نویسنده:گریگور قضاریان


فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 95

پس از حدود سه ربع قرن عکاسی، سفر به چهار گوشه جهان، کسب نشان‌های جهانی و کشوری بی‌شمار برای خدمات فرهنگی، قرار گرفتن در شمار هفت عکاس برتر جهان، گرفتن عکس‌های نمادین از شخصیت‌هایی چون ایندیرا گاندی، وینستون چرچیل، سوفیا لورن، بریژیت باردو، سالوادور دالی، پیکاسو و … خود را هنرمند نمی‌داند.

گریگور قضاریان در کنار آرا گیولِر

آرا گیولِر با نام اصلی مگردیچ آرا دردریان(1)، این اسطوره عکاسی خبری ارمنی‌تبار، را در کافه‌اش به همین نام در طبقهپایین استودیو اش در محله بِی‌اوغلوی استانبول رو‌به‌روی قدیمی‌ترین دبیرستان ترکیه، دبیرستان گالاتاسرای، در 2015م، ملاقات کردم.

بیشتر مواقع در کافه‌اش می نشیند و با روی گشاده خوشامدگوی تمام هنرمندان، عکاسان و علاقه‌مندانی است که از چهار گوشه جهان برای دیدنش به این کافه می‌آیند.

پیر مردی 87 ساله است با شخصیتی محکم، پرانرژی و شوخ‌طبع که با شور و حرارت درباره خاطرات و تجربیات حرفه‌ای‌اش صحبت می‌کند. از سهیم کردن دیگران در دانسته‌هایش و انتقال دانش و تجربیاتش لذت می‌برد. شیوه صحبتش همانند عکس‌هایش صریح، عمیق، با صداقت، خاطره‌انگیز و تأثیر‌گذار است. تاریخ‌نگاری است که تاریخ را با دوربین می‌نویسد و جملات و کلمات را با عکس‌هایش بیان می‌کند. به قول خودش با عکس لحظه‌ها ابدی می‌شوند.

او می‌گوید:«دوست ندارم به من بگویند هنرمند. من عکاس هم نیستم. من عکاس خبری هستم، فوتو ژورنالیست. تفاوت هست بین هنرمند و عکاس و عکاس خبری. کار من سفر کردن و مشاهده کردن است. شاید برخی مواقع، هنر واقعیت را ترسیم نکند. شاید، دروغ هم بگوید ولی عکاسی انعکاس واقعیت‌هاست. برای همین هم، عکاسی خبری را انتخاب کردم. با عکس پیام‌های بیشتری را می‌توان انتقال داد تا با متن نوشته. من تاریخ را ثبت می‌کنم و کار هنری انجام نمی‌دهم. مستند‌سازی می‌کنم.از هنر مهم‌تر تاریخ است و این کاری است که عکاس خبری انجام می‌دهد، ثبت تاریخ. دنیا را گشتم تا تاریخ دنیا را ثبت کنم».

گیولِر از سفیران فرهنگی ارمنی‌تبار ترکیه است که نقشی بسزا در به اشتراک گذاشتن ارزش‌های ترکی با افکار عمومی جهان داشته.

سال‌ها پیش، زمانی که اینترنت و شبکه‌های اجتماعی وجود نداشت، شهر محل زندگی‌اش، یعنی استانبول، را با عکس‌هایش به جهانیان شناساند و زندگی در استانبول را در دهه‌های50، 60 و 70 سده بیستم میلادی ثبت کرد. برای این خلاقیت، مردم ترکیه لقب «چشم استانبول» را به او دادند. در این باره می‌گوید:

«به من لقب چشم استانبول را داده‌اند ولی ما عکاسان خبری چشم دنیا هستیم، ثبت‌کنندگان تاریخ بصری جهان امروز» .

عکس‌هایش را، که بیشترشان در کتاب‌ها چاپ شده و جلوی میزش است، نشان می‌دهد. برخی هم، روی در و دیوار کافه آویزان است. می‌گوید:

«چیزی را که می‌بینی و می‌خواهی از آن عکس بگیری باید درک کنی، آن را بفهمی. فقط، داشتن چشم کافی نیست. باید حس کنی و روح داشته باشی و آن را انتقال بدهی.شهرها از انسان‌ها و یادمان‌های ساخته دست آنها تشکیل شده، بین دو غایت فقر و شکوه، قدرت و ناتوانی. این مفاهیم دوگانه در زندگی در کنار هم وجود دارند، همانند سفید و سیاه. عکاس باید بتواند این دوگانگی را ترسیم کند و چگونگی کنار هم قرار گرفتن آنها را نشان دهد. با دیدن مناظر زیبا به وجد نمی‌آیم. بدون حضور انسان، از صحنه‌ای عکس نمی‌گیرم. با نور معمولی هم، عکس نمی‌گیرم یا قبل و بعد از غروب خورشید یا بلافاصله بعد از طلوع آفتاب».

شاید، حضور انسان و سیاه و سفید بودن بیشتر عکس‌هایش از این فلسفه نشئت می‌گیرد. برای نشان دادن این دو‌گانگی، جهان‌بینی‌اش را این گونه با عکس‌هایش نمایش می‌دهد.

تمایل ندارد درباره مباحث مربوط به قومیت صحبت کند.

«هویت قومی تأثیری بر من ندارد. من ترک نیستم. ارمنی نیستم. ژاپنی نیستم. من شهروند جهان هستم. اهل استانبولم ولی متعلق به جهان هستم. من به بشریت تعلق دارم و انسان برای من مهم است».

 پی‌نوشت:

  1. Mıgırdiç [Mgrdich] Ara Derderyan

فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 95

سال بیست و پنج | بهار 1400 | 236 صفحه
در این شماره می خوانید:

سلمـا کویومـجـیان و خانـه مـوزۀ مقـدم

سلما کويومجيان، اولين زن باستان‌شناس ايران و عروس ارمنی احتساب‌الملک نویسنده : گريگور  قضاريان فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 95 سخن اول ميدان و خيابان امام خميني (ميدان...

مـوزۀ مـردمشناسـی ارمنیان جلفای اصفهان

ريما سيمونيان ـ اوهانيان و کارين درمارديروسيان / ترجمۀ آرگين آبنوسيان فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 95 موزة  برتر در ارديبهشت1400ش، کميتة ملي موزه‌ها (ايکوم ايران)...

نگاهی به گنجینۀ موسیقی ارمنیان جلفای نو اصفهان(1)

نویسنده: زويا خاچاطور فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 95 جلفاي اصفهان، محور توسعة گردشگري شهري  اصفهان، استانِ گنبدهاي فيروزه‌اي، ديواره‌‌نگاره‌هاي اسليمي، پل‌هاي معروف و...

چـهار نسـل خانـدان سحـاب بیـش از یـک سـده در خـدمت دانش جغرافیا و نقشه نگاری ایران(1)

نویسنده: رافي آراکليانس فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 95 « در دنياي طب، سياست و روحانيت، بودند دودمان‌هايي که نسل‌هايشان يکي پس از ديگري کمر به خدمت جامعه بستند، ولي...

نقشۀ بزرگ جهان به خط و زبان ارمنی

نویسنده: محمدرضا سحاب(1) فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 95 سال‌ها پيش تصويري از يک نقشة کهن از جهان به زبان ارمني توسط دوستي به دستم رسيد. با پرس و جوي زياد دانستم که اصل...

آناتولی کجاست؟

نویسنده: روبن گاليچيان (قاليچيان) / ترجمۀ رافی آراکليانس فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 95 امپراتوري روم در 395م دو پاره شد. بخش شرقي امپراتوري با نام بيزانس، بيزانتيوم يا...

کاوشهای باستانشناسی در تیگراناکرت قره باغ

نویسنده: شاهن هوسپيان فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 95 خاندان آرداشسيان از سال 189 ق‌م تا نيمة اول سدة يکم ميلادي بر ارمنستان حکومت کرد. از ميان پادشاهان اين خاندان،...

جهانبینی آرا گیولِر از درون دوربین عکاسی

نویسنده: دکتر  ايوت تجريان/ ترجمۀ آرا اُوانسيان فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 95 ديباچه «من هميشه دنبال خوشبختي دويده‌ام ولي نتوانستنم به آن دست يابم. براي من خوشبختي آن...

مـن آرا گـیولِـر هستـم

نویسنده: سوفيا هاکوبيان/ ترجمۀ آرا اُوانسيان فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 95 سرانجام آب راه خود را پيدا کرد ... کافه آرا، معتبرترين و محبوب‌ترين پاتوق شهر هزار سالة...

در کنار «چشم استانبول»

نویسنده:گريگور قضاريان فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 95 پس از حدود سه ربع قرن عکاسي، سفر به چهار گوشة جهان، کسب نشان‌هاي جهاني و کشوري بي‌شمار براي خدمات فرهنگي، قرار...

معـرفـی کتـاب ارمنستان در نقشه های تاریخی جهان

نویسنده: روبن گاليچيان (قاليچيان) فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 95 نويسنده: روبن گاليچيان (قاليچيان)               مترجم: آرمنوش آراکليان مشخصات نشر: تهران، مؤسسة...

روایت زندگی

نویسنده: سمانه پور بهلول فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 95 شرق: کتاب آدام، نخستين اثر مستقل هاکوپ کاراپِنتـس (شاعر، داستـان‌نويس و روزنامـه‌نگار ارمنـي) در ايران، اول آذر...