نویسنده: وارطان داودیان

بازی های  ورزشی  سالانه  ارمنیان  کشور که  هر سال  در اواخر شهریور ماه  در ورزشگاه  آرارات  تهران  برگزار می گردد، در واقع  جشنوارۀ  ورزشی  سالانه ای  است  که  در آن  اتحاد و وفاق  ملی  در جهت  تأمین  سلامت  جامعه، رسیدن  به  کمال  انسانیت  و ایجاد فضای  آرام  و سالم  ورزشی، فرهنگی  و اجتماعی  تجلی  می یابد.

اندیشۀ  برگزاری  این گونه  مسابقات  ورزشی  زمانی  از سوی  باشگاه  فرهنگی  و ورزشی  ارمنیان  آرارات  مطرح  شد که  ورزش  ارمنیان  به  ویژه  فوتبال، کشتی، وزنه برداری، بسکتبال، والیبال  و … در اوج  شکوفایی  خود بودند و مسئله  حرفه ای  شدن  ورزش،  موجودیت  باشگاه ها و تیم های  معتبر اما در عین  حال  کم  بضاعت  از نظر مالی  را شدیداً مورد تهدید قرار می داد.

از سال 1964م ( 1343ش)، احتمالاً به خاطر تشویق ورزشکاران  به  قهرمانی، غیرت  و جوانمردی  و احترام  به  پیراهن  ورزشی  و حفظ  هویت  فرهنگی  و نیز آشنایی  هرچه  بیشتر جوامع  گوناگون  ارمنیان  کشور با توانایی های  ورزشی  و فرهنگی  یکدیگر، به  شکل گیری  بازی های  ورزشی  نمود یافت  و رقابت های  ورزشی  و عِرق  تیمی  سبب  کمرنگ  شدن  پدیدۀ  خطرناک  حرفه ای  شدن  ورزش  در آن  زمان  گردید.

با وجودی که  مسئله  حرفه ای  شدن  ورزش از سال های 1352 به  بعد شکل  خشن تری  به  خود گرفت،  اما آرارات  از قبل  در اندیشۀ  مواجهه  با امواج  این  پدیده  فرو رفت، گذشته  از این  مسئله،  این  باشگاه  افتخارآفرین  و کهنسال  با دیرینه ای  درخشان  در عرصۀ  ورزش  ایران  از نخستین  و مظلوم ترین  قربانیان  حرفه ای  شدن  ورزش  گردید و امروز نیز با مشکلات  بسیار ناشی  از این  پدیده  به سختی  دست  و پنجه  نرم  می کند.

با توجه  به  این  موضوع  که  سی وپنجمین  دورۀ بازی های ورزشی  ارمنیان کشور، نام تجلیل از برگزارکنندگان  سی و پنج  دوره و بنیانگذاران  این  جشنواره  بزرگ  سالانۀ  ورزشی را به خود گرفت، نظری  اجمالی  به  تاریخچه  مختصر این  مسابقات می افکنیم.

در تاریخی که  ذکر شد(1343)، یعنی  سی وهشت  سال  قبل  هیئت  ورزشی  وقت  باشگاه  آرارات  به  منظور رشد و ارتقای کیفی  ورزش  و تحکیم  روابط  و مناسبات  دوستانه  و روحیه  ورزشی، با حداقل  امکانات  و مکانی  بسیار تنگ  و نامناسب  این  بازی ها را آغاز کرد. کمبود امکانات  و تعداد اندک  شرکت کنندگان  اولین  دوره  نه  تنها برگزارکنندگان  را ناامید نکرد، بلکه  عزم  آنان  را برای  مهیاسازی  امکانات  و در هرچه  بهتر برگزار کردن  مسابقات  راسخ تر نمود.

نخستین  دوره  بازی های  ورزشی  ارمنیان  ایران  که  المپیک  ارمنیان  ایران  نیز نام  گرفت، در سال 1343 و با حضور 210 ورزشکار در محوطه  کوچک  باشگاه  آرارات  در خیابان  جمهوری  اسلامی  فعلی، کوچه  نوبهار برگزار گردید، اما رشد کمّی  شرکت کنندگان  در دوره های  بعد و افزودن  رشته های  بیشتر ورزشی  در این  مسابقات  نشان  دهندۀ  موفقیت  برگزارکنندگان  اولین  دوره  و رضایت خاطر شرکت کنندگان  آن بود. از آن  تاریخ  به  بعد، ورزشکاران  دیگر انجمن ها و باشگاه های  ورزشی  ارمنیان تهران  و نیز شهرستان های  تبریز، ارومیه، رشت، اصفهان، شیراز، گرگان، اهواز و آبادان  و همچنین  گروه های  آزاد ورزشی  به  این  مسابقات  راه  یافتند.

در ابتدا مسابقات  در محوطه  کوچک  باشگاه  آرارات  نوبهار انجام  می شدند، ولی  مسابقات  شنا و دو و میدانی  در ورزشگاه  شیرودی  (امجدیه  سابق) برگزار می گردید.

از سال 1975م (1354ش) که  کار بنای  ورزشگاه  آرارات  در منطقه  ونک  تهران  به  اتمام  رسید، همۀ  رشته های  ورزشی  از جمله  شنا و دو و میدانی  در این  ورزشگاه  جدیدالتأسیس  بین  ورزشکاران  تیم های  مختلف  مورد آزمون  قرار گرفت. در واقع  پس  از ده  دوره  برگزاری  مسابقات  المپیک ارمنیان، یازدهمین  دوره  آن، با حضور شرکت کنندگانی  بیشتر و تماشاگران  مشتاق  در شهریور ماه  آن  سال  در میدان  ورزشی  کنونی  برگزار شد که  همچنان  در همان  مکان  ادامه  دارد.

دهمین  دوره  این  مسابقات  که  آخرین  آن  در محوطه  قدیمی  محسوب  می شد، با حضور 750 ورزشکار از 8 شهرستان  و 7 باشگاه  ورزشی  تهرانی  در شهریور ماه  سال 1353  در نوبهار برگزار گردید.

در مورد ورزشگاه  جدیدالتأسیس  باید متذکر شد که  کار پاکسازی  محوطه  و حصارکشی  ابتدایی  آن  توسط  جوانان  ارمنی  تهران  که  از گوشه  و کنار شهر به  دشواری  خود را به  آنجا می رساندند، داوطلبانه  و بدون  دریافت  هیچ  دستمزدی  انجام  می شد و ارمنیانی که  دارای  استطاعت  مالی  بودند در ساخت  و به  پایان  رساندن  ساختمان  و کلیه  امکانات  موجود در ورزشگاه  سهم  عمده ای  را بر عهده داشتند.

بدین ترتیب، یازدهمین  دوره  این  بازی ها به خاطر برگزار شدن  آن  در ورزشگاه  جدید بسیار خاطره انگیز و دلنشین  بود.

این  بازی ها، در سال های 1978م و 1981م به دلیل  تقارن  با ایام  انقلاب  اسلامی  و سپس  جنگ  تحمیلی  برگزار نگردیدند،  ولی  پانزدهمین  دوره  آن  پس  از یک  سال  وقفه  با حضور 1400 ورزشکار از نقاط  مختلف  کشور برگزار شد.

بیست وچهارمین  دوره  بازی ها نقطه  عطفی  در تاریخ 38  ساله  مسابقات  ورزشی  ارمنیان  ایران  به شمار می آید، زیرا در آن، علاوه  بر ورزشکاران  ارمنی  ایرانی، ورزشکاران  و قهرمانان   ورزشی جمهوری ارمنستان،     لبنان   و  سوریه نیز در مسابقات  حضوری چشمگیر داشتند.

اما شکوه  و جلوه  ویژه  بازی های  ورزشی  المپیک  ارمنیان در سی و یکمین  دوره  آن با حضور ریاست  محترم  جمهوری  اسلامی  ایران  جناب  آقای  سید محمد خاتمی  تجلی  یافت، زیرا در طول 38  سال  گذشته  گرچه  مقامات  برجسته  مملکتی  در مراسم  گشایش  بازی ها شرکت  می کردند، اما اولین  بار بود که  آیین  افتتاحیه  این  بازی ها با حضور عالی ترین  مقام  اجرایی  کشور صورت  می پذیرفت، به  ویژه  اینکه  وارطان  اُسکانیان  وزیر امور خارجه  جمهوری  ارمنستان  نیز که  برای  دیداری  کاری  در ایران  به  سر می برد، جزو میهمانان  رسمی  و ورزشکاران  جمهوری  ارمنستان  نیز از شرکت کنندگان  در مسابقات  بودند.

اوج  این  شکوه  در سخنان  رئیس  جمهوری  نهفته  بود. ایشان  در جایی  از سخنان  خود گفتند: «… من  آن  زمان  می توانم  به  این  نظام  و جامعه  و به  مسلمان  بودن  خود و حاکمیت  اسلامی  ببالم  که  در آن  انسان  محترم  شمرده  شود و نه  تنها انسان  مسلمان…» و این  کلام  آقای  خاتمی حاضرین  در ورزشگاه  را به  وجد آورد که  «… ما ایرانیان  در تمامی  طول  تاریخ  خود تجربیات  فراوانی  در زمینه  کنار هم  زیستن، در کنار هم  بودن، همجوار بودن، همدیگر را دوست  داشتن، با یکدیگر نگران  شدن  و با هم  کار کردن  را داریم.»

آقای  خاتمی  رئیس  جمهور در ادامه  اظهار داشتند. «… خوشبختانه  ارمنیان  همچون  دیگر عرصه ها، در زمینه   ورزش  هم  سرچشمۀ  برکت  برای  میهنمان  بوده اند و موجب  غنا و برکت  آن  شده اند. یکی  از مهم ترین  عوامل  فعال  ورزش  کشورمان،  ارمنیان و در میان  خوبان  دیگر باشگاه  آرارات  بوده  است  که  در زمینه های  گوناگون  صدها قهرمان  به  این  میهن  و این  ملت  تقدیم  نموده  است. ما همواره  در صدر جداول  و مراتب  ورزشی  و ملی  کشورمان  چهره های  خوشایند و درخشان  ارمنیان  قهرمان  را می بینیم. همان گونه  که  در عرصه های  هنر، اندیشه، فرهنگ  و صنعت  نیز شاهد تلاش شما عزیزان هستیم.»

آقای  خاتمی  رئیس  جمهور در سخنانی  که  در آیین  گشایش  سی و یکمین  دوره  بازی های  ورزشی  ارمنیان  در ورزشگاه  آرارات ( 30سپتامبر1998م ) ایراد فرمودند، از آشنایی  خود با باشگاه  آرارات  که  به  دوران  نوجوانی ایشان بازمی گردد، سخن گفتند و ابراز تأسف  نمودند که  تیم  افتخارآفرین  فوتبال  آرارات  از دو سال  قبل  سیر نزولی  طی  کرده و ابراز امیدواری  کردند که  با یاری  دولت  و سازمان  تربیت  بدنی،  آرارات  بتواند دوباره  به  روزهای  اوج  خود باز گردد.

***

بازی های  ورزشی  سالانه  ارمنیان  ایران  از چهاردهمین  دوره  به  بعد، هر سال  با نام  یکی  از ناموران  ورزش  و فرهنگ  ارمنیان کشور مزین  شده  و به  آن  تقدیم  شده اند. به این ترتیب، که  این  بازی ها در سال 1977م (چهاردهمین  دوره) به  ورزشکار کوهنورد نامی  ارمنی  مرحوم  فلیکس  مناساکانیان، 1979م آرمیک  آقابکیان، 1980م متفکر، اندیشمند و خادم  فرهنگ  و ورزش  کشور مرحوم  هارپیک  تامرازیان، 1982م متفکر بزرگ  ارمنی  ایران  مرحوم  آندره  دراوهانیان  (آموریان)، 1983م پنج  شهید ارمنی، 1985م چهلمین  سالگرد تأسیس  باشگاه  آرارات، 1987م به  یاد شهدای  ارمنی  جنگ  تحمیلی، 1988م به  یاد شهدا و آزادگان  ارمنی  جنگ  تحمیلی، 1989م به  یاد بیست و پنجمین  سالگرد تأسیس  باشگاه  فرهنگی ــــ  ورزشی  ارمنیان  «سیپان»، 1990م به  یاد قربانیان  زمین  لرزۀ  رودبار و قزوین، 1991م به  یاد دهمین  سال  تأسیس  باشگاه  ورزشی ــــ فرهنگی «نائیری»، 1993م به یاد دهمین سال تأسیس باشگاه ورزشی ــــ فرهنگی  «سارداراباد»، 1994م به  یاد پنجاهمین  سالگرد بنیانگذاری  باشگاه  ورزشی ــــ فرهنگی  آرارات، 1995م به  یاد متفکر ارمنی  ایرانی و از خادمین  باشگاه  آرارات  مرحوم  سامول  ساروخانیان، 1996م به  یاد نویسنده  شهیر و اندیشمند خادم  مرحوم  هاکوپ  گارابنتس، 1997م به  یاد سی امین  دوره  بازی های  المپیک  ارمنیان  ایران، 1999م به  یاد پنجاه و پنجمین  سالگرد تأسیس  آرارات  و بیست و پنجمین  سالگرد افتتاح  ورزشگاه  آرارات، 2000م به  یاد یکهزار و هفتصدمین  سال  پذیرش  رسمی  مسیحیت  نزد ارمنیان، 2001م به  یاد پنجاه سالگی انجمن  پیشاهنگی باشگاه  آرارات  و بالاخره 2002م (1381) به  یاد سی وپنجمن  سال  برگزاری  این  مسابقات  تقدیم  شده  بود.

***

بازی های  ورزشی  سالانه  ارمنیان  در حقیقت  بزرگ ترین  اجتماع  ورزشی  ــــ  فرهنگی  ارمنیان  ایران  است  که  در آن  ورزشکاران  علاوه  بر آشنایی  به  ویژگی های  ورزشی، فرهنگی  و اخلاقی  یکدیگر، سعی  در پیشی گرفتن  در مکارم  اخلاقی، خاصه اخلاق  ورزشی و وفاق  ملی  برای  خدمت  به  میهن  خود ایران  می کنند.

اما آنچه  همچنان  باقی  است، مشکلات  مالی  آرارات  و دیگر انجمن های  ورزشی  و فرهنگی  ارمنیان  کشور است  که  بی تردید، بدون  حمایت  مالی  دولت  قادر به  ادامه  حیات  نخواهند بود.


فصلنامه فرهنگی پیمان شماره 21
سال ششم | پاییز 1381 | 152 صفحه
در این شماره می خوانید:

هنر خلاقیت آنتوان سوروگین

نویسنده: ایوت تاجاریان/ ترجمه: ماریا آیوازیان مقدمه سدۀ نوزدهم دوران پایه گذاری علوم نوین به شمار می آید. در ردۀ این علوم شگفت انگیز می توان از انسان شناسی، روان شناسی،...

سرژ آواکیان، نقاش و طراح گرافیک

سرژ آواکیان در سال 1345 تحصیلات  خود را در  رشتۀ  نقاشی  و طراحی گرافیک در آکادمی هنرهای زیبای کریدون لندن [2] به پایان  برد و با موفقیت  در کنکور  SIADبه عنوان اولین...

نگاهی کوتاه به زندگی نامه و شیوه های کار استاد لئونی تاشچیان

نویسنده: آرزو چهارلنگی خانواده  تاشچیان مگردیچ تاشچیان، پدر لئونی تاشچیان در مصر متولد شد. پدر مگردیچ  تاجر الماس بود و چون  در تجارت  ورشکسته شد، به همراه خانواده اش...

نقّاش موج دریاها به اقیانوس آرامش پیوست، یادی از هاروطیون میناسیان نقاش ارمنی ایرانی

نویسنده: واراند هنرمندانی وجود دارند که به رغم داشتن ذوق و نبوغی سرشار و هنری والا نمی توانند با لایه های درونی جامعه ای که درآن زندگی می کنند، ارتباط برقرار کنند و در...

گروه عکاسان ارمنی

نویسنده: رافی آوانسیان تاریخچه گروه عکاسان ارمنی، در مرداد ماه سال 1374 به  دنبال یک نمایشگاه گروهی بنیانگذاری شد. مسئولیت این نمایشگاه به عهده عضو کنونی گروه، رافی...

آنانیا شیراگاتسی

ترجمه:زهرا محمدرحیمی اشاره زهرا محمدرحیمی در سال1349 در تهران متولد شد. تحصیلات ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان را در تهران به پایان برد. وی تحصیلات دانشگاهی را در رشته...

انکار قرن

نویسنده: رافی آراکلیانس ــــ امپراتوری عثمانی اولین نسل کشی قرن بیستم را در سال 1915 میلادی در سرزمین اجدادی ارمنیان به اجرا درمی آورد. ــــ جنگ جهانی اول  وقایع پیش از...

جستاری در سی و پنج جشنواره ورزشی

نویسنده: وارطان داودیان بازی های  ورزشی  سالانه  ارمنیان  کشور که  هر سال  در اواخر شهریور ماه  در ورزشگاه  آرارات  تهران  برگزار می گردد، در واقع  جشنوارۀ  ورزشی ...

حضور ارامنه ایران در مسابقات المپیک

نویسنده: میکائیل اسپیریان/ ترجمه: آناهید هوسپیان در ردیف  کشورهای  دنیای  قدیم، کشور ایران  به جهت  دارا بودن  برخی از بازی های  ورزشی، ترتیب  دادن  مسابقات  در رشته...

آشنایی با بنیاد پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان ایران

نویسنده: لیا خاچیکیان تجربه های دوران کودکی نقش به سزایی در زندگی دارد. زیرا نخستین تجارب  از دنیای پیرامون متعلق به همین دوران است. اطراف کودک، جهان ناشناخته و...

واهه آرمن، شاعر و مترجم ایرانی ارمنی

به  پینه  دوزی  که  پروازش  را در انتظارم... واهه  آرمن نخستین  شعر هنگام  غروب شاعر غربی کنار دریا نشست آخرین  شعرش  را از جیب  درآورد مچاله  کرد و به  دریا انداخت در...