نویسنده: ادوارد هاروتونیان

سیلوا کابودیکیان

سیلوا کابودیکیان، بانوی کهنسال شعر و ادب ارمنی، در سال1919 م در ایروان به دنیا آمد. در سال1941 م دورهٔ دانشکدهٔ زبان و ادبیا ت ارمنی دانشگاه ایروان را به پایان رسانید و در سال های1949 ـ 1950م دورهٔ عالی انستیتوی ادبیات ماکسیم گورکی را در مسکو گذراند.

نخستین شعر او در چهارده سالگی به چاپ رسید و در مدتی کوتاه، و هنوز در جامهٔ دانش آموزی، در سراسر شوروی به شهرت رسید. اشعار او به بسیاری از زبان های ملل اتحاد شوروی و شماری از زبان های اروپایی ترجمه شده است.

نثر کابودیکیان نیز مانند شعر او شیوا و گیراست و در آن اغلب به نگارش یادداشت های سفر به کشورهای مختلف و مسایل اجتماعی پرداخته است. کابودیکیان در کار ترجمه آثار فراوانی از خود به یادگار گذاشته و اشعار بسیاری را از شاعران ملل مختلف، از زبان روسی به شعر ارمنی برگردانده است. همچنین بیش از یکصد رباعی از شاعران متقدم پارسی گوی را، از ترجمهٔ تحت اللفظی از زبان فارسی، به شعر ارمنی درآورده که در مجموعه ای به نام رشتهٔ مروارید درج شده است.

سیلوا کابودیکیان در آذرماه سال1375 ش به ایران آمد و در انجمن های ارمنیان، در تهران، اصفهان و شیراز به سخنرانی و شعرخوانی پرداخت. در مدت اقامت وی در تهران، شصتمین سال فعالیت ادبی او، در انجمن ارمنیان چهارمحال برگزار شد.

کابودیکیان که از فعالان اجتماعی ارمنستان است، هم اکنون در ایروان سکونت دارد و در هشتاد و ششمین سال عمر، با نگارش اشعار و مقالات و شرکت در مجامع مختلف حضوری فعال دارد.

دو قطعه از اشعار سیلوا کابودیکیان، که در حال و هوای سال های نخست پس از فروپاشی اتحاد شوروی سروده شده اند و یادگار زمستان های سرد و بی نور و گرمایش و تأثرات ناشی ازآن دوران هستند، از مجموعه ای به نام بحران (ایروان1994م) برگزیده شده اند که برگردان فارسی آنها در اینجا میآید. در بسیاری از اشعار این مجموعه، تألمات روانی وتلاطم های اجتماعی آن سال های گذر، بازتاب یافته است.

ترجمهٔ اشعار: ادوارد هاروتونیان

رؤیای استقلال

پنهان ز ما تو زیسته ای در کنار ما

ای چشم آتشین بلندآشیان، عقاب!

ما را اگر که بال و پری بود از تو بود،

رؤیای ما همیشه به بیداری و به خواب.

تا شاهد نشستن تو بر زمین شویم

عمری به انتظار به راهت نشسته ایم،

شایستهٔ فرود تو یک قلهٔ بلند

یا صخره ای سترگ و سرافراز جسته ایم.

اما تو را به خاک فکندند ناکسان

از بس که تیر بر تن و بال و پرت زدند

با بانگ ‹‹زنده باد›› به تیرافکنان تو

پیرامُنت به هلهله و رقص آمدند.

اکنون شکسته بال به خاک اوفتاده ای

چشمت به التماس ترحم به آن و این

پرواز پرغرور تو در یادها هنوز،

افسرده دل به حسرت پرواز بر زمین.

وین سان به مرز زندگی و مرگ مانده ای

زان بانگ و های و هوی نباشد دگر نشان،

مردم، خموش می گذرند از کنار تو،

دیگر کسی نمی نگرد سوی آسمان.

ایروان25 /04/1992

در دوردست ها

پاسی ز شب گذشته و دیری است بهر خواب

خاموش کرده ام به اتاقم چراغ را

اما درون بستر نرم و اتاق گرم

خوابم نمی برد، خوابم نمی برد.

…آنجا کنون نه فصل زمستان، که فاجعه است

آنجا مصیبتی است که نامش هنوز نیست،

یک نیم زندگی، که نه مرگ و نه زندگی است،

خوابم نمی برد، خوابم نمی برد.

پاهای خیس کودک قنداق کرده را

سرما کبود کرده و یارای گریه نیست،

بی نان شب گرسنه، چه بسیار مانده اند،

خوابم نمی برد، خوابم نمی برد.

بیمار پیر دیده فرو بسته و طبیب

با پای خسته می سپرد ره، به نیمراه،

شمع فسرده بازپسین قطره اش بسوخت،

خوابم نمی برد، خوابم نمی برد.

در کوه و روستا همه ویرانه ماند و بس،

آنجا نبرد پرخطر مرگ و زندگی است،

امشب کدام کودک و زن بی پنه شدند؟

خوابم نمی برد، خوابم نمی برد.

در چشم من چو بستر گسترده ای است برف،

در احتضار، خفته، گران مایه ای در آن،

دنیا به خواب رفته و خاموش و سرگران،

خوابم نمی برد، خوابم نمی برد.

پرِدِل­کینو03 /01/1993

فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 30
سال هشتم | زمستان 1383 | 136 صفحه
در این شماره می خوانید:

نقش اندیشمندان ارمنی در آشنایی ایرانیان با اندیشه مدرن (بخش دوم)

نویسنده: محمدحسین خسروپناه مُبلغان سوسیال دموکراسی در سال های آغازین سدهٔ بیستم میلادی، چندین محفل و گروه سوسیال دموکرات در شهرهای تبریز، تهران و رشت تشکیل شد. در بین...

آیین های کلیسا

نویسنده:  اسقف اعظم آرداک مانوکیان/ ترجمه: میشا هایراپطیان کلمهٔ آیین در زبان ارمنی به معنای ‹‹راز›› نیز می آید و مفهوم دینی آن عبارت است از دریافت ندیده ها و یا نشان...

آرگام آیوازیان، پژوهشگر نستوه سرزمین ممنوع

نویسنده: ادوارد هاروتونیان سال1383 ش (2004م) چهارصدمین سال مهاجرت اجباری ارمنیان مناطق شمالی رود ارس به نواحی مرکزی ایران است؛ مردم بی دفاعی که به زور شمشیر، ناگزیر شهر...

سومه نزد ارمنیان

نویسنده: روبرت پطروسیان / ترجمه: علیرضا سلیمانزاده سومه ایزد، گیاه، و نوشیدنی نشاط آوری بوده که تقریباً در 120 سرود از 1028 سرود ریگ ودای هندی (متعلق به اواسط هزارهٔ...

طرح فرهنگی «گل» در فرهنگ ایران و ژاپن

نویسنده: سهیلا شهشهانی انسان شناسی رشته ای است که به زندگی روزمرهٔ انسان ها می پردازد. وسعت موضوعی موجب شده انسان شناسان در قالب نظریه هایی که هر دوره بدانها رسیده اند،...

میلاد زرتشت و تاریخ ایران باستان

نویسنده: رسول ضیایی تاریخ زندگانی زرتشت، تاریخ پادشاهان اساطیری ایران و بستگی های این دو با یکدیگر معمایی است که شاید هرگز نتوان پاسخی روشن و قطعی برای آن یافت؛ نگارنده...

جلفای اصفهان از صفویه تا قاجاریه

نویسنده: شهرام امیری تاریخ عبارت است از شناخت عرف و عادات، جنگ ها، پیروزی ها، آشفتگی ها، دگرگونی ها، و در یک کلام، بررسی آنچه بشر در طی قرون متمادی اندیشیده است. ما در...

سیلوا کابودیکیان

نویسنده: ادوارد هاروتونیان سیلوا کابودیکیان، بانوی کهنسال شعر و ادب ارمنی، در سال1919 م در ایروان به دنیا آمد. در سال1941 م دورهٔ دانشکدهٔ زبان و ادبیا ت ارمنی دانشگاه...

هامو ساهیان

نویسنده: تیگران بوغوسیان هامایاگ گریگوریان متخلص به هامو ساهیان[1] در سال1914م در دهکدهٔ لُر از منطقهٔ سیسیان ارمنستان متولد شد. وی پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی برای...

واهان دریان

نویسنده: تیگران بوغوسیان چهرهٔ تابناک و بی همتای شعر غنایی ارمنستان و به حق بزرگ ترین شاعر لیریک ارمنی معاصر، واهان دریان[1] در سال1885 م در گنجه، از روستاهای گرجستان،...