نشانی: تهران، خیابان استاد مطهری، خیابان فجر (جم سابق)، کوچه نظری، پلاک 4
کدپستی: 48161-15887
تلفن: 88814288
دورنگار: 88841448
پست الکترونیک:
info@paymanonline.com
نقل مطالب فصلنامۀ پیمان تنها پس از هماهنگی با مسئولان فصلنامه، با ذکر کامل منبع (به صورت لینک کامل و ذکر نام مؤلف) و بدون هرگونه دخل و تصرف میسر است.
فصلنامه فرهنگی پیمان - شماره 61 - سال شانزدهم - پاییز 1391

آنچه در این شماره می خوانید:
●  سرمقاله
●  ماتناداران و میراث خطی مورخان ارمنی
●  به مناسبت پانصدمین سال صنعت چاپ ارمنی
●  تاریخچۀ صنعت چاپ ارمنیان
●  تئودیک، (1873 ـ 1928م)، نخستین محقق در زمینۀ تاریخ صنعت چاپ ارمنی
●  تاریخ صنعت چاپ ارمنی در ایران (1640 ـ 1912م)
●  وُسکـان یـروانتسی
●  نگاهی به تاریخچـــۀ مطبوعات ارمنیان ایران
●  دکتر آلکساندر آتابگیان و دو ماهنامۀ هاماینک
●  نشریات ارمنی زبان در خدمت کودکان
●  مروری کوتاه بر تاریخچۀ سالنامه های ارمنی
●  گذر تاریخ با نائیری
●  دیاسپورا، کتاب، مهاجرت
●  برگی از زندگی من
●  گفت و گو با اومیت یاردم،سفیر جمهوری ترکیه در ایران
●  نگاهی به روابط عرب ها و ارمنیان از گذشته تا حال
●  نگاهی به زندگی و آثار علمی دکتر مگردیچ تومانیان
●  روبرت واهانیان، معمار و گیلان شناس
●  دوست من روبــرت واهانیان
●  سمبات دِرکیورقیان (1292ـ 1378ش)
●  زردآلویی ازبهشت، دودوك، جیوان گاسپاریان، حسین علیزاده و اِرتان تِكین به مناسبت هشتاد و پنجمین سالروز تولد جیوان گاسپاریان، موسیقی دان پرآوازۀ ارمنی
●  سکه های تیگران دوم
سرمقاله

به مناسبت هزار و ششصدمین سالگرد ابداع حروف ارمنی. آرام اول، جاثلیق اعظم، پیشوای دینی ارمنیان حوزۀ كیلیكیه، سال 2007م را سال زبان ارمنی نامید و اعلام کرد كه زبان ارمنی باید عامل پیوند ارمنیان پراكنده در سراسر جهان و آنانی باشد كه در سرزمین پدری سكنا دارند چرا كه در كنار ایمان و وطن این زبان واحد ارمنی بوده كه ضامن بقای نسل ها، معرف هویت قوم ارمن، تنها سلاح مقابله با دشمنان ملت ارمنی و شالودۀ حلقۀ اتحاد ارمنیان بوده است.
ماتناداران و میراث خطی مورخان ارمنی
نویسنده: آرپی مانوکیان

ماتناداران[2] در معنای لغوی به مجموعه ای اطلاق می شود که مکانی برای نگاهداری اسناد، متون خطی و کتا ب های دست نویس قدیمی یا چاپی است. این مجموعه، علاوه بر حفاظت از این متون، فعالیت های علمی دیگری از قبیل جمع آوری،ترمیم، طبقه بندی، تحقیق و نشر آنها را نیز برعهده دارد. [3]
موزۀ ماتناداران ایروان، که به نام سورپ مسروپ ماشتوتس[4] نام گذاری شده است، مجموعه ای غنی از متون خطی و دست نویس قدیمی را در قفسه های خود جای داده. اهمیت این متون از لحاظ قدمت و ارزش تاریخی به ....
به مناسبت پانصدمین سال صنعت چاپ ارمنی

جاثلیق اعظم آرام اول، رهبر حوزۀ دینی کیلیکیه، پس از نام گذاری سال های گذشته به نام موضوعات مختلف، سال2012م را نیز که مصادف است با پانصدمین سال صنعت چاپ ارمنی «سال کتاب ارمنی» نام گذاری کردند. فتوای مذهبی ایشان در خصوص «سال کتاب ارمنی» در روزهای 21 و 22 ژانویۀ 2012م در تمامی کلیساهای ارمنیان ایران طی مراسم همان روز به وسیلۀ عالی ترین مقام هر کلیسا و در حضور جمع کثیری از ارمنیان هر شهر قرائت شد. در این فتوا، آرام اول ضمن نام گذاری سال به «سال کتاب ارمنی» توجه همگان را به ارزش معنوی کتاب و اهمیت نقش آن در بهبود ...
تاریخچۀ صنعت چاپ ارمنیان
مترجم: آنوشیک ملکی

قدیمی ترین پیوند ارمنیان با صنعت چاپ به قرن چهاردهم میلادی و به زمانی بازمی گردد که ناخدای ارمنی اهل ونیز، آنتون هایکازون، به همراه مارکوپولو،پدراُدِریک و دیگران در «شبیخونی» که با هدف «رمزگشایی»چاپ کتاب های چینی، ترتیب داده شده بود شرکت کردند. اختراع گوتنبرگ در قرن پانزدهم میلادی تحولی عظیم در وضعیت اجتماعی و اقتصادی جهان پدید آورد. از ابداع چاپ تا 1500م به دوران گهواره و کتاب های چاپ شده در آن عصر به کتاب های گهواره ای معروف اند.
تئودیک، (1873 ـ 1928م)، نخستین محقق در زمینۀ تاریخ صنعت چاپ ارمنی
نویسنده: آناهید هوسپیان

تئودوروس لاپجینجیان (تئودیک) مؤلف، نویسنده و ناشری پرکار بود. او در 5 مارس 1873م، درمحلۀ اسکیوتاری قسطنطنیه (استانبول)، به دنیا آمد. تحصیلات خود را در شهر زادگاهش به پایان رساند و سپس فعالیت های ادبی خود را با چاپ مقالاتی انتقادی و اجتماعی در نشریات ارمنی زبان ترکیه از سال های پایانی 1890م آغاز کرد. از آن پس، تمامی سالیان عمر نه چندان طولانی این نویسندۀ پرکار صرف گردآوری و تألیف مجموعه هایی مختلف از زندگی اجتماعی، هنری، تاریخی، سیاسی و... ارمنیان ترکیه شد، مجموعه هایی که انتشار ...
تاریخ صنعت چاپ ارمنی در ایران (1640 ـ 1912م)
نویسنده: تئودیک
مترجم: آناهید هوسپیان

جلفای اصفهان
چاپخانۀ کلیسای وانک
جلفا شهرستانی است در مجاورت اصفهان، شهری که زمانی پایتخت ایران بوده است. در این شهرستان، ارمنیان دارای کلیسایی به نام سورپ آمناپرگیچ وانک[2] هستند. در دورۀ سلطنت شاه صفی، رهبر مذهبی ارمنیان جلفا، شخصی به نام اسقف خاچاطور کساراتسی[3] بود. وی تحصیلات عالی خود را در مدرسۀ عالی دینی و مذهبی منطقۀ سیونیک ارمنستان کسب کرده بود و به منزلۀ یکی از روحانیان تحصیل کرده و روشنفکر ....
وُسکـان یـروانتسی
نویسنده: هاسمیک خاچاطوریان

«چون کتاب عشق است عزیزم اما دشمنان ما آن را نفهمیدند»
وُسکان یرِوانتسی به خاطر آرمان والای خود با فدا کردن خوشبختی و عشق دوران جوانی، به منزلۀ مشعل دار خستگی ناپذیر هنر و صنعت چاپ، در دوران تاریکی و خفقان و سانسور با سپری کردن سال های پر از رنج و محنت و گذر از کورۀ برافروختۀ دشمنان، پرچم پرافتخار صنعت چاپ ارمنی را از غرب به شرق و از جلفای اصفهان تا هلند و آمستردام و سواحل بین النهرین به اهتزاز درآورد.
نگاهی به تاریخچـــۀ مطبوعات ارمنیان ایران
نویسنده: آرمن بیگلریان

تاریخچۀ نشریه ها و روزنامه های ارمنی زبان از شهر مدرس در هندوستان آغاز شده است. در نیمۀ دوم قرن هیجدهم میلادی، شمار قابل توجهی از ارمنیان در مدرس زندگی می کردند. آنها برای ادارۀ امور مذهبی خود به یک روحانی نیاز داشتند. بنابراین، با موافقت پیشوای دینی مستقر در جلفای اصفهان، کشیش هاروتیون شماوونیان[2] به مدرس اعزام شد. چندی بعد، به همت همین روحانی والامقام و فرهنگ دوست اهل شیراز نخستین نشریۀ ارمنی زبان به نام آزدارار[3] (خبررسان) در 16 اکتبر 1794م در مدرس به چاپ رسید.
دکتر آلکساندر آتابگیان و دو ماهنامۀ هاماینک
نویسنده: آرمن بیگلریان

دربارۀ نشریه ای به نام هاماینک،[1] که ظاهراً در رشت چاپ می شده، دیدگاه های متفاوتی از سوی محققان و دست اندرکاران مطبوعاتی وجود داشته و دارد. محقق ارجمند، زنده یاد جهانگیر سرتیپ پور، در مجلۀ دامون در مقاله ای به نام «نخستین ها در گیلان» اعتقاد دارد که هاماینک نخستین مجله ای است که در ایران به چاپ رسیده. او می نویسد:
«دکتر آلکساندر آتابگیان از معاریف پزشکان ارمنی مقیم رشت بود که در محلۀ سبز میدان منزل و درمانگاه داشت. خانه اش پایگاهی بود برای بیماران متشخص و دولتمندی که از تهران برای معالجه و مداوای خود عازم اروپا ...
نشریات ارمنی زبان در خدمت کودکان
نویسنده: لیا خاچیكیان

مطالبی که از سوی اولیای تربیتی كودكان برای مطالعه در اختیار آنها قرار می گیرد همواره دارای اهمیتی ویژه بوده است و از اصلی ترین برنامه های زیرساختی تربیت یك جامعۀ رو به رشد محسوب می شود. از آغاز به كار نشریات ارمنی در ایران همواره دغدغۀ تهیۀ مطالب ارزشمند برای كودكان از سوی اندیشمندان ارمنی وجود داشته. در سطور زیر مختصری از آنچه كودكان ارمنی ایران طی سال ها (از ابتدای آغاز به کار صنعت چاپ و نشر تا کنون) خوانده اند معرفی شده. این مقاله نتیجۀ پژوهشی است كه در بنیاد تاریخ ادبیات صورت گرفته و بخش هایی ازآن در ...
مروری کوتاه بر تاریخچۀ سالنامه های ارمنی
نویسنده: آناهید هوسپیان

تألیف و تدوین سالنامه ها، که بخشی جداگانه از ادبیات ارمنی است، با توجه به محتوای آنها ـ که به طور عمده انعکاس دهندۀ زندگی اجتماعی، فرهنگی، ادبی، هنری و... جامعه ای از جوامع ارمنی دنیا طی سالی است که سپری می شود ـ همواره به منزلۀ کاری ارزشمند و ماندنی، کم و بیش هم سطح با یک اثر تاریخ نگاری، در میان قشر کتاب خوان ارمنی مورد تقدیر و تحسین بوده و هست. تعهد به انجام چنین کاری، یعنی انتشار یک سالنامه، از سوی مؤلف مستلزم داشتن اطلاعات وسیع، عمیق، فراگیر، روشن، نقادانه و تاریخی از تمامی جوانب زندگی ارمنیان کشور مورد ...
گذر تاریخ با نائیری
نویسنده: دکتر داریو فرینی
مترجم: دکتر مهرداد مومنی

سال 1335ش است. ارمنی ها هم مثل بقیۀ مردم سرگرم کار و زندگی شونن و می گذرونن! من نیستم؛ یعنی، هنوز به وجود نیومدمو احتمالش میره که یه بیست و هفت هشت سال دیگه اگه رخصت بدن ابراز وجود کنم!
یه روز سرد پاییزه. جوونکی از در کتاب فروشی وارد میشه و بعد از سلام علیکی گرم با موسیو ساموئل می پرسه:
ـ کتاب جدید چی دارین؟.
ـ چیزی هنوز بدستمون نرسیده.
ـ مُردیم بابا از بی کتابی. این شوروی هم که درِ مرزو باز نمی کنه یه چندتا کتاب به زبون...
دیاسپورا، کتاب، مهاجرت
نویسنده: روبرت صافاریان

حکایت پانصد سالگی کتاب چاپی ارمنی حکایت بیمار سالخوردۀ رو به موتی است که برایش جشن تولد میگیرند و بزرگش میدارند اما کسی حاضر نیست او را نگاه دارد و هزینۀ درمان و مراقبتش را بپردازد. کتاب چاپی فرزند کتاب دست نویس است و پدر کتاب الکترونیکی، فرزند نورسیدهای که به سرعت میبالد و میخواهد پدر را به کل از میدان به در کند.
اکنون که اینها را مینویسم در گوشۀ اتاقم دو کارتن کتاب قدیمی ارمنی گذاشته شده که باید آخر شب بیرون بگذارم تا احتمالاً یکی از ماشینهای جمعآوری زبالۀ قابل بازیابی آنها را ببرد و از خمیر کردنشان چیز به درد بخوری بسازند.
برگی از زندگی من
نویسنده: آراکس آوانسیان

افسوس که بسیار کم از خودش نوشته. خاطراتش را می خوانم و می گویم که حیف کاش بیشتر نوشته بود ولی خاصیت انسان های متواضع و پربار این است که کمتر از خودشان می گویند اما من چند سطری بر نوشته هایش اضافه می کنم، آن هم فقط برای قدردانی.
این خاطرات یکی دیگر از ارمنیان ایرانی توانمندی است که با پشتکار، سخت کوشی و اتکا بر پشتوانۀ خانواده ای ادب پرور، با پذیرش مسئولیتی سنگین، در زمرۀ بهترین های تاریخچۀ روزنامۀ کیهان قرار گرفت. جای افتخار دارد که فصلنامۀ پیمان این بانوی فرهیخته و فروتن را به هم وطنان بشناساند.
گفت و گو با اومیت یاردم،سفیر جمهوری ترکیه در ایران
نویسنده: گریکور قضاریان

دکتر اومیت یاردم،[1] متولد 1961م در بالك اسیر،[2] در غرب تركیه، است. او تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع كارشناسی رشتۀ علوم سیاسی در دانشگاه بوغازیچی[3] استانبول به پایان رسانده و كارشناسی ارشد خود را در رشتۀ روابط بین المللی از دانشگاه گازی[4] آنكارا دریافت داشته. ایشان همچنین دارای دكترای افتخاری در رشتۀ هنر از دانشگاه باكوی آذربایجان است.
اومیت یاردم در سفارت خانه های مختلف تركیه در سمت دبیری به خدمت پرداخته از جمله در پاكستان، روسیه، یونان، آذربایجان، پرتغال و آلمان. وی از 2010 م به سمت ...
نگاهی به روابط عرب ها و ارمنیان از گذشته تا حال
نویسنده: نیكولای هوْهانیسیان
مترجم: مسعود احمدی و تورج خسروی

نیكولای هوْهانیسیان، در 1930م، در ارمنستان به دنیا آمد و در1953م از دانشكدۀ روابط بینالملل دانشگاه دولتی ایروان فارغالتحصیل شد. وی درجه دكتری خود را در 1968م در رشتۀ علوم تاریخی دریافت داشت و در 1972م به درجۀ استادی نایل آمد. هوْهانیسیان عضو دائم فرهنگستان ملی علوم ارمنستان و همچنین از دانشمندان بنام و مهم ارمنی است. زمینۀ اصلی پژوهشهای علمی وی عبارت اند از تاریخ كشورهای عربی و خاورمیانه، روابط منطقهای و بین الملل در خاورمیانه، روابط میان كشورهای عربی و ...
نگاهی به زندگی و آثار علمی دکتر مگردیچ تومانیان
نویسنده: آرمیک نیکوقوسیان

ریاضیات نوعی زبان علمی است. مهندسان، فیزیک دانان و سایر دانشمندان به طور دائم از این علم بهره مند می شوند. سایر کارشناسان نیز، که به مطالعۀ اعداد، کمیت ها، شکل ها و ابعاد می پردازند، از ریاضیات غیر کاربردی یا محض استفاده می کنند. علم اعداد، که به مطالعۀ اعداد می پردازد، از شاخه های ریاضیات محض به شمار می رود. در دنیای جدید، ریاضیات یکی از ارکان اصلی علوم حتی در دانش هایی چون پزشکی، کشاورزی و ... به شمار می رود. در اهمیت ریاضیات همین بس که افلاطون بر سردر آکادمی خود نوشته بود ...
روبرت واهانیان، معمار و گیلان شناس
نویسنده: فرامرز طالبی

اول بار نامش را در مجلۀ گیله وا دیدم، با مقاله ای نو در ادبیات معماری گیلان: «شهرسازی رشت». با همان مقاله نامش در ذهنم ماند و بعد از آن هرجا مقاله ای از او دیدم خواندم. یکی از ویژگی های مقاله های واهانیان دربارۀ شهرسازی و معماری تاریخی رشت استفاده از منابع مطبوعاتی تاریخی گیلان بود و هست. همیشه در این حسرت بودم که چرا پژوهندگان گیلان شناس ما کمتر به سراغ مطبوعات تاریخی گیلان می روند، منابعی بسیار ارزشمند برای نگارش تاریخ معاصر گیلان، از هر نگاه. واهانیان سراغ این منابع رفته است. از اولین روزنامۀ چاپی گیلان، خیر الکلام، ...
دوست من روبــرت واهانیان
نویسنده: م. پ. جكتاجی

دوست خوبم، روبرت واهانیان، تا به امروز چندین و چند مقاله نوشته و به من سپرده است كه همه را در ماهنامۀ تخصصی گیلان شناسی، گیله وا، چاپ كرده ام، بیشتر در ارتباط با حوزۀ كاری خودش، معماری و شهرسازی و چندتایی هم در دایرۀ ذوقی اش، سند و پژوهش های تاریخ معاصر و البته همه در خصوص گیلان پژوهی كه محور كار من است.
گرفتن مقاله از او، چه با سفارش چه بی سفارش، بسیار سخت است، به دو علت: نخست اینكه كم می نویسد چون كاری را كه دست می گیرد باید كار دل باشد و دوم اینكه دقیق و علمی ...
سمبات دِرکیورقیان (1292ـ 1378ش)
نویسنده: ایساک یونانسیان

سمبات دِر کیورقیان[1] در1292ش در خانواده ای ارمنی، در جلفای اصفهان، چشم به جهان گشود. پدرش هوانس و مادرش تاگوهی نام داشتند. سمبات در دو سالگی پدرش را از دست داد و وظیفۀ تربیت او به مادرش و پدربزرگش، که در آن زمان در اصفهان کشیش بود، سپرده شد.
علاقۀ سمبات به نقاشی و استعداد هنری اش از همان دوران کودکی، زمانی که هفت سال بیشتر نداشت، مورد توجه خواهر بزرگش، سیریک، قرار گرفت. سیریک نخستین بار هنگام بازگشت خانواده از تعطیلات از یکی از روستاهای اطراف اصفهان متوجه دفترچۀ تکالیف سمبات شد که ....
زردآلویی ازبهشت، دودوك، جیوان گاسپاریان، حسین علیزاده و اِرتان تِكین به مناسبت هشتاد و پنجمین سالروز تولد جیوان گاسپاریان، موسیقی دان پرآوازۀ ارمنی
نویسنده: رافی آراكلیانس

موفقیت بزرگ جیوان گاسپاریان[1] در كنسرت مركز باربیکن[2] لندن، در 28 سپتامبر 2012م (7 مهر 1391ش)، نشانگر پیروزی عشق به نوای دودوك و سنت های وطن بر سن و سال گاسپاریان بود.
سال ها پیش خبرنگاری از او پرسیده بود كه آیا دودوك از جیوان گاسپاریان، جیوان گاسپاریان را ساخته یا جیوان گاسپاریان دودوك را به این جایگاه رسانده است؟ اما گاسپاریان هنوز هم پاسخی برای این پرسش ندارد.
سکه های تیگران دوم
نویسنده: شاهن هوسپیان

تیگران دوم[1] همان نقش را در تاریخ ارمنستان ایفا کرده است که کوروش برای ایران. بنابراین، به مناسبت هم زمانی سال 2010 م با دوهزار و صد و پنجاهمین سال روز تولد تیگران دوم مقاله ای دربارۀ یکی از سکه های استثنایی این فرمانروا در شمارۀ 53 فصلنامۀ پیمان منتشر شد. در نوشتار حاضر به منظور تکمیل مقالۀ یادشده به بررسی کلیۀ سکه های وی پرداخته ایم و نگاه مختصری نیز به تاریخ ارمنستان در دوران حکومت تیگران داشته ایم، پادشاهی که توانست طی سه دهه ارمنستان را بدل به یک امپراتوری کند.
تیگران دوم یا بنابه قول مورخان ارمنی ...



نقل مطالب فصلنامۀ پیمان تنها پس از هماهنگی با مسئولان فصلنامه، با ذکر کامل منبع (به صورت لینک کامل و ذکر نام مؤلف) و بدون هرگونه دخل و تصرف میسر است.
Copyright © 2008-2014 Payman Cultural Quarterly Journal | Design and Developed by Narek Hartunian & Narbeh Bedrosian
تعداد بازدید: 55252