعداد از ارمنیان ساکن ترکیۀ عثمانی به دست ترک های جوان حزب اتحاد و ترقی کشته شده اند؟

ما ادعا می کنیم که ارمنیان نابود شدند چون در هنگام جنگ جهانی اول در جبهه های شرقی به نیروهای ما حمله کردند. بسیار خوب. پس چرا ارمنیانی که در نقاط دیگر آناتولی می زیستند جا به جا و قتل عام شدند؟ گروه های یاغی ارمنی در شرق آناتولی سر به قیام گذاشته بودند گناه دیگر هم نژادان آنها در سایر نقاط ترکیه چه بود؟ آیا می توان کسی را به خاطر تعلق نژادی اش کشت؟ کشتن کسی به اتهام تعلق به نژادی خاص و نه به خاطر جرایم دیگر را چه می نامید؟ این کشتار است و اگر صادقانه صحبت کنیم کشتار صدها هزار نفر از یک گروه نژادی، صرفاً به خاطر همین نسبت چیزی جز نژادکشی نمی تواند باشد.

ترک های جوان با شقاوتی غیر قابل تصور دست به کشتار ارمنیان زدند. چرا از آدم کش ها دفاع می کنیم؟ چرا آن را حتی به قیمت تحقیر شدن سرپوش می گذاریم. دستان هر قوم به خون آغشته است و تاریخ هر ملتی شاهد جنایات و خونریزی هایی بوده. نمی توانیم از آن بگریزیم ولی می توانیم با آن رو به رو شویم، حقیقت را بشکافیم و از آن بهره بریم. حدأقل موفق خواهیم شد با محکوم کردن جنایت بانیان ترکیه نوین دست از سرپوش گذاردن بر سر دادخواهی دنیا برداریم.

بحث داغ واژۀ نژادکشی را کناری بگذاریم و به پرسش و پاسخ ساده ای بپردازیم. چگونه شد که که در کتاب های درسی تاریخ ما کوچک ترین اشاره ای به واقعۀ مرگ صدها هزار نفر از شهروندان امپراتوری ترکیه به میان نیامده است؟ شاید همین یک مورد شک بر انگیز انگیزه ای کافی برای یافتن حقیقت باشد.

مسلماً تحقیر خواهی شد، اگر شجاعت رو به رو شدن با وقایع 95 سال پیش را نداشته باشی. شایستۀ تحقیر هستی، اگر با سرپوش گذاردن بر تاریخ صد سال پیش خود بر تن هفتاد میلیون شهروند ترکیۀ کنونی، در برابر چشمان جهانیان، لباس دروغگویی بپوشانی.

هیچ کس کسی را که از رو به رو شدن با تاریخ خود واهمه ندارد تحقیر نخواهد کرد. همشهری ترک من، اگر خود را تحقیر شده دیدی، بهتر است نگاهی به خودت و آنچه که مخفی کرده ای بیندازی.

پی نوشت ها:

1ـ  آحمد آلتان، (( نژاد کشی)) ( Genocide) ، طاراف ( Taraf )، 6 ، مارس، 2010.

Ahmet Altan.((Soykirim)) , Taraf, [on-line], Available: http:// www.taraf.com.tr [6 March.2010].

Ahmet Altan 2ـ روزنامه نگار دگراندیش ترک. آلتان در 1995 به دلیل نوشتن مقاله ای به عنوان (( آتاکرد)) و نمایش چهره ای دیگر از تاریخ نوین ترکیه از روزنامۀ ملیت (Melliet) اخراج شد. او این مقاله را با نام اصلی (( وای! برادرم)) (Oh My Brother)، در 16 سپتامبر 2008م، در روزنامۀ طاراف به چاپ رساند و بر اساس مادۀ 301 قانون اساسی ترکیه، که به کار بردن واژۀ نژادکشی را خیانت می شمارد، به دادگاه احضار شد.

Davitoglu 3ـ وزیر امور خارجه ترکیه (از 2009م تاکنون).

Incirlik 4ـ پایگاه هوایی مشترک ترکیه و آمریکا در جنوب شرقی ترکیه با بیش از پنج هزار نفر از افراد نیروی هوایی امریکا.

فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 51
سال چهاردهم | بهار 1389 | 200 صفحه
در این شماره می خوانید:

ارمنی تباران استانبول

نویسنده: آرپی مانوکیان نوشتار حاضر نگاهی بسیار اجمالی به سرگذشت و حیات ارمنیان ساکن استانبول دارد. جامعۀ ارمنیان استانبول درطی تاریخ مهاجرت و سکونت خود به این شهر از...

دادگاه ناتمام

نویسنده: گریگور قضاریان اشاره جنگ جهانی اول تحولات و تغییرات عظیمی در بسیاری از کشورهای دنیا پدید آورد از جمله، امپراتوری مضمحل عثمانی که با پایان جنگ شاهد تغییرات...

تاریخ،فراموشی و انکار

نویسنده: دکتر نادر انتخابی (( دو امکان بیشتر نبود، یا آنها ترکان را از پهنۀ زمین محو می‌کردند یا خود به دست ترکان نابود می‌شدند. در انتخاب جای تردید نبود. عِرقِ ترکی‌ام...

سوقومون تهلریان

نویسنده: آرمیک نیکوقوسیان در 30 اکتبر 1918م، جنگ اول جهانی با پیروزی متفقین به پایان رسید و دولت ترکیۀ عثمانی به منزلۀ متحد آلمان نازی اقدام به امضای معاهدۀ آتش بس...

نشستی دوستانه با تانر آکچام

نویسنده: گریگور قضاریان اشاره دکتر تانر آکچام در 1953م در شهر آرداهان ترکیه به دنیا آمد. تحصیلات اولیۀ دانشگاهی را در دانشگاه فنی خاورمیانه، آنکارا، در رشتۀ اقتصاد به...

تغییر و تحریف اسامی مکان های ارمنی و ارمنستان

نویسنده: دکتر ادوارد دانییلیان / ترجمه: ژیلبرت مشکنبریانس در جهان بینی و نگرش ملی ارمنیان اسامی مکان ها به منزلۀ مجموعه ای به هم پیوسته از نظر طبیعی و جغرافیایی ارزشی...

کودکستان ها در ارمنستان غربی

نویسنده: آنوشیک ملکیان در قرن نوزدهم میلادی، با تصویب قانون اساسی در ترکیۀ عثمانی(1863م)،[1] ارمنیان ارمنستان غربی،[2] با وجود ممنوعیت ها و محدودیت های بی شمار، در صدد...

آرمین وگنر

نویسنده: ادوارد هاروتونیان در مجتمع یادبود قتل عام ارمنیان، در ایروان، سمت چپ خیابانی که به این بنا منتهی می شود، دیواری سنگی بنا شده به درازای حدود صد متر که بر روی آن...

رونمایی کتاب اقدام شرم آور

نویسنده: استینه جان درمیان اشاره دکتر تانر آکچام،[1] نامی آشنا برای ارمنیان جهان است، تاریخ دان و جامعه شناس ترک تباری که با شجاعت کشتار ارمنیان را در 1915م، به دست...

گزارش مراسم یادبود نود و پنجمین سالگرد نژادکشی ارمنیان

نویسنده: کارینه داودیان 24 آوریل، سالروز گرامیداشت اولین نژادکشی قرن بیستم است، فاجعه ای كه لكه ای ننگین بر تاریخ بشریت حك كرد. ارمنیان هر ساله، به منظور گرامیداشت یاد...

سیاه برگی دیگر

نویسنده: سدیک داویدیان نام کتاب: دو ملت نزدیک و دو همسایۀ دور نویسنده: هراند دینک مترجم: مگردیچ سومونجیان انتشارات لوساگن، ایروان، 2009 اشاره سدیك داویدیان در تهران...

نامه سرگشاده تانر آکچام به سران وقت ترکیه

نویسنده: تانر آکچام /  ترجمه: استینه جان درمیان آقایان، شمایی که توانسته اید سلطۀ بی چون و چرای ارتش را بر سیاست از بین ببرید. شمایی که موفق شده اید قدرت مطلق نظامیان...

نژادکشی ارمنیان و انعکاس آن در روزنامه های وقت جهان

نویسنده: کاتیام م.پلتکیان / ترجمه: رافی آراکلیانس نژاد كشی واژۀ Genocide را رافائل لمکین،[2] حقوقدان لهستانی، براساس آنچه در دهه های نخستین قرن بیستم بر ارمنیان گذشت و...

نژادکشی

نویسنده: آحمد آلتان / ترجمه: آرمینه آراکلیان همه در مقابل تلویزیون ها منتظر نتیجۀ بازی هستند. تیم ملی فوتبال تركیه میزبان تیم ملی ارمنستان است.چه می گذرد؟ یكی از...

تنش و برخورد عواطف در نشست ترک ها و ارمنیان در دانشگاه هاروارد

نویسنده: دافنه آبیل / ترجمه: آرمینه آراکلیان در تالار تسای[2] دانشگاه هاروارد،[3] در شب دوشنبه، 16 نوامبر 2009م، اتفاقی بی سابقه به وقوع پیوست. حدود دویست نفر ، که در...